Film Review: Phenomena (1985)

review film phenomena 1985
Phenomena/ Titanus

Phenomena (1985) is een bijzondere Giallo horror met een al even bijzonder uitgangspunt.

Phenomena is een film van Dario Argento en ook nu weer wordt de muziek verzorgd door Goblin. Dat dit een uitstekende combinatie is bewijst ook deze film die uitblinkt in een bijzondere sfeer die niet te vergelijken is met andere films, zelfs niet met Suspiria (1977). Het uitgangspunt van de film is al even bijzonder; een meisje dat telepathisch met insecten kan communiceren, wat eens een keer een hele andere kijk geeft op insecten die veelal in horrors niet van hun beste kant worden getoond. Voeg daaraan toe een chimpansee die wraak wil nemen op de dood van haar beste vriend en je hebt werkelijk een one of a kind horror film in handen.

Het verhaal

Jennifer Corvino, de 14 jarige dochter van een beroemd acteur gaat voor het eerst naar een kostschool in Zwitserland. Maar daar houdt een seriemoordenaar huis die het voorzien heeft op meisjes van haar leeftijd. De politie heeft al hulp van entomoloog John McGregor, die hen helpt met het forensisch onderzoek. McGregor op zijn beurt krijgt hulp nadat hij in een rolstoel was beland van chimpansee Inga. 

Al gauw hoort Jennifer van de moordenaar en heeft zij na jaren weer last van slaapwandelen en is niet alleen getuige van een moord in haar droomtoestand, maar ook belandt ze in het dorp, en na lastig gevallen te zijn door een paar jongens, in het bos. Daar wordt ze gevonden door Inga die haar meeneemt naar huis. Jennifer sluit vriendschap met McGregor door hun beider fascinatie voor insecten, maar ook neemt Jennifer hem in vertrouwen over haar gave telepathisch te kunnen communiceren met insecten.

Op de kostschool echter nemen ze haar niet serieus en nadat Jennifer weigerde om aan tests mee te doen en weer slaapwandelde en de dag daarna haar kamergenoot ten prooi is gevallen aan de moordenaar, willen ze haar opsluiten in een psychiatrische inrichting. Jennifer weet te ontsnappen en vlucht naar McGregor. Het is aan Jennifer en de Sarcofaag vlieg om de moordenaar te vinden.

review film phenomena 1985
Jennifer/ Titanus

Stijl en sfeer

De film heeft een buitengewoon plot niet in het minst door de rol van de insecten. Maar eigenlijk is dat niet het vreemdste van de film. Want in CSI maakt Grissom ook gebruik van zijn entomologische kennis om een killer op te sporen alsook Hodgins uit Bones. Uit insecten kan heel veel informatie gehaald worden en vrij nauwkeurig. Phenomena gaat een horrorstapje verder door Jennifer met de insecten te laten communiceren. 

Niet alleen een zeer originele insteek, maar het laat ook eens zien hoe mooi en nuttig insecten zijn in plaats van dat ze in horrors altijd worden gebuikt als smerige ondingen. We zien close ups van een vlieg en lieveheersbeestjes en kijken zelfs eventje vanuit hun facetten-perspectief. Ook de manier waarop ze hen oproept is liefdevol en met respect en de insecten helpen haar waar ze kunnen op een sprookjesachtige wijze, vooral het vuurvliegje doet magisch aan. Dat maakt deze film zeer origineel en uniek. Grappig genoeg worden de maden, die weliswaar ook als een gory element worden gebruikt, door het thema van de film nuttiger en minder vies bezien uit dan normaal in een horror. 

De plot, de ontknoping en de finale zijn typisch over de top, waar Inga de heldin weet te spelen. Het verhaal en de plot zijn origineel, ook deze film is wederom prachtig geschoten. Niet de psychedelische stijl van de jaren 70, maar de dromerige rock en heavy metal stijl, waarin surrealistische beelden worden begeleid door rock en heavy metal die soms ook de progressieve rock kant op gaat. Die combinatie voelt wat vreemd aan, maar eenmaal gewend geeft dit een unieke sfeer aan de film.

Jaren 80 en thematiek

Het droomachtig surrealisme met de jaren 80 gore, die vooral aan het einde good merkbaar is, vormt een bijzondere combinatie. De film begint weliswaar meer richting het dromerige en slashergehalte van Suspiria evenals het rennen door het bos van Jennifer. Maar de film krijgt al snel zijn eigen stijl en stem, door het verhaal meer vorm en richting te geven dan in Suspiria. 

