Monter of the Week episode 14: The Tethered (Us 2019)

us 2019 the tethered
The Tethered/ Universal Pictures

Jordan Peele heeft in zijn nieuwste film Us (2019) een nieuw monster aan ons voorgesteld: The Tethered.

Alhoewel Jordan Peele zelf heeft aangegeven dat Us een full on horror film is en hij een nieuw soort monster a la Dracula of Frankenstein wilden creëren, kan ook deze film wel weer met een diepere laag worden bekeken. Zelf heb ik in mijn review ervoor gekozen om het sociale commentaar dat er in de film gezien kan worden niet te bespreken en de film als een ‘gewone’ psychologische monster movie te zien. De reden hiervoor is dat Jordan Peele niet alleen een (horror)filmmaker is, maar ook een typische Amerikaanse die echte Amerikaanse onderwerpen en kwesties aansnijdt. Die gelden ook in het Westen, maar toch op een andere manier, waardoor ons perspectief anders is dan voor Amerikanen zelf. Dat gold voor Get Out (2017) met de ultieme body en mind slavernij, maar nu ook voor Us waarbij de onderkant van de samenleving wordt verbeeld. Dit komt misschien wel het duidelijkst tot uiting wanneer The Tethered het huis van de Wilsons binnenvallen en Adelaide de vraag stelt “Who are You?” Waarop Red antwoordt: “We are Americans.” Zo wordt Us: U.S.

The Tethered als monsters

Want wie zijn de Tethered? Ooit besloot de Amerikaanse overheid om de lichamen van mensen na te maken. Hun doel was om op deze manier alle Amerikanen te kunnen controleren als marionetten door middel van de Tethered die met hen verbonden waren. De Tethered leefden in ondergrondse tunnels door heel Amerika en bleven verborgen voor het volk. Maar ze konden echter niet de ziel nabootsen. En het experiment mislukte. De wetenschappers lieten de Tethered aan hun lot over en vertrokken, de Tethered alleen achter latend in de tunnels. Echter de Tethered bleven wel verbonden aan de lichamen van de echte mensen. Zo werden zij de marionetten van de mensen in Amerika, zonder dat beiden zich hier bewust van waren. Alles wat de mensen boven deden, bootsten de Tethered beneden na. Jarenlang leefden zij zo, totdat er in 1986 een meisje was (Red) dat door een Goddelijke Interventie (Deus Ex Machina) haar weg vond naar boven in de Vision Quest attractie, en daar oog in oog stond met haar echte bovengrondse dubbelganger: Adelaide.

Nu in deze tijd, wordt Adelaide weer geplaagd door haar dubbelganger, Red die inmiddels net zoals Adelaide zelf, haar eigen gezin heeft. Waar Gabe een bril nodig heeft en een beetje macho kan zijn, is zijn dubbelganger Abraham slechtziend al zijn hele leven, kan hij niet praten, maar enkel grommen en is hij erg sterk. De dochter van Adelaide, Zora is leuk, bijdehand en kan erg goed hardlopen. Haar dubbelganger, Umbrae daarentegen is erg kwaadaardig, sluw maar praat evenmin. Het zoontje van Adelaide, Jason, heeft een dubbelganger Pluto die erg moeizaam ter wereld kwam en uit haar gesneden moest worden, zijn gedrag is vrij simpel en doet denken aan een hondje en hij gromt voornamelijk om te communiceren en is daarbij een pyromaan, waardoor de onderhelft van zijn gezicht ooit verbrand is.

De wapens die zij bij zich dragen: (kleermakers)scharen dienen vooral de symboliek om hun figuurlijke draden als marionetten door te knippen met hun ‘heersers’, door de mensen ermee te doden. Het zijn tevens de scharen waarmee de rode overalls zijn gemaakt die dienen als een uniform waarmee de Tethered aan de oppervlakte verschijnen.

Dit alles legt Red haarfijn aan Adelaide uit, met een rauwe hese stem die het niet gewend is om te praten. Opvallend is dat zij als enige Tethered wel kan spreken, terwijl alle andere Tethered, ook de dubbelgangers van Kitty en Josh en Becca en Lindsey wel met elkaar communiceren, maar zonder spraak. De manier waarop Red spreekt doet dan ook meer vermoeden, dat zij bijzonder is, nu leert praten of zich herinnert hoe dat moet.

