Film Review: The Tingler (1959)

review film the tingler 1959
The Tingler/ Columbia Pictures

The Tingler (1959) is een absurd komische science fiction horror van William Castle met Vincent Price in de hoofdrol en wederom een heerlijke campy cultklassieker.

The Tingler kwam in het hetzelfde jaar uit als House on Hanted Hill dat waarschijnlijk een stuk bekender is. Ook nu weer was het een samenwerking van regisseur William Castle, schrijver Robb White en hoofdrolspeler Vincent Price. Dit trio zorgt weer voor een heerlijke campy kijkervaring, in een absurd maar sterk in elkaar gezet verhaal en niet te vergeten een van de beroemde gimmicks van William Castle. 

Want om zijn films extra speciaal te maken zorgde hij bij iedere film voor een gimmick in de bioscoop. Bij 13 Ghosts (1960) was dat een 3D-bril waardoor je zelf kon kiezen of je de geesten op het witte doek wilde zien of niet (als je dat te eng vond) en bij House on Haunted Hill (1959) zweefde er een skelet door de bioscoop. 

Maar bij The Tingler ging hij nog een stapje verder, en zorgde hij voor nog meer interactie en een ware 4D ervaring in de bios door acteurs in te huren die voor spektakel zorgden. Hoe bijzonder moet dat zijn geweest en zo werd een bioscoop bezoekje meer een interactieve theatervoorstelling. Dit stuk is ook enorm leuk in de film gemonteerd en ook al beleef je dat nu als kijker niet meer in real life, het hele idee krijg je er zeker van mee. De campy feel en de gimmick maken de films van William Castle daarom altijd extra speciaal.

Het verhaal

Patholoog Dr Warren Chapin verricht autopsies op degenen die net door middel van de elektrische stoel zijn omgebracht. Door zijn werk is hij een belangrijke wetenschappelijke ontdekking op het spoor waar hij samen met mede arts Dave Morris aan werkt, de bijna verloofde van zijn schoonzus Lucy. Die ontdekking betreft een microscopische parasiet die zich bij ieder mens in de wervelkolom bevindt, die groeit bij het ervaren van extreme angst. Als echter de persoon zijn angst vrij kan geven, kan uiten door middel van schreeuwen, verkleint/verzwakt de parasiet zich weer. Zijn hypothese is echter dat op het moment van extreme angst, de parasiet groot en zichtbaar wordt, hij deze kan vangen op röntgenfoto of zelfs levend kan vangen. 

De naam Tingler wordt gegeven door ene Ollie Higgins die bij de autopsie aanwezig is van zijn schoonbroer die net de doodstraf had gekregen voor het vermoorden van een paar jonge vrouwen. Het slaat op het tintelige gevoel dat men heeft in de nek wanneer men bang is. Warren en Ollie sluiten vriendschap en Warren maakt kennis met de vrouw van Ollie, Martha die doof is en niet kan praten. Zij bezit een bioscoop die enkel stille films vertoont. 

Thuis wil Warren doorgaan met zijn onderzoek, maar heeft veel te stelen met zijn rijke vrouw Isabel die weliswaar vreemdgaat maar alles voor hem betaalt, maar ook beslist dat Lucy niet met Dave mag trouwen en zij haar geen geld geeft van de erfenis van hun vader. 

review film the tingler 1959
the tingler attacks/ Columbia Pictures

Opbouw en de gimmick

De ontdekking van de Tingler brengt heel wat teweeg in huize Chapin en Higgins, als Warren een ware Tingler weet te verkrijgen. Een soort duizendpoot ter grootte van een onderarm, die uiteindelijk ook paniek zaait in de bioscoop. 

