To Remake or not to Remake?

Is er een ander genre waarin remakes zo populair zijn als in het horror genre?

Nu de nieuwe remake van de killer doll Chucky er weer aan komt met Child’s Play (2019) vraag ik me wel eens af waar die grote behoefte van het maken van remakes nu vandaan komt. Wiens honger wordt er gestild? Die van het (horror)publiek of van de productiemaatschappijen? Want om het nog even bij Chucky te houden, een uiterst succesvolle franchise van Don Mancini, die overigens nog steeds loopt en waarvan binnenkort een serie op Syfy te zien zal zijn, wordt Child’s Play (1988) weer verfilmd maar nu door iemand anders. Met eenzelfde verhaal, en ja wel wat verschillen, zoals de herkomst van Chucky, Andy die met zijn vriendjes Chucky bestrijdt, naar eigen zeggen van regisseur Lars Klevberg veel meer horror bevat en een jaren 80 vibe heeft, is het de vraag of de film wel echt toegevoegde waarde heeft. En heeft dit juist een positieve of negatieve invloed op de aankomende serie van Nick Antosca en Don Mancini die wel de continuïteit en feel van de originele films behoudt, maar dus wel later te zien zal zijn dan de remake film? Een andere vraag is waarom deze film niet gewoon een andere titel heeft gekregen met een nieuwe killer doll in de hoofdrol?

Soms lijkt het wel alsof er nog maar weinig originele horrorfilms uitkomen en we alleen maar remakes voorbij zien komen. En naast de remakes, kent het horror genre ook de prequels, de sequels, de franchise, de reboot, de serie van de film. In geen ander genre, alhoewel het actie genre zich hier ook “schuldig” aan maakt, is het uitmelken van een succesvolle film zo groot. Dat levert soms geweldige franchises op zoals het Conjuring Universum, A Nightmare on Elm Street, Ringu.

Maar al die remakes en consorten kunnen niet voorkomen dat op gegeven moment de koek op is, dat een remake een bijna scène voor scène opgenomen versie is, die ook nog eens slechter is dan het origineel en dat het lijkt alsof er vooral gecasht moet worden, door geen risico’s te lopen en er zo min mogelijk nieuwe energie in te steken, in plaats van vernieuwende films en verhalen te brengen in dit genre, dat vaak aan kleine indie films wordt overgelaten, met gelukkig tegenwoordig weer een hoop uitzonderingen van grote productiebedrijven. Want er worden genoeg originele horrorfilms gemaakt, alleen krijgen die vaak minder aandacht van het grote publiek en blijft dat toch meer een niche. 

Verzin eens iets nieuws is te simpel gesteld. Maar beter goed gejat dan slecht verzonnen ook.

Verschillende soorten remakes

Er zijn verschillende soorten remakes. Remakes die precies de originele verhaallijn volgen, soms zelfs tot in details. Dit is de meest noncreatieve vorm van het maken van remakes. Dit is een luie en goedkope manier van film maken, dat teert op het succes van het origineel en het er eigenlijk nooit echt beter van wordt. Dit is ook de reden waarom ik vaak remakes vermijd.

Andere remakes volgen wel de grote rode draad, maar voegen er nieuwe dingen aan toe. Zoals bijvoorbeeld Evil Dead II (1987) die op zichzelf al een vrij originele draai gaf aan het origineel The Evil Dead (1981). In principe op het eerste oog dezelfde film, die niet alleen de nodige verschillen heeft, maar het vervolgens qua sfeer en toon en genre een hele andere draai krijgt en het verhaal ook anders verloopt. Eigenlijk is het niet eens een remake maar een andere versie van hetzelfde. Het origineel is een echte bloederige occulte horror, terwijl het vervolg/remake/nieuwe film/of hoe noem je dit eigenlijk (kijk dit is zo uniek en creatief dat er niets eens een naam voor is) een horror comedy is met veel campy gory fun en die tweede film leidde tot een vervolg en een hele serie, Ash vs Evil Dead. Het is een goed voorbeeld hoe een “remake” ten volle benut kan worden, zonder het origineel in de weg te zitten, ze elkaar juist versterken en ook nog alhoewel hun verschillen toch op elkaar lijken. Het is dan ook geen verrassing dat beide films en serie door dezelfde mensen zijn gemaakt en bedacht en uitgevoerd.

Dat werd een ander verhaal toen in 2013 een echte remake werd gemaakt van het origineel, dat de titel kreeg Evil Dead. Het verhaal is anders, weliswaar over de top, nog bloederiger, met een serieuze horrortoon, met verwijzingen naar het origineel, maar kan er naast nog meer gore, en dat zat al behoorlijk in het origineel, een klein achtergrondverhaaltje en een vrouwelijke hoofdpersoon, toch niet erg veel meer aan toevoegen. Niet vreemd aangezien het origineel al zo ontzettend sterk was. Juist ook door de low budget van The Evil Dead werd er zeer creatief omgegaan met de cinematografie om toch iets bijzonders neer te zetten, terwijl in Evil Dead dit minder moeite koste.

