Een ode aan Joyce Summers: de gewone moeder

joyce summers buffy the vampire slayer
Joyce Summers/ The WB

Morgen is het moederdag dus is het leuk om een bijzonder gewone moeder uit mijn favoriete horror serie Buffy the Vampire Slayer in het zonnetje te zetten; Joyce Summers.

In horrors of dat nu films of series zijn, spelen moeders vaak een typische ‘trope’ rol. Ze zijn vaak alleenstaand, die ondanks tegenslagen hun kinderen als leeuwinnen beschermen tegen iets kwaads. Of ze worden juist slachtoffer van dat kwade, of zijn zijn totaal onwetend over alles wat zich afspeelt en waar haar kinderen juist tegen vechten.

Maar gelukkig zijn er ook nog gewone moeders in deze films en series te vinden. Moeders die hun kinderen zo goed mogeijk proberen op te voeden, klaar zitten met thee en koekjes, maar zelf ook een gewone goede baan hebben, die een eigen leven leiden, het bekende awkward seks praatje houden, die troosten, zich zorgen maken, zich soms te erg bemoeien met het leven van hun kind, maar niets anders wensen dan het beste voor hun kinderen. Oftewel, de moeder als echt mens.

Zo’n echte moeder is Joyce Summers. Moeder van Buffy Summers, de vampire slayer uit de serie Buffy the Vampier Slayer. Het wordt daarom ook eens tijd om deze gewone moeder in het zonnetje te zetten. En Moederdag is daar de uitgelezen dag voor.

Buffy moet noodgedwongen met haar moeder meeverhuizen naar Sunnydale als Buffy het gymlokaal op haar oude school heeft afgebrand vanwege vampieren. Joyce kan daar een goede baan krijgen in een kunstgalerie en is totaal onwetend over het “bijbaantje” van haar dochter.

In de eerste twee seizoenen speelt dit dan ook erg als een gimmick op de achtergrond. Alhoewel Joyce dan nog vrij weinig echt in beeld is en een bijpersonage is, speelt haar bezorgdheid om Buffy die wederom meer dan eens in de problemen komt wel een grote rol. Zeker op de parent-teacher avond waarbij Buffy haar moeder probeert weg te houden bij haar leraren, maar een groter probleem krijgt als Spike opduikt. Hier laat ook Joyce zich van een dappere kant zien. Ook al weet ze dan nog niets over vampiers en wat Buffy doet. Maar als ze ziet dat Buffy slim en daadkrachtig optreedt, gelooft ze gelijk in haar dochter. Niet alleen weet Joyce haar mannetje te staan en redt ze Buffy van Spike, maar luistert ze ook naar de bevelen van Buffy en heeft ze bij dit optreden er wel vertrouwen in dat alles goed komt met Buffy, ook al gaat het niet goed op school. Dat maakt Joyce tot een moeder die niet alleen vertrouwen heeft in haar dochter maar ook in zichzelf dat ze haar de goede waarden heeft geleerd.

Totdat Buffy het zo bont maakt, in de ogen van de onwetende volwassenen, dat ze weer van school gestuurd wordt. Dit zorgt voor een grote climax en verandering tussen de relatie tussen Buffy en Joyce. Joyce is woedend over het gedrag van Buffy, waarop Buffy haar eigen frustraties (overigens net nadat ze Angel moest doden) uit dat zij een vampire slayer is en wegloopt met de waarschuwing van Joyce dat als zij nu weggaat ze nooit meer terug hoeft te komen.

joyce summers buffy the vampire slayer
Joyce and Buffy/ The WB

De relatie tussen Joyce en Buffy is dan ook totaal anders als Buffy besluit terug te keren na een hele zomer in LA te zijn geweest en Joyce is blij, maar ook terughoudend. Ze begrijpt nog helemaal niets van slayen, ze is bang dat Buffy weer haar biezen pakt en nu blijkt dat haar dochter een heel geheim leven erop na hield, een gevaarlijk leven en dat Buffy niet meer helemaal de persoon is die ze dacht te kennen. Vanuit haar standpunt is dit een moment waarop een moeder de controle kwijt is over haar dochter, maar ook over haar veiligheid en niet pas wanneer de dochter echt volwassen is en op zichzelf gaat wonen.

Dit gevaarlijke leven, maar ook de moed en kracht en professionaliteit van Buffy in haar slayen, kan ze gelijk bewijzen aan Joyce als er een welkom thuis feestje voor Buffy door Willow, Xander en Giles wordt gehouden.

Vanaf nu is Joyce meer betrokken bij het leven van Buffy, waarin ze veel over haar leven vraagt, interesse toont, maar zich af en toe ook geen raad weet. Maar toch blijft ze moeder Joyce. Ze mengt zich niet te veel in het slayen, houdt afstand en probeert haar dochter te vertrouwen en te steunen. Maar komt ook op voor Buffy als haar dochter onterecht behandeld wordt. Toch wordt ze vanaf nu soms ongewild meegesleurd in het gevaarlijke werk van Buffy.

