Film Review: The Adventures of Baron Munchausen (1988)

review film the adventures of baron munchausen 1988
The Baron and Sally/ Columbia Pictures

The Adventures of Baron Munchausen (1988) is een komische fantasy film voor de hele familie vol absurde en hilarische avonturen.

The Adventures of Baron Munchausen is een film van Terry Gilliam en gebaseerd op de verhalen die de ronde gaan over Karl Friedrich Hieronymus von Münchhausen. Want deze Baron heeft echt bestaan en leefde van 1720 tot 1779 en in dat leven vertelde hij een hoop sterke verhalen. Niet eens verhalen die hij zelf verzonnen had, maar hem ter oren kwamen en waarop hij zijn fantastische heroïsche wonderlijk zelf bouwde. Zijn verhalen zijn zelfs gebundeld en vertaald. Verhalen die nu nog over de Baron de ronde gaan zijn onder andere de vliegende kanonskogel, zijn vijf dienaren en de wijze waarop hij zichzelf aan zijn eigen haren uit een moeras trok. Deze absurde verzinsels komen ook terug in de prachtige fantasievolle film voor jong en oud. 

Volgens IMDb is de film aangeduid als PG, wat betekent dat de film scènes kan bevatten die misschien niet geschikt zijn voor kinderen onder de negen jaar. De film speelt zich af tijdens een belegering en er vallen een aantal doden, de dood zelf verschijnt in een enge gedaante en er worden seksuele toespelingen en opmerkingen gemaakt. De film bevat ironische en absurde humor waar Terry Gilliam een meester in is, wat vooral leuk is voor de volwassenen en de fantasievolle avonturen zijn erg leuk voor de kinderen. The Adventures of Baron Munchausen is een heerlijk avontuur voor de hele familie. 

Het verhaal

In de 18e eeuw in een theater in een Europese stad voert een gezelschap een toneelstuk op over de avonturen van de Baron van Munchausen. Ondertussen ligt de halve stad in puin omdat ze belegerd worden door de Turkse Sultan en zijn leger en is er een ambtenaar aanwezig die gaat kijken of het theater zijn vergunning mag behouden. Dan komt de echte Baron het theater binnen met zijn hond Argus en die begint al zijn avonturen te vertellen zoals ze echt zijn gegaan, wat nog bizarder is dan het toneelstuk. Hij beweert zelfs dat de belegering zijn schuld is. 

Maar dan wordt de stad hevig belegerd en iedereen vlucht het theater uit. De kleine Sally blijft bij de Baron want zij wil horen hoe het afloopt. De Baron is echter levensmoe en Sally ziet de Engel des Doods verschijnen, maar zij weet hem weg te jagen. Uit woede rent ze naar de muur en schreeuwt tegen de Turken dat ze moeten stoppen, waarop de Baron een mortier afschiet, er per ongeluk aan blijft hangen en teruglift op de vlucht van een kanonskogel. Sally is ervan overtuigd dat hij de echte Baron is en vraagt hem om de stad te redden. Met een zelfgemaakte luchtballon vliegt de Baron over de stad om zijn vier dienaren te vinden om hem te helpen. Sally lift stiekem mee en samen beleven ze de wonderlijkste avonturen om net op tijd terug te komen om de stad te redden.

review film the adventures of baron munchausen 1988
on the moon/ Columbia Pictures

Ongelooflijke avonturen

De film zit ingenieus in elkaar qua vertelwijze. Het verhaal over de Baron begint met het toneelstuk dat het gezelschap opvoert. Vervolgens vertelt de echte Baron zijn eigen verhaal, dat wordt getoond in een flashback. Maar hij wordt onderbroken door een belegering. En dan begint het echte avontuur pas echt. Want om zijn vier dienaren te vinden, belanden ze van de lucht in de zee en dan op de maan. Ze vallen van de maan naar de aarde, zo de Etna in en via de Etna dwars door het centrum van de aarde naar de andere kant weer de zee in om opgeslokt te worden door een zeemonster. Ze ontmoeten de koning en koningin van de maan en de god Vulcanus en godin Venus in de Etna. 

