Moederdag Special: 13 x Alleenstaande moeders in Horror Films

the curse of la llorona 2019
Warner Bros.

Vandaag is het Moederdag dus dat verdient een leuke special met 13 moeders in de hoofdrol.

Horror films maken als geen ander genre gebruik van verschillende tropes. Herkenbare terugkerende motieven die bestaan uit technieken, zoals jumpscares, een donkere ruimte, plot devices zoals de verlaten plek, het mobieltje dat het niet doet en situaties zoals het verlaten gekkenhuis en personen zoals de Final Girl. Het laatste meisje dat nog is overgebleven en de killer weet te verslaan.

Maar na het zien van The Curse of La Llorona (2019) en Child’s Play (1988) viel me nog een trope op waar ik niet zoveel over hoor, maar dat ontzettend vaak terugkomt in horror films, zelfs de belangrijke achtergrondbasis is voor het verhaal. Want in beide films gaat het om alleenstaande moeders wiens kinderen worden bedreigd door een geest of seriemoordenaar.

Er zijn nog veel meer films op te noemen die deze achtergrond als basis hebben en het betreft veel vaker alleenstaande moeders waarbij de man hen heeft verlaten, dood is, of zelfs gewelddadig, waardoor ze voor hem moesten vluchten. Ze staan alleen in de opvoeding, zijn vaak afwezig doordat ze veel moeten werken omdat ze anders geen inkomen hebben waardoor hun kinderen een makkelijkere prooi worden, moeten vrijwel altijd de eindjes aan elkaar knopen, omdat ze weinig geld hebben, en drinken daarbij soms ook nog. Enfin alleenstaande moeders komen er qua positie in de maatschappij wat bekaaid vanaf. Het algemene beeld dat vrouwen die geen man hebben, dus ook geen geld hebben, want geen goed betaalde baan, is dus overduidelijk in horrorfilms. Maar soms laat het ook de waarheid daarachter zien, dat vrouwen minder geld verdienen dan mannen, ze geen carrière hebben opgebouwd en daarom minder verdienen.

Zelden zie je een alleenstaande vader die de eindjes aan elkaar moet knopen, die te maken krijgt met discriminatie en dan voor zijn kinderen moet vechten. Speelt dan toch een alleenstaande vader de hoofdrol die zijn kinderen moet beschermen dan is hij vaak afwezig omdat hij juist een goede drukke baan heeft, heeft hij een moeilijke relatie met de kinderen, omdat hij als ‘man’ dat nu eenmaal niet zo goed kan en heeft deze specifieke horrorvader dus ook last van zijn eigen clichés en stereotypen.

De vraag of deze trope dan ook te maken heeft met geïnternaliseerd seksisme, stigmatiserend is, of juist de naakte waarheid, dat zwakte sterkte wordt, of het nu juist positief of negatief opgevat moet worden, laat ik in dit artikel in het midden.

Want gelukkig, ondanks dat ze geen tijd hebben voor de kinderen, heel veel moeten werken, veranderen ze in moederleeuwinnen wanneer het op het redden van hun kinderen aankomt. En juist dat laatste is iets om te vieren op Moederdag: dat geen horror te eng of te groot is voor moeders als het gaat om de veiligheid van hun kinderen.


Annabelle (2014)

annabelle 2014
Mia/ Warner Bros.

We trappen af met de film Annabelle waarin moeders drie verschillende rollen spelen. Als eerste wordt de adoptiemoeder van Annabelle door haar vermoordt, waarop Annabelle ook de buren Mia en John aanvalt, maar daarbij zelf om het leven komt. Dan wordt de zwangere Mia geteisterd door een entiteit die alles met Annabelle te maken lijkt te hebben en die het voorzien heeft op de ziel van Mia. Maar als Mia zichzelf wil opofferen om haar dochter te redden, is haar buurvrouw Evelyn degene die zich opoffert als boetedoening voor de dood van haar eigen dochter in een auto-ongeluk die ze zelf heeft veroorzaakt. Alhoewel de focus niet op moeders ligt, zijn zij wel degenen die bereid zijn om het ultieme onzelfzuchtige offer te brengen.


The Babadook (2014)

the babadook 2014
Amelia/ Entertainment One

In The Babadook zien we een moeder, Amelia, die na de dood van haar man er helemaal doorheen zit. Doodmoe door haar drukke en veeleisende zoontje Samuel die al haar aandacht opeist, krijgt ze ook nog te maken met een monsterlijk wezen, de Babadook, dat hen bedreigd. De Babadook, zowel een echt monster als een symbool voor haar rouw, is het kwaad dat Amelia met al haar kracht weet te bestrijden met hulp van Sam. Dit is een integere film die rouw laat zien en een sterke, maar echte vrouw met haar eigen zwakheden. Alleenstaande moeders worden maar geacht om sterk te blijven voor hun kind, maar dat gaat gewoon niet altijd en dat dit niet wordt begrepen door de buitenwereld laat deze film maar al te schrijnend zien.