Die nieuwe betrokkenheid levert dan ook een aantal leuke afleveringen op. Zoals in ‘Band Candy’ wanneer alle volwassenen ten prooi vallen aan vervloekt snoep waardoor ze zich allemaal als tieners gaan gedragen. En Joyce kan het nu ineens heel goed vinden met Giles, oftewel The Ripper. Ze draaien muziek, roken een jointje, Ripper blijkt een bad boy en steelt een jas voor haar door en winkelruit te breken en Joyce blijkt ook erg voor bad boys te vallen. Buiten beeld, en waar Buffy later achterkomt, doen ze het ook nog even op de motorkap van een politieauto. Het is een topaflevering waarin een moeder dus ook jong is geweest, fout is geweest (al blijkt later dat Joyce juist heel braaf was) en haar dochter (tevergeefs) probeert te behoeden voor diezelfde fouten. Het is herkenbaar, grappig en vooral de reactie van Buffy (ieeuhw) dat Joyce en Giles het gedaan hebben (twee keer!) is onvergetelijk.

Zo blijft de relatie tussen Joyce en Buffy altijd die van moeder-dochter ondanks wat er voor vreemde dingen zich voorvallen.

joyce summers buffy the vampire slayer
when she was ba(n)d/ The WB

Daar Joyce gescheiden is en het zichzelf gunt en zelfverzekerder is om weer op date gaan in de aflevering ‘Ted’, is het erg leuk om te zien hoe ze dat probeert te doen, terwijl de opstandige Buffy daar helemaal geen trek in heeft. En met reden want Ted blijkt een psychopathische robot te zijn. Eventjes leek het erop dat Buffy als boze tiener de nieuwe liefde van haar moeder had vermoord, en er een nieuw dieptepunt zou ontstaan tussen Joyce en Buffy, maar uiteindelijk valt dat dus gelukkig mee.

De rol van Joyce wordt steeds groter, ook omdat ze zich met de relatie tussen Buffy en Angel bemoeit, waarbij zij zich zorgen maakt over de toekomst van Buffy, een waarin Angel haar niet volledig gelukkig in zou kunnen maken. Dat ziet Angel ook in en het leidt wel tot een gebroken hart van Buffy. Maar nu heeft moeders wel gelijk.

Joyce is geliefd in de serie door Buffy, Giles en Willow en Xander en de andere scoobies, maar ook door Spike. Bij Joyce krijgt Spike koekjes en thee en kan altijd een goed gesprek met haar voeren. Het huis van Joyce en Buffy is een veilige haven een een hub waar ze bijeen kunnen komen en liefdevol worden verzorgd door Joyce. Zoals bijvoorbeeld na het scoobie gevecht tegen humanoid Adam en ze bij Joyce op de bank nog film gaan kijken.

Joyce blijft de moeder die haar eigen werk heeft en haar eigen leven, zo goed mogelijk Buffy probeert op te voeden, haar op het rechte pad te houden zodat ze zichzelf vooral niet verliest in het slayen. En pas in het vijfde seizoen wordt pijnlijk duidelijk hoe belangrijk Joyce is voor Buffy. Want nadat er een tumor in het hoofd bij Joyce wordt ontdekt en het er even uitziet dat ze het niet gaat redden, zien we Buffy ook als een meisje, een dochter die nog niet klaar is om haar moeder te verliezen. Met ook nog eens de veranderende gezinsstructuur doordat Dawn plotseling het jongste kind is, waarmee Joyce een speciale band heeft, lijkt het alsof Buffy haar moeder sowieso op een bepaalde manier heeft verloren.

In ‘The Body’ is het over en uit met Joyce Summers. De beste en heftige aflevering uit de hele serie is de dood van Joyce, plotseling. Het laat Buffy op haar kwetsbaarst zien, als een meisje en we horen haar voor het eerst ‘mummy’ zeggen. Terwijl iedereen hier op hun eigen manier mee omgaat, zien we Giles in zijn huis de plaat draaien die hij voor Joyce had gedraaid. Spike is kwaad, Anya verward en Willow en Xander vooral verdrietig.

Joyce Summers was geen spil in de serie, geen afwezige alleenstaande werkende moeder, geen vrouw die Buffy met haar eigen problemen opzadelde. Ze streed niet mee met de strijd van haar dochter maar probeerde haar zoveel mogelijk te steunen. Ze zorgde voor een paar leuke en heftige afleveringen. Ze was een gewone vrouw en moeder die haar best deed, qua werk, opvoeding en het leven. En juist op die achtergrond speelde ze een belangrijke rol in het leven van Buffy.

Meer lezen over Buffy the Vampire Slayer? Klik dan op onderstaande links:

Favorite episodes:

Monster of the Week episodes: