Film Review: The Frighteners (1996)

review film the frighteners 1996
The Frighteners/ Universal Pictures

The Frighteners (1996) is een leuke mashup van comedy, horror en mystery die elk genre goed vorm weet te geven.

The Frighteners is geregisseerd door Peter Jackson die het meest bekend is vanwege de Lord of the Rings Trilogy en The Hobbit films. Maar ver daarvoor was Peter Jackson een specialist in het super gory campy komische horror genre zoals Bad Taste (1987) en Braindead (1992). Maar ook maakte hij het stijlvolle psychologische duistere drama Heavenly Creatures (1994). Je kan wel zeggen dat deze Nieuw-Zeelandse filmmaker van alle markten thuis is.

Want The Frighteners is weer een comedy horror mystery met pulpy en cheesy elementen zonder dat het echt pulp en flauw wordt. Deze zeer geestige film lijkt op het eerste gezicht een leuke horror familie film, maar door het aantal seksuele toespelingen, het grove maar over de top geweld, en de harde realistische suggestie van horror is het in werkelijkheid een rated R film, een film voor 18 jaar en ouder dus. Ondanks de rating is het zeker voor volwassenen een erg vermakelijke film die alle verschillende genres en elementen goed met elkaar weet te combineren.

Het verhaal

In het plaatsje Fairview woont Frank Bannister die vijf jaar geleden zijn vrouw heeft verloren in een auto-ongeluk, waar hij zelf ook bij betrokken was. Van een goed verdienende architect is hij nu een oplichter geworden, doordat hij door dit ongeluk nu geesten kan zien. Hij werkt samen met Cyrus en Stuart en The Judge om bij mensen te spoken zodat hij hen zogenaamd weg kan jagen. Nadat Frank per ongeluk het tuinhek van nieuwkomer Ray plat rijdt, zet hij zijn oplichterspraktijken in om onder de kosten uit te komen. Maar dan ziet hij een nummer gekerfd in het hoofd van Ray. En hij blijkt het volgende slachtoffer te zijn van de mysterieuze hartaanvallen die gezonde mensen aan de lopende band krijgen in Fairview. Frank denkt dat het de Grim Reaper is als hij een gedaante in een zwarte cape ziet, maar het blijkt iets heel sinisters te zijn. Samen met arts Lucy, de weduwe van Ray, gaat Frank op onderzoek uit en komt hij een hels plan op het spoor, maar ook weet hij eindelijk het mysterie rondom de dood van zijn vrouw Debra te ontrafelen.

Opbouw en Frank Bannister

De film duurt bijna twee uur en weet optimaal gebruik te maken van deze duur door een goede opbouw neer te zetten. Er wordt ruim de tijd genomen om kennis te maken met oplichter Frank die cynisch is geworden en nog altijd rouwt om de dood van zijn vrouw, waar hij zichzelf schuldig door voelt. Zijn karakter wordt door goede en grappige en soms ontroerend gekozen shots en scènes verduidelijkt, slechts door het te tonen. De wijze waarop hij een ‘exorcisme’ uitvoert is erg grappig en zo nep dat het eerder de angstige bewoners op de hak neemt. Zij rijstijl die het niet zo nauw neemt met de weg of begrafenisstoet is rondom onbezonnen en respectloos. Maar ondanks dit alles wordt tussen de regels door al duidelijk gemaakt dat we hier niet te maken hebben met een slecht mens, maar een beschadigd man, die toch likeable wordt neergezet.

Dit wordt heel goed in balans gehouden door het komische optreden van de drie geesten, Cyrus, Stuart en The Judge en de geesthond  die aan de haal gaat met de onderkaak van The Judge. De grappen van de geesten zijn soms wat flauw en cheesy, maar omdat ze zo innemend zijn blijft het toch vermakelijk. Frank houdt zich afzijdig van het leven in Fairview en werpt zich niet direct op als held om de Grim Reaper te bestrijden. Die rol wordt hem geleidelijk aangemeten, zodat het karakter van Frank wat ruimte heeft om zich te ontwikkelen.

Maar niet alleen zijn karakter en heldenrol wordt geleidelijk en heel natuurlijk ontwikkeld, maar zo ontvouwt het verhaal zelf zich ook. Het neemt je mee in de gebeurtenissen en stuurt de kijker langzaam richting het plot, met nieuwe ontwikkelingen en wendingen, waarbij de geesten altijd een rol spelen. Niet alleen de vrienden van Frank en de geheimzinnige Grim Reaper, maar ook de sergeant van het kerkhof die zich kan omtoveren in andere kleding en verschillende wapens kan gebruiken. De geesten zijn in de film qua komische noot en aanvulling zeer optimaal gebruikt wat een erg leuk effect heeft en het erg speels houdt.

review film the frighteners 1996
Lucy and the Grim Reaper/ Universal Pictures

Horror en humor

Belangrijk in een komische horror als deze is dat de film zelf fun en lol uitstraalt en zichzelf niet al te serieus neemt, waardoor het speels overkomt. Dat hebben ze in de laatste scène nog eens extra grappig laten zien wanneer de sheriff de losse eindjes nog eventjes aan Frank uitlegt, waarop hij zegt: ‘Fijne epiloog, bedankt.’ Op deze wijze is de hele film een grote knipoog, waardoor de horror en humor in een goede balans blijven.

