Film Review: The Dark Crystal (1982)

review film the dark crystal 1982
The Dark Crystal/ Universal Pictures

The Dark Crystal (1982) is een zeer spannende met poppen geanimeerde avonturen fantasy film van de hand van Jim Henson.

Wie in de jaren 80 is opgegroeid zal weten dat deze tijd een feest was voor kinderen die van echte enge fantasy hielden. In de jaren 80 werden er veel duistere fantasy jeugdfilms gemaakt die soms echt eng waren. Zoals onder andere Return to Oz (1985) of Something Wicked This Way Comes (1983) en Labyrinth (1986) en zo ook the The Dark Crystal.

Voor vele veertigers en misschien ook nog wel dertigers zal dit een van hun ultieme jeugdfilms zijn. The Dark Crystal is dan ook een en al jeugdsentiment, maar die ook de tand des tijd heeft weten te doorstaan. Niet alleen zijn de poppen, de poppenspelers en hoe alles gemaakt is en vorm gegeven nog steeds fantastisch, maar ook is het een tijdloos verhaal. Na al die tijd is The Dark Crystal nooit vergeten en wordt er zelfs nieuw leven ingeblazen en zal er dit jaar op Netflix een serie verschijnen die dieper in gaat op de mythologie van The Dark Crystal, waarbij ook weer ouderwets gebruik zal worden gemaakt van echte poppen. The Dark Crystal is een waar sprookje dat gaat over goed en kwaad en waarbij het goede zal overwinnen.

The Dark Crystal is een van de vele legacies die de beroemdste poppenspeler Jim Henson heeft nagelaten.

De film wordt op IMDb aangeduid als PG wat betekent dat sommige scènes misschien niet geschikt zijn voor jonge kinderen en dat meekijken gewenst is. De film is qua inhoud niet moeilijk.

Het verhaal

In een andere wereld in een andere tijd werd 1000 jaar geleden tijdens de Grote Configuratie van de drie zonnen, de Dark Crystal gespleten en raakte er een scherf kwijt. Dat zorgde ervoor dat er twee nieuwe rassen ontstonden. De slechte Skeksis en de goede Mystics. Een profetie voorspelde dat alleen een Gelfling de scherf zou kunnen terug brengen en terugplaatsen in de Dark Crystal. Dat zal een nieuwe wereld betekenen. Als dit lukt dan zal het land weer geheeld worden, maar als de Gelfling faalt dan zullen de Skeksis voor eeuwig overheersen.

Jen is de laatste Gelfling en opgevoed door de Mystics, en nu vlak voor de nieuwe Grote Configuratie wordt hem door de stervende wijste van de Mystics de profetie verteld. Jen gaat op pad om de scherf te vinden die ene Aughra in haar bezit zou hebben. Hij wordt dwarsgezeten door de Garthim, de kever-achtige soldaten van de Skeksis. Maar ook ontmoet hij Kira ook een Gelfling en haar “hondje” Fizzgig die hem samen bijstaan. Zo begint het avontuur van Jen dat allesbepalend is voor de toekomst.

review film the dark crystal 1982
Jen/ Universal Pictures

Nieuwe sprookjeswereld

Jim Henson heeft een prachtige wereld gecreëerd, vol met bijzondere planten en diertjes en wezens. Het originele verhaal heeft als plot een ultiem sprookjesconcept dat handelt over goed en kwaad. De Skeksis zijn de kwaadaardige wezens, gemeen, arrogant, boosaardig, dommig en lelijk en vies. Ze zijn hebzuchtig, materialistisch, geven om mooie kleding en sierraden en zijn heel aards. Ze hebben wat weg van aasgieren qua kop. De Mystics zijn in alles hun tegenpolen. Zij zijn liefdevol, wijs, zachtaardig en rustig en bescheiden en hebben een zachtaardig uitstraling. Ze zijn spiritueel en hechten geen waarde aan het aardse. De omgeving waar de Skeksis wonen is dor en hun kasteel lelijk en knoesterig en zij leven constant in onderlinge strijd, haat en jaloezie. De Mystics leven in een mooie groene vallei en heel vredig.

Jen de Gelfling is een elfachtig wezen en erg jong als hij op deze belangrijke missie wordt gestuurd. Alhoewel hij veel heeft geleerd van de Mystics, zoals schrijven en lezen, weet hij weinig af van de profetie en ook de wijste kan hem voor zijn dood maar weinig vertellen. Het is dus aan Jen om zelf uit te zoeken wat hij moet doen. Hij krijgt hulp van Kira die net als Jen haar familie is verloren bij een aanval van de Garthim. Zij is opgevoed door een klein natuurvolkje genaamd de Podlings. Van hen heeft zij geleerd om met de planten en dieren te praten. Omdat zij een meisje is heeft zij vleugels waarmee ze kan vliegen. Ook Jen en Kira zijn zowel elkaars evenbeeld, maar vullen elkaar ook aan als yin en yang. Een thema dat aan het einde weer terugkomt.