Child’s Play (1988)

child's paly 1988
Karen/ United Artists, MGM

Als een seriemoordenaar zijn ziel in een pop weet te plaatsen en die pop gekocht wordt door alleenstaande moeder Karen en hem aan haar jarig zoontje Andy geeft, zijn de poppen aan het dansen in Child’s Play. Eerst gaat de pop Chucky op moordtocht waarin hij Andy betrekt en vervolgens wordt Andy zijn nieuwe doelwit om zijn ziel in te plaatsen. Moeder Karen is de enige die Andy gelooft en op zoek gaat naar de waarheid en bewijs dat de pop leeft en een killer is. Karen vertoont daadkracht, moed en laat zich door niemand tegenhouden, zodat inspecteur Norris geen keus heeft dan met haar mee te gaan. Karen beschermt haar zoon met hand en tand en weet met behulp van Andy en Norris Chucky te doden, maar zij blijft de drijvende kracht achter deze heldhaftige daad.


The Curse of La Llorona (2019)

the curse of la llorona 2019
Anna/ Warner Bros.

In de jaren 70 staat moeder Anna er alleen voor om de zorg voor haar kinderen op zich te nemen en haar werk goed te blijven doen als maatschappelijk werker, in The Curse of La Llorona. Een typische zorgzame vrouw die juist door haar werk in aanraking komt met de kwaadaardige geest van La LLorona die het op haar kinderen heeft voorzien. Omdat ze veel weg is, haar kinderen blauwe plekken krijgen van La Llorona, krijgt Anna nu zelf de jeugdzorg op haar dak. Het is een ultieme horror positie waarin de vrouw niet wordt geloofd, er alleen voor staat, maar gelukkig hulp krijgt van een Curandero. Ook deze film laat de kracht van Anna zien die alles doet om haar kinderen te beschermen en vecht als een leeuwin.


The Conjuring 2 (2016)

the conjuring 2 2016
Peggy/ Warner Bros.

We blijven nog even in de jaren 70 met The Conjuring 2 en verplaatsen ons naar Engeland waar moeder Peggy het moet zien te rooien en voor vier kinderen moet zorgen, terwijl een van die kinderen doelwit wordt van een kwaadaardig geest. Ed en Lorraine Warren komen haar te hulp, waardoor ze gesteund wordt. Dit keer ook door de lieve buren die hen opvangen en haar tot steun zijn. In tegenstelling tot The Babadook, zijn er gelukkig nog wel andere mensen die een alleenstaande moeder en haar kinderen helpen, ze zelfs als ze te maken hebben met sinistere en bedreigende geesten en demons. Ondanks dat het verhaal draait om de Warrens en Janet, toont Peggy zich een stoere moeder die haar kinderen dapper beschermt.


The Exorcist (1973)

the exorcist 1973
Chris/ Warner Bros.

In The Exorcist pikt moeder Chris geen bullshit van dokters die zeggen dat Regan alleen maar last heeft van de puberteit. Niet alleen zoekt Chris alles op, vraagt ze hulp aan een priester en neemt ze haar dochter serieus, maar ook zichzelf. Noch Regan, noch zij is gek, en de film focust zich naast de bezetenheid ook vooral op de strijdbaarheid van Chris, ook al wordt ze als vrouw soms niet altijd serieus genomen. Haar man van wie ze gescheiden is, komt nooit in beeld en Chris een gevierd actrice is zelfstandig genoeg om al haar problemen zelf op te lossen en verstandig genoeg om hulp te vragen aan de juiste personen. Een powermoeder al in de jaren 70!


The Hole in the Ground (2019)

the hole in the grouns 2019
Sarah/ A24

In The Hole in the Ground verhuist moeder Sarah met haar zoontje Chris naar het Ierse platteland om aan haar gewelddadige man te ontsnappen. Maar krijgt ook daar in die rustige omgeving met het kwaad te maken, als blijkt dat haar zoontje misschien niet haar zoontje is. Heilig overtuigd dat de echte Chris is ontvoerd en vervangen door iets anders dat op hem lijkt, gaat ze naar hem op zoek en daalt af in het grote gat dat zich in het bos bevindt en betreedt het hol van vreemde wezens, shapeshifters die Chris daar gevangen houden. Deze film laat een sterke vastberaden vrouw zien die zich niets van anderen aantrekt, maar afgaat op haar eigen intuïtie en daarmee haar zoon op een heldhaftige manier redt.


Lights Out (2016)

lights out 2016
Sophie/ Warner Bros.

In Lights Out gaat het om moeder Sophie die lijdt aan manies en depressies en daarom niet goed voor haar tienjarige zoontje kan zorgen. Grote zus Becca neemt Martin in huis, maar al gauw blijkt waarom Martin zo bang was. Een film die laat zien dat moeders niet altijd voor hun kinderen kunnen zorgen wegens bijvoorbeeld een geestesziekte, wat heel integer maar schrijnend in beeld wordt gebracht. De wil om elkaar te helpen en zelfzuchtig te zijn is er, maar soms schort het aan de uitvoering. Toch weet Sophie een einde te maken aan de bovennatuurlijke terror, door zichzelf op te offeren, het is haar laatste daad als liefhebbende moeder. Juist voor dit soort situaties zou meer begrip moeten zijn en hulp, want in zo’n gezin is iedereen een slachtoffer.