En dan zijn er nog remakes die er een geheel eigen draai aan geven. De nieuwe Suspiria (2018) is bijvoorbeeld een remake die er een geheel eigen draai aan geeft, wat eigenlijk zo ver gaat, dat het bijna geen remake meer genoemd mag worden. Het had net zo goed een andere titel kunnen hebben, andere namen van de personages en taadaa je hebt een geheel nieuwe authentieke film die niet eens zo snel herkend zou worden als een “remake” van Suspiria uit 1977. Ik weet niet, als liefhebber van het origineel, of ik de nieuwe versie met andere titel ook als Suspiria herkend zou hebben. Dario Argento was dan ook totaal niet blij met deze remake en terecht. Het is dan ook de vraag waarom men niet is gegaan voor iets authentieks.

Want de aandacht voor een remake is een blessing and a curse. Door de bekende naam krijgt de film al veel aandacht, mensen worden misschien sneller naar de bioscoop getrokken, zeker wanneer het origineel reuze cult of succesvol is (en dat is het natuurlijk vrijwel altijd). Maar na het zien van de film zal de film altijd met het origineel worden vergeleken, of je dat als kijker nu wil of niet, daar is geen ontkomen aan, mits je het origineel hebt gezien natuurlijk. En aangezien het origineel dus cult, populair en/of succesvol is, komt de nieuwe versie er altijd bekaaid vanaf of dit nu terecht is of niet. (Vaker wel dan niet.)

Remakes van boek verfilmingen

Nu zijn er ook uitzonderingen, want The Thing (1982) is ook een remake van het origineel uit 1951 getiteld The Thing form Another World. Maar deze originele film is ook weer geen origineel verhaal want deze is gebaseerd op het verhaal ‘Who Goes There?’ van John W. Campbell Jr uit 1938. En aangezien dus de eerste film, geen eigen origineel script heeft, vind ik dat weer iets anders dan dat een film met een origineel script wordt geremaked.

Want een boek heeft geen visuele basis zoals een film. Het zijn twee hele verschillende mediums, die een verhaal op een hele andere wijze vertellen. Een boek bijvoorbeeld dat vanuit het perspectief van een persoon is geschreven en zelfs in de ik-vorm, kan moeilijk op deze manier worden verfilmd. Een boek maakt enkel gebruik van woorden die samen een manier van schrijven vormen en waarbij het verder aan de lezer is hoe deze het verhaal en de personages verbeeldt in de eigen gedachten. In de film wordt dit allemaal voor de kijker bepaald. Ook het idee, het onderwerp of thema kan uitgebreid in een boek worden besproken, letterlijk onder woorden gebracht, maar waar in een boek al het principe show don’t tell van belang is, geldt dit helemaal voor een film. Wanneer een boek wordt verfilmd, worden er andere keuzes gemaakt om te tonen, er wordt geschrapt en iets uitgelicht wat in 90 tot 120 minuten kan worden verbeeld, wat meestal tussen 300 of 500 of meer bladzijden van het boek moet worden samengevat of uitgelicht.

Meer nog dan in films is vaak de interpretatie van de lezer belangrijk en breed. De een haalt er iets anders uit dan de ander. Dat geldt ook zeker voor films, maar wanneer een boek wordt verfilmd kan de filmmaker er iets anders uitlichten dan zijn/haar voorganger. Verschillende remakes van een boek kunnen dus de focus steeds op iets anders uit het boek leggen, waardoor beide films waardevol kunnen zijn en ieder hun een interpretatie geven van het boek. Daarom is de nieuwe Pet Sematary (2019) dan ook een erg goede film die een net iets andere kijk geeft op het boek. Ps, heb je trouwens ooit wel eens gehoord van een boek dat herschreven, geremaked, werd?

Tijdgeest, cultuur en taal

Wanneer echter een origineel script van een film wordt herzien voor een nieuwe film, ietsjes wordt aangepast en er vervolgens een remake van wordt gemaakt, die meer past in deze tijd, dan heeft het wat mij betreft geen meerwaarde. Zeker niet wanneer er soms maar heel weinig tijd tussen beide films zit. Het nodigt op deze manier ook niet uit om oude films te blijven kijken (voor een jonge generatie). Terwijl films uit de jaren 70 en 80 zelfs de horrorfilms zijn uit de gouden tijden van de horror. Films die nu voor gouden tijden zorgen zijn dan ook originele authentieke films. Maar ook films uit de jaren 50, 60 en 90 zijn juist ook weer erg leuk om te bekijken, alleen al voor hun culturele waarde en de tijdsgeest.

Ook niet echt een meerwaarde is wanneer een buitenlandse film (vanuit het perspectief van Hollywood) worden geremaked. Zoals toentertijd de zo immens populaire J-horrors, de Asian horrors. Ringu die The Ring werd bijvoorbeeld of Ju-On dat The Grudge werd en zo zijn er vele voorbeelden op te noemen. Maar ook het Zweedse Let the Right One In uit 2008, dat overigens een verfilming is van het Zweedse gelijknamige boek van John Asvide Lindqvist dat twee jaar later werd verfilmd als Let me In (2010) in het Amerikaans. Misschien lekker voor de Amerikanen die geen zin hebben om ondertiteling te moeten lezen, maar zo gaat ook een deel van de oorspronkelijke cultuur verloren en dat geldt ook zeker voor Aziatische films die toch veramerikaanst worden.

Waarom dan nog zoveel remakes blijven maken?

We leven nu weer in een tijdperk waarin horror hot is. Het grote publiek begint horror meer te waarderen, er worden ook erg veel goede horrors gemaakt en door die positieve aandacht kunnen er vervolgens weer goede andere horrors worden gemaakt. Maar de andere kant van de medaille is dat het lijkt alsof iedereen een graantje mee wil pikken en wat is makkelijker dan een oude film van de plank pakken, de rechten kopen, en een film in elkaar flansen, waarvan de titel al naamsbekendheid heeft. Alhoewel dit iets te kort door de bocht is, voelt dit vaak wel zo aan bij het horrorpubliek.

Remakes maken met films die hun waarde al hebben bewezen, dat loont wel. Het scheelt een hoop werk, het verhaal staat immers al als een huis. Het trekt een jongere generatie en waarschijnlijk verdienen ze er goed geld mee, ondanks dat remakes over het algemeen niet goed worden beoordeeld. Het loont dus vooral om er makkelijk mee te cashen. Het draagt niet echt bij aan vernieuwing in de filmindustrie. Tenzij een verhaal op een compleet nieuwe wijze wordt verteld en er een hele nieuwe draai aan wordt gegeven, zowel qua insteek, verhaal als manier van filmen.

Soms zou het zelfs kunnen lonen of is er zelfs behoefte aan een remake wanneer de originele film vrij gedateerd en hopeloos ouderwets is, of wanneer het origineel erg slecht is. Dan zou een remake welkom zijn. Maar wie wil er geld investeren in iets dat zichzelf al bewezen heeft als zijnde slecht, of nu vreselijk ouderwets is en wie zit er op te wachten om een film die bekend staat als slecht of fout om die nu wel te willen bekijken?

Want horrorfans willen graag vernieuwing. Clichés en herhalingen worden over het algemeen niet gewaardeerd. Horrorliefhebbers willen originaliteit. Maar dat is best een opgave, want eigenlijk is geen enkel verhaal in de kern meer origineel. De meesten zijn eigenlijk al te herleiden naar de klassieke tragedies en komedies uit de Romeinse en Griekse Oudheid, de mythes over de goden, die elk verhaal dat met menselijke emoties, gedrag en wensen en behoeften te maken hebben al zo’n beetje hebben uitgevonden. Alleen welke vorm er aan wordt gegeven, qua manier van vertellen, hoe het in elkaar steekt, nieuw vormgegeven concepten, de opstelling van personages, nieuwe filmtechnieken, dit alles bij elkaar kan er zeker voor zorgen dat er een totaal nieuw verhaal tot stand komt, ook al is het misschien in de kern wel terug te leiden naar al bestaande verhalen. Die toegevoegde waarde bepaalt of een remake of überhaupt een horrorfilm door het publiek gewaardeerd wordt.

Eigenlijk is het dus niet per se de kwestie of er überhaupt nog remakes gemaakt moeten worden, maar hoe. Ik denk wel dat er een verschil is tussen het “gewone publiek” dat wel eens een horror kijkt en misschien niet eens weet dat Poltergeist uit 2015 een remake is en nog nooit van de originele versie hebben gehoord, Poltergeist uit 1982, laat staan hebben gezien en tussen echte horrorfans. Ik denk dat echte horrorfans liever het origineel nog een keer zien dan een nieuwe en vaak slechtere versie gaan kijken.

Maar misschien spoort een remake ook weer aan om de originele versie te gaan kijken. En misschien worden op deze manier door het maken van (slechte) remakes de originele versies juist meer gewaardeerd, door het oude, maar misschien ook nieuwe publiek.

Dus alhoewel ik vrijwel alle remakes vermijd, omdat ik het origineel niet wil bezoedelen, heeft het misschien ook een meerwaarde in de vorm van naambehoud. Misschien had de jongere generatie anders nooit gehoord van Poltergeist of Chucky of Suspiria en zijn ze nu nieuwsgierig geworden naar het origineel.

Dus of remakes nu een vloek of zegen zijn voor het origineel of de remake zelf, zolang er maar genoeg nieuwe authentieke films gemaakt blijven worden ben ik dik tevreden. De (meeste) remakes sla ik dan gewoon over.