Het grote plot, de ontdekking van de Tingler bevat tevens een paar kleine subplots die vervolgens weer alles te maken hebben met het grote verhaal van de film. Het gaat niet alleen om de ontdekking, maar ook om de personages en hun onderlinge verhoudingen. Niet alleen ligt de focus op de Chapins, maar ook op de Higgins, waarbij Martha geplaagd wordt door enge visioenen en aangevallen wordt door iets vreemds monsterlijks, waardoor het tevens een bovennatuurlijke vibe krijgt. Zo combineert de film science fiction, die mega absurd, maar heerlijk campy inventief is, met hints naar het bovennatuurlijke, dat vervolgens nooit geheel wordt verklaard. 

Het verhaal heeft een sterke en duidelijke opbouw en dat zorgt ervoor dat het absurde van de Tingler makkelijker aanvaardbaar is. De Tingler zorgt niet alleen voor de science fiction, maar ook voor de horror in het verhaal. Helemaal als de Tingler losbreekt in de bioscoop van Martha en een vrouw aanvalt die begint te gillen. 

Dan gaat het beeld op zwart en is enkel de stem van Vincent Price te horen die het echte real life publiek waarschuwt voor de Tingler. ‘Ladies and gentlemen there is no cause for alarm. A young lady has fainted. She has been attended to by a doctor, and is quite all right. So please remain seated. The movie will begin again right away.’

Zo komt de gimmick “Percepto!” tot leven. Om dit een extra 4D effect te geven had William Castle acteurs ingehuurd om te gillen en om als verpleger te spelen die flauwgevallen “kijkers” via brancards weg moesten brengen. Tevens had hij onder sommige stoelen buzzers geplakt om het publiek te laten “tinglen”  4D stoelen zijn dus niets nieuws…

Vervolgens gaat het licht weer aan en zien we de Tingler over het witte doek kruipen. Weer gaat het beeld op zwart en nu horen we Price het publiek aanzetten tot gillen als je leven je lief is. ‘Ladies and gentlemen, please do not panic. But scream! Scream for your lives! The Tingler is Loose in this theatre. And if you do not scream, it may kill you! Scream! Scream! Keep screaming! Scream for your life’ 

Hierop werden de buzzers geactiveerd en klinken er stemmen van het publiek uit de film, dat ze de Tingler zien. 

Vervolgens klinkt weer de stem van Warren, terwijl het beeld nog steeds zwart is: ‘The Tingler has been paralyzed by your screaming. There is no more danger. We will now resume te showing of the movie.’

Dit is wel een heel erg over de top gimmick en een waar theaterstuk. Maar wel ontzettend leuk geïntegreerd met de film zelf. Wat er gebeurde in de film, gebeurde evenzo in de echte bioscoop. Zo krijg je een inception film-in-film effect waarin Vincent Price/Warren het publiek in de film waarschuwt en tegelijkertijd het echte publiek. 

review film the tingler 1959
what attacks Martha?/ Columbia Pictures

Special effects en stijl

Die gimmick is natuurlijk al een briljant stukje special effect, maar ook in de film zelf, maakt Castle gebruik van een special effect. Terwijl de geheel film zwart-wit is, is het bloed dat op gegeven moment uit de kraan stroomt en het bad vult wel echt rood gekleurd wat het een extra horror effect geeft. 

Sowieso gaan science fiction, horror, het huiselijke drama en hints naar het bovennatuurlijke hand in hand in deze film en worden op een goede wijze met elkaar gemixt wat een bijzonder effect geeft. De scène waarin Martha door iets schijnbaar bovennatuurlijks wordt belaagd is zeer unheimisch en effectief gefilmd. Terwijl dat ook doorspekt is met campy momenten zoals de harige grote monsterhand en een man met een eng masker dat oprijst vanuit het bed. Maar het raam daarentegen dat uit zichzelf omhoog gaat en het bloed uit de kranen is daarentegen niet te verklaren. 