Zij vertelt het verhaal hoe zij onder de grond geleden heeft, rauw konijnenvlees moest eten, geen cadeautjes kreeg, maar glas en ondanks dat haar leven het leven van Adelaide weerspiegelde, het eigenlijk het tegenovergestelde was, zoals letterlijk een spiegelbeeld. Deze uitleg die doet denken aan de vertelling van een duister sprookje, heeft niet enkel tot doel om Adelaide in te laten zien hoe zij hebben geleden, maar dit is ook het onderdeel van de twist.

us 2019 the tethered
Abraham, Umbrae, Pluto, Red/ photo by Claudette Barius, Universal Pictures

De Twist in het plot

Want terwijl er hints doorsijpelen en het gedrag van Adelaide soms erg vreemd is, brengt de laatste confrontatie tussen Red en Adelaide uitleg. Want in 1986 toen kleine Red naar boven werd ‘geleid’, werd boven de grond ook Adelaide naar de Vision Quest ‘geleid’. Daar vond niet alleen hun confrontatie plaats, maar wist Red Adelaide te overmeesteren en hield zij haar gevangen in de ondergrondse tunnels, terwijl Red het leven van Adelaide overnam. In een gevecht die doet denken aan een dans, begint Adelaide (de echte Red) zich steeds meer als een Tethered te gedragen in haar bewegingen en blijkt Red (de echte Adelaide) zichtbaar sierlijk en menselijk te zijn. Toch weet ook nu weer Adelaide (Red dus) haar dubbelganger Red (Adelaide dus) te doden. Adelaide (Red) is nu als Tethered werkelijk vrij. Haar laatste blik van triomf en de wantrouwige blik van Jason als laatste shot spreken dan ook boekdelen. Jason is immers de enige die door Red werd ontvoert en tijd met haar heeft doorgebracht en wie weet wat zij hem heeft verteld over de waarheid.

Adelaide vs Red (nature nurture)

Het was dus de echte Adelaide die door haar ondergrondse gevangenschap, meer en meer een Tethered werd, en gedwongen was om het leven van Red boven de grond na te boosten, met een beestachtige man en ‘mislukte’ kinderen als gevolg. De omslag kwam toen de dansvoorstelling plaatsvond. De ouders van Adelaide werd aangeraden om haar beste eigenschappen te stimuleren, een vorm van expressie, nadat zij niet meer kon praten. Echter heeft Red nooit kunnen praten. Maar door haar nieuwe en liefdevolle opvoeding is zij een volwaardig mens geworden, terwijl Adelaide steeds meer een ‘monster’ werd. Maar door het optreden van “Adelaide” boven de grond en “Red” onder de grond zagen de Tethered dat “Red” anders was en dit deed haar iets beseffen. Met de Hands Across America uit 1986 nog in haar hoofd, besloot zij wraak te nemen.

De Nature Nurture kwestie speelt hierin een belangrijke rol. Niet slechts de genen of hoe je biologisch bent gemaakt speelt een rol wie je bent, maar ook de opvoeding. Waar Adelaide onder de grond nooit meer liefde kende veranderde haar dat in een monster met als enige doel wraak. Want het was niet eens haar bedoeling om “haar gezin” dat eigenlijk haar toebehoorde op te eisen. Terwijl Red een volwaardig liefdevol persoon werd dat van haar gezin houdt en hen tot de dood verdedigt. Red verloor ook al haar herinneringen aan haar ondergrondse bestaan die werden vervangen door liefdevolle ouders en een fijne omgeving, terwijl Adelaide niets anders had dan herinneringen die langzaam werden verdrongen, maar ze die door haar haat kon vasthouden tot een bepaalde hoogte. Langzaam beginnen de herinneringen van Red weer door te sijpelen, maar ze besluit dat te negeren, ze is nu wie ze is: Adelaide.

Kafkaesk existentialisme

Wanneer je Us en de Tethered vanuit een Kafkaesk perspectief ziet, kan dan ook de vraag gesteld worden wie de ware hoofdpersoon is. Red die zichzelf heruitvond als Adelaide, of Adelaide die Red is geworden? Het is immers de echte Adelaide die opgegroeide als Red in een surrealistische ondergrondse maatschappij geschapen door onbekende wetenschappers met een onbegrijpelijk doel. Gecontroleerd door machten buiten zichzelf, is nu ook zij een slachtoffer geworden van een absurd systeem. Afgezonderd en verborgen van de rest van de wereld, ontstond er binnen in haar een conflict, aangewakkerd door de herboren Red boven de grond. Haar vervreemding van het mens-zijn, haar angst voor het bestaan, haar vragen omtrent haar bestaan, waren de brandstoffen die de uiteindelijke nachtmerrie-achtige bizarre gebeurtenissen waar zij haar evenbeeld de geworden Adelaide en haar gezin aan onderwierp.