Maar ook vinden ze de vier dienaren terug die ieder een bijzondere gave hebben. Berthold kan enorm hard rennen en heeft loden kogels aan zijn been om hem af te remmen. Albrecht is ontzettend sterk en kan drie schepen tegelijk in de rondte slingeren. Adolphus kan heel goed en ver zien. En Gustavus kan en heel goed horen en kan blazen als een orkaan. Als de Baron op avontuur gaat ziet Sally hem jonger worden, maar de vier dienaren die ze vinden zijn ondertussen oud geworden en hebben helemaal geen zin meer om op avontuur te gaan. 

Het leuke is dat de acteurs van het theatergezelschap door dezelfde acteurs worden gespeeld als de dienaren. En dat de vrouwen uit het gezelschap ook zowel Venus als de koningin door dezelfde actrices worden gespeeld, zodat ook de verzinsels van de Baron met de werkelijkheid worden verweven. 

Sally is de drijvend kracht achter het verhaal en het avontuur. Zij spoort de Baron aan, helpt hen herinneren wat hun missie is en blijft in hen geloven en blijft denken aan de stad. Zij is degene die het hoofd koel houdt. 

Wanneer ze echter terugkomen weten ze ondanks hun ouderdom hun gaven weer terug te vinden om de stad te redden. Maar dan wordt de Baron door de gemene ambtenaar doodgeschoten. Daarmee besluit de Baron zijn verhaal in het theater, want het was een van de vele keren dat hij de dood vond. En blijkt dat hij helemaal niet met Sally op avontuur is geweest maar ook dit allemaal heeft verzonnen. Toch? Of niet?

Want als ze buiten de muren gaan kijken, blijkt het leger van de Sultan wel degelijk verslagen, precies zoals de Baron vertelde. Op deze wijze vermengt de fantasie en de werkelijkheid zich met elkaar, wat voor een verrassende wending zorgt. Voor volwassenen is dit een sterk verhaal met absurde humor en voor kinderen zijn dit fantasievolle avonturen. Die balans is erg goed en leuk gedaan waardoor het een echte familiefilm is. 

De film ziet er erg mooi gemaakt uit, het theater in de stoffige half ingestorte stad, het paleis van de Sultan, met zijn martelorgel en martelopera. De wonderlijke maan dat ook weer door de platte decors doet denken aan het theater en zijn absurde bewoners. Terwijl ondertussen de film vol zit met absurde humor in voorwerpen, handelingen en opmerkingen. De film heeft een fijn tempo, waardoor de twee uur ongemerkt voorbij vliegen. 

Parental Guidance

De film speelt zich af tijdens een belegering en er gaan dus wel een hoop mensen dood, wat echter niet expliciet zichtbaar is, maar wel met een enorme droge knipoog wordt benoemd. De Baron verkeert vaak in gevaar, maar zo voelt dat niet aan. Er worden een aantal seksueel getinte opmerkingen en toespelingen gemaakt en het lijkt alsof de koning en koningin seks met elkaar hebben in bed, maar blijkt hij haar voeten te kietelen met een veertje. Ook het eindgevecht is weliswaar heftig maar wordt met veel humor gebracht. 

Het enige wat misschien echt eng kan zijn is de Dood. Deze Engel des Doods die de Baron meerdere keren wil halen, maar die hij ontloopt of die wordt weggejaagd door Sally, ziet er angstaanjagend uit met zijn doodshoofd en beenderige handen. Dat zorgt voor een duister tintje in de film. 

Kijk info

  • Eng 1/5 Af en toe is het spannend, maar de Engel des Doods ziet er wel angstaanjagend uit
  • Geweld 4/5 Er wordt veel in gevochten met legers, en geschoten.
  • Gescheld 1/5 Vulcanus scheldt Venus uit voor slet en hoer.
  • Alcohol/drugs 0/5
  • Seks/bloot 1/5 Er zijn seksuele opmerkingen en toespelingen en er is een naakte vrouw te zien van achteren. 

Praktische info

  • The Adventures of Baron Munchausen (1988) 126 min
  • Directed by: Terry Gilliam
  • Produced by: Tomas Schühly
  • Written by: Terry Gilliam, Charles McKeown
  • Starring: John Neville, Sarah Polley, Eric Idle, Oliver Reed, Uma Thurman, Jonathan Pryce
  • Music by: Michael Kamen
  • Cinematography: Giuseppe Rotunno
  • Edited by: Peter Hollywood
  • Production company: Allied Filmmakers, Alura Film, Prominent Features
  • Distributed by: Columbia Pictures