Film Review: The Old Dark House (1932)

review film the old dark house 1932
The Old Dark House/ Universal Pictures

The Old Dark House (1932) is een klassieke gotische horror film die toch erg modern aanvoelt.

The Old Dark House is gefilmd in het zogeheten pre-Code tijdperk, dat ongeveer de jaren 1929 tot 1934 beslaat. Voor die tijd waren de films veelal zonder geluid, de stille films, maar vanaf ongeveer 1929 werden de meeste films met geluid gemaakt, ‘de Talkies’ waardoor films interessanter en leuker en dus aantrekkelijker werden.

Maar ook kwamen er klachten binnen over de films, dat ze te immoreel waren, waarop de Amerikaanse filmindustrie zelf besloot in 1930 de Motion Picture Production Code, ook wel de Hays Code genoemd, in te voeren, die vanaf 1934 pas echt gehandhaafd werd. Want zo wilden de filmmaatschappijen voorkomen dat sommige films in bepaalde Staten geweigerd werden. De Code was een censuur op verschillende gebieden, geweld, moreel correct, respect voor de wet, naakt en seks, respect voor religie, drugsgebruik, wraak, perversiteiten (homoseksualiteit, en het mixen van rassen in een relatie), godslastering, en natuurlijk de Amerikaanse vlag die heilig is.

Ook horror films die al in het stille film tijdperk bewonderd konden worden, kregen hier mee te maken. Want toen het geluid in opkomst kwam, kon men gebruik maken van enge muziek en geluidseffecten, geschreeuw en gegil, dreigend, macaber en eng taalgebruik in dialogen of monologen. Maar aangezien de Code niets zei over akeligheden, werd daar optimaal gebruik van gemaakt. Waarbij vooral horrors met sfeer konden floreren.

Films van voor de invoering van de Hays Code zijn dus beslist anders dan de films die daarna zijn gemaakt. Deze films zijn op bovenstaande vlakken vrijer en liberaler en opvallend genoeg waren ook de vrouwelijke personages sterker en feministischer. Wat op beeld wordt getoond is dus nooit een volledige weergave van de werkelijkheid en de tijdsgeest die toen heerste. Terwijl sommige filmmakers veel liberaler waren, bleek het grote publiek toch nog vrij conservatief en om films met goedkeuring van het publiek te maken en overal te kunnen vertonen, werd daar door de industrie zelf gehoor aan gegeven. Totdat ook de mensen zelf weer wat vrijer werden, eind jaren 60 en Europese films die niets te maken hadden met de Code Amerika binnenvielen en de Code losser werd en uiteindelijk verdween en nu dient als de Film Rating System zoals die nu nog gebruikt wordt als leidraad voor welke leeftijd de film geschikt is.

Alhoewel The Old Dark House een film is uit die pre-Code periode bevat de film weliswaar geweld, zonder bloed, maar wordt er toch veelal gefocust op sfeer. Toch kan je duidelijk zien dat ook deze film uit dat tijdperk stamt. De creepy monoloog van de vrouw des huizes, een oude vrouw overigens die het huis bezit ook al woont ze daar samen met haar broer en stokoude vader (wat al ongebruikelijk is), de vrijheid waarmee de twee andere vrouwelijke personages omgaan met hun seksualiteit, hun gelijkwaardige gedrag ten opzichte van de mannen, niet op hun mondje zijn gevallen en geen damsels in distress zijn is opvallend anders dan vele films uit de jaren 40 en 50 en begin jaren 60.

Dat maakt deze film bijzonder en laat een ander stukje uit het verleden zien dan we doorgaans gewend zijn, niet alleen uit de geschiedenisboeken, maar dus ook via de oude media. Wat de film ook bijzonder maakt is dat hij lange tijd als verloren was beschouwd, onvindbaar. Maar gelukkig is hij toch weer gevonden en hersteld, waardoor we nog steeds van deze film kunnen genieten. In 1963 is er een remake van gemaakt door William Castle, de regisseur van onder andere 13 Ghosts (1960) en House on Haunted Hill (1959) en maakte er geheel in zijn stijl een komische mysterie horror van, iets waar deze originele film zich uitstekend voor leent. De film is gebaseerd op het boek van J.B. Priestley getiteld Benighted uit 1927.

Het verhaal

Het echtpaar Philip en Margaret Waverton strandt samen met hun vriend Roger Penderel door toedoen van een storm in een oud huis. Daar worden ze niet echt verwelkomd. De butler, Morgan, die niet kan praten blijkt een halve wilde te zijn. De vrouw des huizes, Rebecca Femm, is een norse oude vrouw en haar broer Horace Femm een aardige maar angstige man. Boven in huis ligt hun stokoude vader Roderick Femm. Later die avond stranden ook Sir William Porterhouse en zijn vriendin Gladys DuCane, een chorus girl, een showdanseres. Na het eten vertellen ze elkaar verhalen, en uiteindelijk hun eigen geheimen. William, Bill, blijkt een vrouw gehad te hebben die is gestorven en waar hij nog om rouwt. Roger is een type dat een tikje buiten de maatschappij valt en Gladys heet eigenlijk Perkins. Maar het grootste geheim bevindt zich in het huis zelf. En wanneer de lichten uitvallen en Horace samen met Philip de lampen moeten gaan halen, ontdekt Philip een deur met een enorm slot erop…

review film the old dark house 1932
Roger and Gladys/ Universal Pictures

Opbouw en stijl

Het verhaal ontvouwt zich vrij traag, waarbij er ruim de tijd wordt genomen om de karakters voor te stellen. Dat gebeurt al in de auto voordat het drietal strandt. Philip en Margaret lopen lekker te kibbelen, terwijl Roger als vrijbuiter achterin ligt en wat grapjes maakt. Ondanks het gekibbel van Philip en Margaret blijkt later wel dat ze gewoon een goed en fijn huwelijk hebben en steun hebben aan elkaar en juist daarom zonder consequenties en onschuldig het openlijk oneens kunnen zijn. William is een aardige man en Gladys is een vrije  vrouw die leven in de brouwerij brengt.

