Boek Review: The Eyre Affair (Jasper Fforde, 2001)

review book the eyre affair jasper fforde 2001

‘“Outside Styx’s apartment was not the first time Rochester and I had met, nor would it be the last. We first encountered each other at Haworth House in Yorkshire when my mind was young and the barrier between reality and make-believe had not yet hardened into the shell that cocoons us in adult life.’”

The Eyre Affair is het eerste boek van de spannende en bizarre avonturen van de SpecOps agente Thursday Next, een literair agent in de zin van opsporing van fraude, vermissing, diefstal, vervalsing en andere vreemde zaken rondom belangrijke literaire werken. Wie denkt dat alleen al haar naam en haar werk vreemd zijn, die heeft het mis, want The Eyre Affair speelt zich af in een alternate reality in de jaren 80 waarin niet alleen historische zaken zijn veranderd, maar tijdreizen, het springen tussen werkelijkheid en fictie en allerlei andere science fiction uitvindingen de normaalste zaak van de wereld zijn, tenminste in het leven van Thursday.

Wie houdt van de humor en avonturen van Terry Pratchett of Robert Rankin moet zeker de boeken van Jasper Fforde lezen. The Eyre Affair is een komisch avontuur, vol spanning, verrassende wendingen, maar met een duidelijke rode draad en structuur waardoor je met gemak door de alternate reality van de jaren 80 heen wordt geleid. Thursday is de nieuwe moderne heldin, net zoals Jane Eyre dat in haar tijd was.

Het verhaal

Thursday Next werkt als LiteraTec bij de Special Operation Network, nadat ze als militair gediend heeft in de Krim Oorlog tussen Rusland en Engeland die nog al die tijd voortduurt. Tijdens haar dienst werd het staakt het vuren opgeheven en kwam zij terecht in een grote chaos wat haar toenmalige vriend Landen zijn been koste en haar broer zijn leven. Thursday was de held van de dag, maar nu heeft ze een rustige baan en is ze van mening dat de oorlog zinloos is en gestopt moet worden.

Aan haar rustige baantje komt een einde als een supervillain opduikt, Archeron Hades, die buitengewone krachten heeft en het originele manuscript Chuzzlewit van Charles Dickens steelt. Als zij de enige is die hem ooit goed heeft gezien, omdat hij ooit haar professor was op de universiteit en toen al zijn mentalisten krachten wist te weerstaan, wordt zij tijdelijk gerekruteerd door een geheime SpecOps afdeling om hem op te sporen. Dit leidt haar op een gevaarlijk pad, vol avontuur, haar terugkeer naar Swindon haar oude woonplaats en een weerzien met Landen, de kidnapping van haar oom Mycroft die uitvinder is en zijn vrouw Polly, dwarsligger Jack Schitt een mannetje van het megabedrijf Goliath dat half Engeland in zijn macht heeft en met speciale wapens de oorlog wil winnen, een gevaarlijke confrontatie met Hades, vampiers, tijdreizen. En het belangrijkste van alles een ontmoeting met Rochester uit Jane Eyre en komt ze tenslotte zelfs terecht in het verhaal van Jane en Rochester. En ondertussen duikt haar vader te pas en te onpas op, die als ChronoGuard op de vlucht is en de tijd kan stilzetten en door de tijd reist. Thursday krijgt heel wat op haar bordje, maar ze is niet voor een gat te vangen, staat haar mannetje, is sterk en slim en krijgt hulp van haar nieuwe partners.

Thursday Next

The Eyre Affair is een komisch avontuur dat zich afspeelt in een alternatieve werkelijkheid in de jaren 80. In het begin kan dit allemaal wat overweldigend zijn, maar Jasper Fforde weet de lezer op een zeer prettige manier door deze nieuwe wereld te leiden die een heleboel veranderingen bevat. Beetje bij beetje krijgt de lezer meer te weten over deze alternatieve werkelijkheid zodat je er langzaam aan kan wennen.

Het belangrijkste dat op de achtergrond speelt en een belangrijk onderdeel is van de ontwikkeling van het karakter van Thursday is de Krim Oorlog die nog altijd woedt tussen Rusland en Engeland. Het heeft haar sterk gemaakt tot wat zij nu is, maar het heeft ook littekens achtergelaten, waardoor het karakter van Thursday meer diepgang krijgt. Het verhaal wordt in de eerste persoon verteld vanuit het perspectief van Thursday en zo leer je haar nog beter kennen. Ze is een complex persoon dat echt leven in wordt geblazen doordat ze zowel sterk en rationeel is, pragmatisch, maar ook op haar instinct afgaat, soms bang of onzeker is, maar moedig en volhardend en principieel zonder rechtlijnig of star te zijn. Hierdoor wordt zij heel driedimensionaal, eigenlijk vierdimensiaal, want tijdreizen, en is zij het realistische anker tussen al het fantasie en science fiction geweld in een wereld vol vreemde termen. En ze heeft een huisdier Pickwick, een dodo.

Opbouw en schrijfstijl

Naast dat het karakter van Thursday heel compleet is,  is het verhaal zelf ook heel vol. Er spelen meerderde dingen tegelijk, die Thursday allemaal wil oplossen, maar de balans hierin blijft erg goed en prettig. Juist omdat alle verschillende zaken, zoals de Krim Oorlog, Hades, Jane Eyre, de ontvoering van Mycroft en Polly, haar weerzien en gevoel voor Landen, allemaal met elkaar verweven zijn. Door Thursday zelf, maar ook grijpen de onderwerpen van zowel de liefde tussen Jane en Rochester en tussen Thursday en Landen op elkaar in. Zo zorgt het ervoor dat ondanks dat het heel chaotisch lijkt, het heel gestructureerd in elkaar zit en het verhaal heel duidelijk wordt verteld. Terwijl de spanning, het avontuur en de komische en vreemde gebeurtenissen toch de boventoon blijven voeren.

De schrijfstijl is heel prettig om te lezen, een goede mix tussen vlot en het gebruik van goede zinnen en bevat humor, slimme en leuke verwijzingen naar literaire werken, maar door de manier van vertellen van Thursday blijft het ook luchtig. Ondanks dat het gaat om literaire werken wordt het nooit pretentieus, of hoogdravend, maar wordt het juist op een hele speelse en komische wijze met het eigenlijke verhaal verweven.

Ook voor degenen die nooit Jane Eyre van Charlotte Brönte hebben gelezen is het verhaal wel heel duidelijk te volgen. Alles wat je over dat verhaal en de personages moet weten wordt op een perfecte manier verteld door Jasper Fforde, oftewel Thursday. Op een heel natuurlijke wijze wordt datgene wat je nodig hebt om dit verhaal te blijven volgen en te snappen verteld. Het is dus niet nodig om Jane Eyre eerst te lezen, maar voor degenen die het wel hebben gelezen zal het waarschijnlijk nog leuker zijn.

Conclusie

De mix tussen het verhaal van Jane en Thursday, tussen fictie en realiteit en de alternatieve werkelijkheid van The Eyre Affair zelf is een bonte mix die heel erg leuk is uitgevoerd. Het is een erg fantasievol boek dat absurde komische situaties, namen en gebeurtenissen heeft. Naast dat het een feel good en episch einde heeft, in tegenstelling tot Jane Eyre zelf, zijn er gelukkig nog meer avonturen te lezen van Thursday Next.

Praktische info

The Eyre Affair (2001) 373 bladzijden. Auteur: Jasper Fforde. Oorspronkelijke taal: Engels. Nederlandse vertaling: Niet beschikbaar