The Monster (2016)

the monster 2016
Kathy/ A24

In The Monster is Kathy alles behalve een goede moeder voor de tienjarige Lizzy. Ze is verslaafd aan alcohol, ze verwaarloost Lizzy, die voor haar moet zorgen en haar vriend mishandelt Lizzy. Wanneer Kathy Lizzy met de auto naar haar vader brengt om daar te gaan wonen en ze een ongeluk krijgen en ze zich op een verlaten bosweg bevinden, krijgen ze te maken met een echt monster. Een monster dat symbool staat voor het gedrag van Kathy, maar dat er ook voor zorgt dat Kathy als een echte opofferende moeder kan handelen en zich kan bewijzen aan Lizzy dat ze wel van haar houdt. Een kleine film die de moeizame relatie tussen moeder en dochter laat zien en de schrijnende haat-liefde gevoelens van Lizzy. Toch weet Kathy boven zichzelf uit te stijgen om haar dochter te redden.


The Others (2001)

the others 2001
Grace/ Dimension Films, Buena Vista International

In 1945 probeert moeder Grace haar kinderen wanhopig te beschermen die aan een allergie voor zonlicht lijden, terwijl het lijkt alsof geesten bezit nemen van hun huis en haar man vermist is in de oorlog. The Others is een film met een twist waarin de moeder lijdt aan wanen, en haar eigen weg volgt om haar kinderen te beschermen, maar daardoor de waarheid niet onder ogen kan zien. Angst, verdriet, paranoia en eenzaamheid maken het voor Grace niet makkelijker en het laat zien hoe de wanen van een moeder de kinderen kwaad doet. Pas wanneer Grace de waarheid durft te zien, kan zij een liefdevolle relatie aan gaan met haar kinderen in een triest maar confronterend einde.


Ouija Origin of Evil (2016)

ouija origin of evil 2016
Alice/ Universal Pictures

Eind jaren 60 probeert moeder Alice, in Ouija Origin of Evil, na de dood van haar man, het hoofd boven water te houden door nepseances te houden met haar twee dochters. Totdat haar jongste dochter Doris bezeten wordt door een kwade geest. Alhoewel ze eerst wil geloven, door een waas van verdriet en hoop, dat haar dochter bijzondere gaven heeft en kan praten met haar overleden man, vertrouwt haar oudste dochter Lina het niet. Dan is het aan Alice en Lina en een priester om Doris te bevrijden. Maar Alice is degene die contact probeert te maken met Doris, wat ze moet bekopen met haar leven. Alice is moeder, weduwe, en een mens met haar eigen gevoelens.


Ringu (1998)

ringu 1998
Reiko/ Toho

Alleenstaande moeder Reiko komt in Ringu op het spoor van een dodelijke videoband, maar wordt zelf door de vloek getroffen, maar ook haar zoontje Yôichi. Samen met haar ex-man Ryūji doet ze er alles aan om de vloek van Sadako te ontrafelen en teniet te doen, om Yôichi te redden. Maar ondanks al hun pogingen, blijkt er maar een ding op te zitten en offert ze haar vader op om haar zoontje te redden. Een moeder die zelfstandig is, slim, haar zoontje goed en zelfstandig opvoedt en een redelijk goede band onderhoudt met haar ex, maar zichzelf niet opoffert, maar een rationele weloverwogen keuze maakt en het uiterste vraagt van haar eigen vader.


Under the Shadow (2016)

under the shadow 2016
Shideh/ Netflix, Vertical Entertainment, XYZ Films, Vertigo Releasing

Alhoewel Shideh niet alleenstaand is, staat ze er wel alleen voor in Under the Shadow als haar man naar het front wordt gestuurd als arts tijdens de oorlog in de jaren 80. Shideh blijft alleen achter in Teheran met haar dochtertje Dorsa waar ze ook problemen ondervindt als vrouw onder het veranderende regime. Als ze dan ook nog te maken krijgt met een Djinn tijdens de bombardementen, die het voorzien heeft op Dorsa, moet ze alles op alles zetten om als zelfstandige vrouw overeind te blijven en hen te beschermen tegen de Djinn. Shideh toont zich een sterke vrouw in zware tijden, zowel voor haar als vrouw, als tijdens een oorlog.


Alleenstaande moeders in horror hebben het zwaar te verduren en hun opofferingsgezindheid is groot evenals hun vechtlust. Dus seksistisch of stigmatiserend of niet, alleenstaande moeders verbeelden in horrors de ultieme moederlijke oerkracht die het beste uit henzelf naar boven haalt en kunnen we het beste zien als een viering over de innerlijke kracht van moeders.