Het thema, een meisje dat anders is, en daardoor gepest wordt door de andere meisjes op de kostschool, terwijl de leraressen te lang niets doen en toekijken, zorgt ervoor dat de film tevens een coming of age verhaal is. De artsen die voor een raadsel staan en aangezien zij niet met een eenduidige conclusie komen, verklaren haar dan maar gewoon voor het gemak voor gek en zou ze in een inrichting thuishoren. Terwijl er in feite niets aan de hand is met Jennifer behalve dat zij een gave heeft die anderen niet begrijpen. Gelukkig doet McGregor dat wel en is hij ook de enige volwassene die haar met respect behandelt. 

Ook komt tevens terug dat de overige volwassenen haar behandelen alsof zij niet zelf kan denken en handelen. Ze wordt of te beschermend aangepakt door de advocaat van haar vader, Morris, die wel het beste met haar voor heeft. Of ze wordt niet serieus genomen door de autoriteiten zoals de directrice van de school en de artsen. En zelfs als een speeltje behandeld door een stel jongens die haar aanrijden met de auto en vervolgens mee willen nemen tegen haar wil. Die hulpeloosheid dat je als kind, jonge meisje niet serieus wordt genomen, als onbekwaam en onvolwaardig wordt gezien is een doorn in het oog van de dappere Jennifer. Die juist degene is die de moordenaar weet op te sporen, moedig en vindingrijk is, de gruwelijke ontdekking doet en tenslotte samen met Inga de killer weet te doden. Het is een terugkerende ondertoon die de horror versterkt.

De plot

Het plot is lang onduidelijk, de killer houdt zich lang in de schaduwen verborgen en pas aan het einde, per toeval eigenlijk komt Jennifer alles te weten. Normaliter vind ik persoonlijk het gebruik van mismaakte mensen als psychopaten, dus het koppelen van misvorming of ander uiterlijk aan een psychische gevaarlijke stoornis niet realistisch en soms zelfs schadelijk. Het doet zo voorkomen dat mensen met een afwijkend uiterlijk gevaarlijk of zelfs slecht zijn. En dat is natuurlijk onzin. Datzelfde geldt voor een psychische aandoening, ook dat geeft een vertekend beeld van stoornissen. Maar omdat het in Phenomena op een vrij sprookjesachtige wijze wordt aangewend en de toon heeft van een slasher Giallo, kan daar weinig realistische belangrijkheid aan worden gehecht. Het is eerder het ene groteske tegenover het andere, waarbij de een haar “afwijking” aanwendt om het goede te doen en de ander een psychopaat is. 

Spoilers: Wie is de moordenaar in Phenomena

De echte horror komt dan ook voornamelijk van degene die sinds het begin van de film aanwezig is, maar niet zo snel onder de verdachten valt. Het was weliswaar de misvormde zoon, met onbekende leeftijd van Frau Brückner die de meisjes vermoordde, maar zij was het die de overige moorden pleegde om haar zoon te beschermen en ook nog op zeer sadistische wijze. Terwijl haar zoon met zijn misvormde uiterlijk en vervaarlijk gevormde mond en tanden de kijker en Jennifer angst aanjaagt, doet Frau Brückner dat met haar psychotische gedrag. Wat voor een ware jaren 80 grafische beetje gory maar campy horror finale volgt. 

Conclusie

Phenomena is weer een zeer stijlvol gemaakte horror met een gory jaren 80 sfeer, die toch dromerig, sprookjesachtig en surrealistisch is. Met dromerige en heavy metal rock muziek van verschillende bands en Goblin, stijlvolle shots en een zeer jonge en onschuldige Jennifer Connelly en de heldin Inga die regelmatig de show steelt is dit een zeer unieke en originele film met een eigen bijzondere sfeer, origineel thema en vooral uniek concept dat insecten in een ander daglicht laat zien. 

Praktische info

  • Phenomena (1985) 116 min
  • Directed by: Dario Argento
  • Produced by: Dario Argento
  • Written by: Franco Ferrini, Dario Argento
  • Starring: Jennifer Connelly, Donald Pleasence, Daria Nicolodi, Dalila Di Lazzaro, Patrick Bauchau
  • Music by: Goblin
  • Cinematography: Romano Albani
  • Edited by: Franco Fraticelli
  • Production company: DAC Film
  • Distributed by: Titanus