Opvallender zijn de bewoners van het oude huis. Rebecca is nors en bazig, maar om een duidelijke reden en duldt eigenlijk geen vreemden in haar huis. Terwijl Horace wel gastvrij is, maar ook zeer angstig. Dit heeft alles te maken met het geheim dat ze verbergen in hun huis dat onthuld wordt door toedoen van een dronken Morgan, gespeeld door Boris Karloff. Ondanks dat hij de grote naam is, is zijn rol van weinig betekenis. Vooral het vijftal dat in het huis schuilt steelt de show. Zo ontstaat er een romance tussen Gladys en Roger en wordt het naast een mysterie en horror ook een klein romantisch verhaal.

Gotische sfeer

De film is geheel in zwart-wit geschoten en er wordt optimaal gebruik gemaakt van het schaduwspel dat ontstaat en wordt er zelfs mee gespeeld, wat een unheimische sfeer oplevert en een klein schrikmoment van Margaret. Maar zij heeft nog meer te verduren wanneer ze een dreigende preek krijgt van Rebecca terwijl haar oude gezicht vervormd wordt door de spiegel, wat een extra horror effect geeft.

De sfeer zorgt voor een gotische feel, maar ook het decor. Het oude huis dat donker is en somber, geeft een unheimisch gevoel. Het eet- en zitgedeelte van het huis, de grote centrale kamer is ook het centrum van de setting. Hier komen meerdere deuren op uit, waaronder een kast, de deur naar de keuken en de voordeur, maar ook de trap naar boven. Dat zorgt ervoor dat het toneelstuk-achtige aanvoelt.

Personages

De personages, het geheimzinnige gedrag van de bewoners en het losse gedrag van de gasten, zorgen samen voor een bont gezelschap dat elkaar goed aanvult. Zowel Gladys als Margaret zijn niet bang of op hun mondje gevallen en zeer gelijkwaardig aan de mannen. Terwijl Philip, Roger en Bill wel hoffelijk blijven en de vrouwen willen beschermen, maar absoluut geen overdreven macho’s zijn. Ook heel grappig is wanneer de mannen de boel gaan opruimen en Roger aan Gladys vraagt of zij de rosbief wil oprapen en zij gewoon antwoordt dat ie dat lekker zelf moet doen. Ook hebben ze te maken met de bazin in huis en haar broer die de rol van angsthaas aanneemt. Tenslotte is er nog een speciale rol weggelegd voor de verborgen broer Saul die krankzinnig is. Zijn spel met Roger ademt inderdaad waanzin uit en is het klapstuk van de film.

Alhoewel er goed gespeeld wordt met sfeer door schaduwen, setting, het kermen van de wind en de muziek, dragen ook de dialogen bij aan een enge sfeer. Vooral de woorden van Rebecca gericht aan Margaret zorgen al voor iets onheilspellends en de uitleg van Roderick (die gespeeld wordt door een vrouw, Elspeth Dudgeon) is nog zorgwekkender. Maar pas echt eng is de conversatie tussen de zich normaal gedragende Saul die krankzinnig is en de bange Roger. Sowieso steunt de film erg op dialogen. Veelal zittend aan tafel of bij het haardvuur of met z’n tweeën afgezonderd, vinden er veel gesprekken plaats die duidelijk de karakters laat zien van de personages. Niet alleen wie zij zelf zijn maar ook hoe zij tegenover een ander staan. Ook hierin zijn de vrouwen gelijkwaardig aan de mannen. Door al deze elementen en vooral hoe de (vijf) personages worden neergezet voelt de film erg modern aan en helemaal niet als een ouderwetse film met achterhaalde ideeën. Dat maakt de film extra leuk.

Conclusie

The Old Dark House is een sfeervolle gothic horror, met bijzondere bewoners en een gevaarlijk geheim, dat allemaal ontrafeld wordt door de vijf gasten. Met een gotische sfeer qua setting en cinematografie, maar met een modernere feel qua personages is dit een bijzondere film uit het pre-Code tijdperk die zeer de moeite waard is.

Praktische info

  • The Old Dark House (1932) 71 min
  • Directed by: James Whale
  • Produced by: Carl Laemmie Jr
  • Written by: Benn W. Levy, R.C. Sheriff
  • Based on: Benighted by J.B. Priestley
  • Starring: Boris Karloff, Melvyn Douglas, Charles Laughton, Gloria Stuart, Raymon Massey
  • Music by: David Broekman, Lillian Bond, Ernest Thesiger, Eva Moore, Brember Wills, Elspeth Dudgeon
  • Cinematography: Arthur Edeson
  • Edited by: Clarence Kolster
  • Production company: Universal Pictures
  • Distributed by: Universal Pictures