Let’s (not) go to: The Bates Motel (Psycho, 1960)

psycho 1960
Bates Motel/ Paramount Pictures

Er zijn sommige plekken waar je ver van uit de buurt moet blijven en het Bates Motel is daar zeker een van.

Wie zich een spookhuis moet voorstellen, komt waarschijnlijk snel uit bij een huis dat verdacht veel weg heeft van het huis van Norman Bates uit de film Psycho (1960), zelfs als je die film nog nooit hebt gezien. Soms zijn er collectieve beelden of concepten of gedachten die iedereen min of meer hetzelfde heeft. 

Dat komt mede door het ontwerp van het gotische huis zelf. Gelegen op een heuvel,  doemt het als het ware op, als een grote persoonlijkheid dat de kleine mens onderaan de trap wil opslokken, waarbij je een stenen trap overgroeid met mos en onkruid moet beklimmen om er te komen. Met een veranda precies in het midden gelegen, als een uitnodigende mond die je op zal slokken, ramen als ogen aan de zijkanten van het huis en een dak met een rond raam dat de bovenkant is van ‘het hoofd’ van het huis, dat als geheel eruit ziet als een gezicht. Dat is al een ding waarop het huis unheimisch tot leven komt. 

Het is niet voor niets dat dit bijna een prototype spookhuis is geworden, waar meerdere andere spookhuizen op gebaseerd zijn. Neem bijvoorbeeld het huis aan Neibolt Street in It Chapter One (2017), dat lijkt er verdacht veel op en is al net zo creepy en onheilspellend. Maar ook het huis in de jeugdanimatie Monster House (2006) lijkt er best veel op en daar gaat zelfs de veranda echt open als een mond waarbij het hout de vlijmscherpe tanden vormen. Dat is ook bij het huis van Norman makkelijk voor te stellen. (zie de foto’s onderaan het artikel)

Nu helpen de bewoners ook niet mee. Norman Bates die lijdt aan een gespleten persoonlijkheid waarbij hij de persoonlijkheid van zijn moeder in zichzelf laat voortleven als een deel van hemzelf, nadat hij haar en haar minnaar uit jaloezie heeft vermoord. Maar we zien de verschijning van de zogenaamde Moeder als een schaduw achter het raam, wat zowel haar beeld als het idee van het huis elkaar in de onheilspellende sfeer doen versterken. 

Alsof dat nog niet genoeg is, heeft hij na haar dood haar lijk opgegraven en houdt haar in huis, zodat zij zowel fysiek aanwezig is, als voortleeft in hem. Een moeder die het psychopathische deel van Norman zelf tot leven doet komen. En hij zich als Moeder verkleedt wanneer hij aan het moorden slaat. 

psycho 1960
Paramount Pictures

Ook de indeling van het huis is belangrijk, waarbij Moeder op de eerste verdieping woont in haar slaapkamer, maar verstopt moet worden in de kelder als er nieuwsgierigen langskomen. De zolder waar de kinderkamer van Norman intact is gebleven. De begane grond waar Norman woont. Analytici menen dat deze verdeling staat voor de driedeling van de menselijke psyche bedacht door Freud. Het superego, de culturele en normen en waarden opgelegd en aangeleerd door de ouders en waarin de mens aan moet voldoen, is de tweede verdieping waar Moeder woont. De begane grond is het ego, de echte werkelijke persoonlijkheid van Norman, die verbeeldt Norman zelf. Tenslotte is de kelder het Id, het instinct, het verlangen, waar het plot uiteindelijk ontrafelt wordt en waar Moeder wordt verborgen, maar ook de zolder zou het Id kunnen representeren, het verlangen om alles zo te behouden zoals het was. Zij zijn onlosmakelijk verbonden, als verdiepingen in het huis en als lagen van Norman. 

Maar los van deze symboliek is het huis al creepy genoeg. Alhoewel het een prachtige verzorgde inrichting heeft, en het er van buiten ook verzorgd uitziet, is het schone schijn, waarachter een groot geheim schuilt. Een kwaad dat ook in Norman schuilt wat niet aan zijn intelligente, kalme en verzorgde uiterlijk te zien is. 

Zelfs het Motel dat nu vrijwel afgesloten is van de wereld, nu de snelweg is omgelegd en er bijna geen hond meer komt, verzorgt hij nog altijd goed. Maar vergeet het kijkgaatje niet. Een kijkgaatje, dat als je de films en series moet geloven, in ieder motel zit. Kijk maar naar The X Files, S10, ep 3. Sowieso is het dus geen aanrader om de aansluitende kamer te nemen direct naast het kantoortje, daar loop je de meeste kans om bespied te worden. 

Maar dat bespieden is nog het minste probleem als je er je intrek neemt, want Moeder is degene waar je voor moet oppassen. En voordat je het weet lig je op de bodem van het moeras.

Alles bij elkaar, de sfeer, de inwoners, de afgelegenheid en het geheim dat daar bewaard wordt, zorgt ervoor dat je toch een motel of stadje verder moet rijden, ook al regent het nog zo hard….

← Lees hier het review van Psycho (1960)

Andere enge broertjes van het Bates Motel:

it chapter one 2017
The House on Neibolt Street (It Chapter One, 2017)/ Warner Bros.
monster house 2006
The Monster House (2006)/ Columbia Pictures