us 2019 the tethered
Little Red/ Universal Pictures

Enkele onbeantwoorde vragen

Aangaande de Tethered schort er echter wel wat aan logica en geloofwaardigheid. Niet alleen is het verhaal hoe zij tot stand zijn gekomen (hun mythologie) en hoe zij nu leven erg mager en kort door de bocht, maar ook wordt er veel van de kijker gevraagd om enkele gegevens gewoon aan te nemen. Want waar haalde Red (Adelaide) al die rode stof vandaan om die overalls mee te maken? En al die identieke gouden scharen? Hoe kwam kleine Red aan dezelfde kleding die Adelaide droeg in 1986? Wat als er iemand van boven gaat emigreren? Hoe kan het dat nooit iemand hun bestaan heeft ontdekt als Adelaide (Red) haar weg vrij gemakkelijk via een deur in de Vision Quest (Merlin’s Forest) naar beneden vindt? En lopen al die tunnels onder heel Amerika door? Al deze vragen en er zijn er vast nog meer, maakt het algehele bestaan van de Tethered een stuk minder aannemelijk. Echter dat hoeft de pret, de horror en de symboliek niet te drukken.

The Tethered als symbool en Hands Across America

Niet alleen de nature nurture kwestie speelt een rol in Us, maar de symboliek van de Tethered heeft een andere betekenis die vrij letterlijk opgevat kan worden. Zoals de Tethered onder de echte samenleving wonen en leven, wat nauwelijks een bestaan genoemd kan worden, zo verbeelden zij de onderkant van de samenleving. De mensen die tussen andere mensen leven, onzichtbaar, bewust of onbewust, mensen die op straat leven onder of op de armoedegrens, mensen die soms niet eens gezien worden als volwaardige leden van de samenleving.

Hands Across America was in 1986 niet alleen het laatste wat Adelaide zag op tv wat misschien grote indruk op haar maakte, maar bleef ook een sterke herinnering. Iets waarmee ze nu, net zoals toen een groot gebaar kon maken. Het moest een indrukwekkend gebaar zijn om als de Tethered hun plaats in de samenleving in te nemen. Net zoals toen in 1986 vormden ze een lange lijn door Amerika waarbij ze elkaars hand vasthielden. Echter nu deden ze dat op een zeer georganiseerde wijze door eerst hun dubbelgangers boven de grond te doden en letterlijk hun plaats in te nemen.

Hand Across America vond in 1986 plaats om geld in te zamelen voor de armen opgericht door Ken Kragen. Het geld was bestemd voor de honger in Afrika en voor de daklozen in Amerika.

us 2019 the tethered
Ready for the human chain/ Universal Pictures

Wanneer Adelaide met haar gezin naar het strand van Santa Cruz is gegaan en Jason naar de wc gaat, ziet hij een vreemde figuur staan. Een man met een lange jas, met een rode broek en bloed aan zijn vingers. Dit is de eerste Tethered die we zien, de dubbelganger van de zwerver die het bord met de bijbeltekst Jeremia 11:11 ophield in 1986 toen Adelaide verdwaalde naar de Vision Quest. Deze Tethered heeft de echte zwerver al aangevallen. De zwerver die we in de ambulance ingeladen zien worden wanneer de Wilsons naar het strand rijden. Nu staat die dubbelganger zwerver, de Tethered alvast klaar, met zijn armen uitgestrekt om later de menselijke keten te gaan vormen.

Aan het einde van de film vormen de Tethered een menselijke ketting, niet als mensen die geld moeten betalen  (voor het goede doel) om de ketting te mogen vormen, maar als de minderbedeelden, de armen, de onzichtbaren, de hongerigen zelf. Gekleed in een rood opvallend uniform, herkenbaar voor elkaar, maar ook eruit springend tussen de echte mensen. Het verbindt de Tethered, en onderscheid hen van de echte mensen.

Wat er ook zal gebeuren na het einde van het verhaal, waarbij Adelaide (Red) heeft gewonnen, nu zijn ze, de Tethered, in ieder geval zichtbaar, al is dat het laatste wat ze doen. Het heeft Red (de echte Adelaide) echter niets opgeleverd dan de dood.

← Lees ook het review van Us (2019)

← Lees ook de vorige Monster of the Week episode 13: Pretzel Jack (Channel Zero: The Dream Door)