Want zoals met elk sprookje wint het goede, maar blijkt ook dat goed en kwaad samen moeten leven, tegenpolen moeten elkaar aanvullen om zo de perfecte balans te vormen.

review film the dark crystal 1982
Kira/ Universal Pictures

Design

De poppen zijn prachtig gemaakt en worden gespeeld door de poppenspelers, die zich in de poppen zelf bevinden, maar ook door animatronics om hun gezichtsuitdrukkingen te bewerkstelligen. Dat geeft een prachtig resultaat waardoor de personages van de poppen echt tot leven komen. Vooral de Skeksis hebben ieder hun eigen karakter en uitstraling en gedrag en aankleding dat hen onderscheid van elkaar. Dat wordt minder gebruikt voor de Mystics die daar ook helemaal niet om geven.

De Gelflings lijken het meest op mensen en de manier waarop zij zich bewegen en gedragen is erg kunstig gemaakt en levensecht. Fizzgig is een heel grappig bolletje pluizig haar met een dubbele rij scherpe tanden, maar heel dapper en komisch.

De Garthim lijken op een kever gemixt met een krab. Door hun natuurlijke pantser zijn zij de ultieme soldaten. Ze zijn mooi gemaakt, bewegen zich ook zoals krabben gemixt met kevers, en voeren slechts bevelen uit.

Aughra is een aparte dame, met nog maar één werkend oog dat ze eruit kan halen om meer te kunnen zien. Ze is lekker rommelig, slim en warrig. Een soort kruising tussen een wijze oude dame/heks en een warrige professor. Zij heeft ook een planetarium in haar huis om voorspellingen mee te doen over de Grote Configuratie. Haar uiterlijk is heel rommelig en een beetje pad-achtig.

Verder zijn er nog heel veel kleine diertjes en bewegende bomen en planten te bekennen die de film nog meer tot leven doen komen. Hierbij vallen vooral de Landstriders op. Op hele lange poten (poppenspelers op stelten) bewegen ze zich voort. Ze doen denken aan de superenge Wheelers uit Return to Oz (1985). Maar de Landstriders zijn goedaardige moedige wezens.

Parental Guidance

Alhoewel het een sprookje is en het goed afloopt, zijn er wel een paar enge en droevige momenten. De Landstriders helpen Jen en Kira vechten tegen de Garthim, maar moeten dat wel met hun leven bekopen. Een van hen valt samen met een Garthim van een klif af en stort naar beneden en een andere wordt overweldigd en op de grond gegooid en gedood door de vele Garthim. Dit kan best heftig zijn.

Ook de Podlings worden aangevallen en meegnomen door de Garthim. Zij worden door de Skeksis door middel van het Dark Crystal beroofd van hun levensessentie waardoor ze niet meer denken en voelen en hun slaven worden. Maar aan het einde wanneer Jen het Crystal heelt, worden de Podlings weer helemaal zichzelf.

Ook lijkt het erop alsof Fizzgig in de lavaput stort, hij weet zichzelf ergens aan vast te houden en Aughra redt hem. Aughra zelf werd ook gevangen genomen en haar huis verwoest maar zij weet zichzelf te bevrijden.

Tenslotte op het cruciale moment kan Kira de scherf nog net aan Jen geven, voordat zij wordt neergestoken. Maar als de scherf weer op zijn plek zit in de Dark Crystal, dan worden goed en kwaad weer samen gebracht. De Skeksis en de Mystics die ooit samen één wezen waren en gespleten werden toen het Crystal brak, worden nu weer samengevoegd en worden weer de hogere wezens die zij ooit waren. En Kira is weer tot leven gebracht.

Conclusie

The Dark Crystal is een mooi sprookje over de strijd tussen goed en kwaad in een prachtig ontworpen wereld door Jim Henson. De poppen komen helemaal tot leven en begeven zich in het spannende avontuur in een bijzondere wereld. The Dark Crystal is een prachtige klassieker die op zeer vakkundig en kunstige wijze is gemaakt.

Kijk info:

  • Geweld 2/5 Er zijn wel wat gevechten, waarbij niet iedereen het overleeft. Kira raakt gewond. Twee Landstriders gaan dood en de Podlings worden gevangen.
  • Eng 1/5 De Skeskis kunnen misschien wat eng zijn.
  • Gescheld 0/5
  • Drank/Drugs 0/5
  • Seks/Bloot 0/5

Praktische info

  • The Dark Crystal (1982) 93 min
  • Directed by: Jim Henson, Frank Oz
  • Produced by: Jim Henson, Gary Kurtz
  • Screenplay by: David Odell
  • Story by: Jim Henson
  • Starring: Jim Henson, Kathryn Mullen, Frank Oz, Dave Goelz
  • Narrated by: Joseph O’Conor
  • Music by: Trevor Jones
  • Cinematography: Oswald Morris
  • Edited by: Ralph Kemplen
  • Production company: Henson Associates, ITC Entertainment
  • Distributed by: Universal Pictures