Sowieso is Martha een subtiel belangrijk personage dat op een functionele en integrale wijze is ingezet. Zij communiceert via gebarentaal, maar doet dit vrij neurotisch wat haar stoornissen goed verbeeldt. Maar tegelijkertijd is zij zelf een mooi symbool van de stille films die zij vertoont in haar bioscoop. Waardoor thema’s, personages en het plot op verschillende wijzen in elkaar grijpen en zo een goed maar zeer bijzonder en onverwacht geheel vormen. 

Ook de scène waarin Warren zichzelf bang wil maken met hallucinogenen is een goed gefilmde scène, waarin hij zelf een briljante vertolking geeft, maar ook  met de effecten van het beeld worden gespeeld. 

Thema’s

Het goed verzonnen idee dat iedereen een uitlaatklep heeft voor zijn/haar angst door te gillen is absurd vermakelijk. Dat het ondertussen tijdens de film wordt aangemoedigd om zo hard mogelijk te gillen is nog leuker. Want daar gaat het in een horror immers altijd om, angst. En het ultieme horror idee van Warren is dan ook dat je kan sterven door angst. Wat dus eigenlijk veroorzaakt wordt door de Tingler, die je wervelkolom breekt. Vervolgens gaan ze nog een stapje verder in de film door een vrouw zonder stembanden te laten flauwvallen bij het zien van bloed, en dat te verklaren als een psychosomatische recatie omdat ze haar angst niet kan uiten. Totale onzin natuurlijk, maar wel leuk bedacht. Bij het zien namelijk van bloed als je een bloedfobie hebt gaat je bloeddruk omlaag in tegenstelling tot alle andere fobieën waarbij deze omhoog gaat. Maar voor het idee van de Tingler is deze vrouw, Martha natuurlijk de ultieme proefpersoon. 

Naast de angst en de Tingler zelf speelt ook het ongelukkige huwelijk een rol, doordat het niet functioneert. Dat is continu aanwezig tussen Warren en Isabelle, waarbij hij haar kapot laat schrikken, zij hem tergt met haar affaires en het hem laat weten dat zij overal voor betaalt, terwijl hij meer met wetenschap bezig is dan met haar. Meer op de achtergrond is ook te merken dat het huwelijk tussen Ollie en Martha niet vlekkeloos verloopt. Zij kan niet horen, praten en heeft smetvrees en valt flauw bij het zien van bloed, maar de bioscoop is van haar. Het elkaar niet kunnen uitstaan en elkaar willen vermoorden is ook te vinden in House on Haunted Hill waarin dat ook prominent naar voren komt. 

Gelukkig bieden Lucy en Dave en hun charmante en aandoenlijke prettige karakters en omgang met elkaar weerstand tegen deze pessimistische blik op het huwelijk. Beiden zijn de jonge frisse karakters die nog hoopvol en daardoor vol enthousiasme en empathie in het leven staan. Het prijst Warren dat hij hen zo mag en alle goeds voor hen wenst, en hij ondanks zijn eigen malaise niet bitter is geworden. 

Conclusie

The Tingler is weer een vermakelijke campy creatie van William Castle en Robb White met de briljante vertolking van Vincent Price. Met een bijzonder en absurd origineel verzonnen monster, en een nog briljanter verzonnen gimmick “Pecepto!” is dit een bizarre mix van science fiction, horror, het bovennatuurlijke en huiselijk drama. Met een sterk plot, goede personages, een mysterie en een film-in-film inception effect is dit een zeer geslaagd Castle productie. 

Praktische info

  • The Tingler (1959) 82 min
  • Directed by: William Castle
  • Produced by: William Castle
  • Written by: Robb White
  • Starring: Vincent Price, Judith Evelyn, Darryl Hickman, Patricia Cutts, Pamela Lincoln, Philip Coolridge
  • Music by: Von Dexter
  • Cinematography: Wilfred M. Cline
  • Edited by: Chester W. Schaeffer
  • Production company: Columbia Pictures, William Castle Productions
  • Distributed by: Columbia Pictures