Terwijl Frank altijd een echt mens blijft, kunnen de geesten zich uitleven. Van de over de top macho Ray, de grappige sullige Stuart, de flamboyante Cyrus tot de coole oude viezerik The Judge, zijn het verschillende komische typetjes die de film goed aanvullen. Maar ook in de horror speelt de dodelijke geest, de zogenaamde Grim Reaper de grote rol. De manier waarop hij in beeld is gebracht blijft een combinatie van fantasy en horror. Zijn figuur die als een entiteit met cape in beeld wordt gebracht blijft lang mysterieus en zorgt voor een paar mooie special effects waarbij de geest voor de horror zorgt in plaats van de humor. Pas tegen het einde wanneer zijn ware persoon wordt onthuld verandert de fantasy horror meer in hardere rauwe horror.

Want naarmate de film vordert en het plot zich ontrafelt, wordt de toon steeds duisterder. Van komisch naar mysterie en veel meer horror en uiteindelijk in flashbacks grof en hard geweld. Alhoewel er meer gesuggereerd wordt dan expliciet in beeld wordt gebracht, komt het horror aspect in de finale van de film goed aan bod.

Het plot en de ontknoping

Van een heel andere horror orde is de FBI agent die zich ermee komt bemoeien, nadat er weer een dode is gevallen en het in totaal nu oploopt tot 28 doden en Frank als hoofdverdachte wordt gezien. Deze Milton Dammers is undercover agent geweest bij The Family van Charles Manson en daardoor nog knettergekker geworden dan dat hij al was. Misogyn en fascistisch, gestoord en zeer gevaarlijk is hij helemaal verknipt en ook een psychopaat geworden. De wijze waarop dat en hij in beeld wordt gebracht is zeer verontrustend en misschien nog wel het engste van de hele film.

Naast deze psychopaat gaat het in werkelijkheid om Johnny Bartlett die in 1964 samen met zijn vijftienjarige vriendinnetje Patricia Bradley 12 mensen heeft gedood in een psychiatrisch ziekenhuis. Hij belandde op de elektrische stoel, terwijl zij de gevangenis in ging en sinds vijf jaar weer vrij is maar thuis wordt gehouden door haar moeder. Eerst lijkt het erop dat Patricia een onschuldig slachtoffer was, maar niets is minder waar. In de finale, die erg goed is gefilmd in het nu vervallen psychiatrisch ziekenhuis zien we door middel van de flashback visioenen van Frank hoe de maniakale Patrica en Johnny toen te werk gingen. Nu laat Patricia zich van haar ware psychopathische aard zien. Want sinds zij vrij is, en contact heeft gezocht met Johnny via een ouijabord, zijn ze samen weer op moordtocht gegaan. En krijgen Frank en Lucy te stellen met drie psycho’s, waarvan er een een geest is. De erg sterke finale is spannend, vol horror en goed in beeld gebracht, met een fantasy horror einde die dan toch weer voor een komische noot zorgt.

Conclusie

The Frighteners is een erg vermakelijke horror comedy mystery, die erg goed in balans is. De geesten zorgen voor horror en humor, terwijl de levende personages als anker in de realiteit dienen. Van een komische film met geesten, verandert de film langzaam in een mysterie en eindigt in een horror, waarbij de horror wat echte psychopaten kunnen doen centraal staat. Dat maakt deze film uiteindelijk niet geschikt voor een jonger publiek, ook al lijkt dit in eerste instantie wel zo. Alhoewel het maniakale toch vaak over de top camp is gebracht is het wel zeker verontrustend. De opbouw en special effects en de manier waarop het verhaal wordt verteld zorgen samen voor een prettige kijkervaring en een heerlijk mix van genres.

Praktische info

  • The Frighteners (1996) 110 min
  • Directed by: Peter Jackson
  • Produced by: Peter Jackson, Jamie Selkirk
  • Written by: Fran Walsh, Peter Jackson
  • Starring: Michael J. Fox, Trini Alvarado, Peter Dobson, John Astin, Dee Wallace Stone, Jeffery Combs, Jake Busey, Chi McBride. Jim Fyfe, Troy Evans
  • Music by: Danny Elfman
  • Cinematography: John Blick, Alun Bollinger
  • Edited by: Jamie Selkirk
  • Production company: WingNut Films
  • Distributed by: Universal Pictures