Film Review: Us (2019)

review film us 2019
Us/ Universal Pictures

Us (2019) is een full on horror die het home invasion genre combineert met een geheel nieuw gecreëerde monster movie.

Jordan Peele heeft naar eigen zeggen met zijn nieuwste film Us een full on horror film willen maken met een nieuw monster en een geheel eigen mythologie. En dat is vrij goed gelukt. Een Horror is het zeker met de inmiddels bekende Peele humor, die voor enige comic relief zorgt. Dit nieuwe monster dat hij heeft gecreëerd, zijn Doppelgängers  geworden. Maar niet zomaar Doppelgängers naar de idee van de slechte evil kant van de persoon, een teken van ongeluk of als een bovennatuurlijk fenomeen, maar met een sinistere achtergrond, met een geheel eigen mythologie.

Na zijn film Get Out (2017) die eerder werd bestempeld als een comedy, maar wel degelijk een echte horrorfilm was, hetzij op een satirische manier in beeld gebracht, stond Joran Peele te boek als een een (horror)filmmaker die sociaal commentaar levert. Alhoewel het sociaal commentaar over racisme en specifiek over body en mind invasion als ultieme slavernij/overheersing een grote rol speelt in Get Out, blijft uiteindelijk de film zelf wel een echte horror.

Met Us heeft Peele niet alleen het invasion genre opnieuw gebruikt, maar dan als home invasion, maar heeft hij er een echte full on horror van gemaakt. Ondanks dat hij dit dus zelf heeft aangegeven, kan men in Us nog zoveel sociaal commentaar zien wat men wil, wat mede komt door de sterke eigen stem van Peele zelf die doorschemert, al dan (on)bewust. Volgens Peele zelf is dit dus niet de focus van de film en elk sociaal commentaar dat geleverd wordt, van de middenklasse tot commentaar op de U.S. is dus een geheel eigen interpretatie. Lees hier mijn interpretatie van de symboliek van Us en de Tethered.

In dit artikel volg ik de woorden van de meester zelf en behandel ik Us als een echte creature feature home invasion met een nieuwe interessante en zeer creepy mythologie.

Het verhaal

De film begint wanneer kleine Adelaide in 1986 tv kijkt en op de reclame een oproep ziet om mee te doen aan de actie Hands Across America. Wanneer ze met haar ouders naar het strand gaat in Santa Cruz op hun vakantie, loopt ze even weg en komt ze terecht in een spiegeldoolhof genaamd Shaman’s Vision Quest, find yourself. En daar komt ze inderdaad een klein meisje tegen dat exact op haar lijkt. Door deze ervaring heeft zij een trauma opgelopen en kon ze niet meer praten, maar met behulp van haar ouders, een psychologe en ballet heeft ze haar trauma overwonnen en heeft ze nu zelf een fijn gezin.

In deze tijd, tijdens de vakantie keert ze terug naar haar oude vakantiehuisje dicht bij Santa Cruz, mat haar man Gabe, dochter Zora en zoontje Jason. Als Gabe dan ook voorstelt om naar het strand van Santa Cruz te gaan en het fun park om af te spreken met hun vrienden Kitty en Josh Tyler en hun twee dochters Becca en Lindsey, wil Adelaide niet mee, maar stemt toch uiteindelijk toe.

Als ze die avond weer thuis zijn, staan er vier figuren op hun oprit. Vier figuren die exact op hen lijken qua uiterlijk, maar het huis binnenvallen waardoor niet alleen het gezin Wilson op zijn kop wordt gezet, maar ook grote consequenties heeft voor heel Amerika. De raadselachtige oorsprong ligt in 1986 bij kleine Adelaide.

review film us 2019
Adelaide, Zora, Jason, Gabe/ Universal Pictures

Home Invasion horror monster movie

We volgen een normaal gezin, dat het goed heeft, gelukkig is, het leuk heeft met elkaar en op vakantie gaat. Een fijn gezin dat aan de familie Freeling uit Poltergeist (1982) doet denken. Ook met de familie Wilson is op het eerste gezicht niets aan de hand. Toch lijkt Adelaide net even anders. Ze is niet zo goed in small talk, heeft een jeugdtrauma waar ze nooit over heeft gesproken met Gabe en het zelfs verdrongen heeft.

Ook ziet ze tekens, de klok die op 11:11 staat (wat een bovennatuurlijke betekenis zou hebben). De religieuze zwerver met het bord Jeremia 11:11 (“Daarom zal ik een ramp over hen laten komen. Ze zullen er niet aan kunnen ontsnappen. Daarom zullen ze tot mij schreeuwen in hun nood. Maar ik zal niet naar hen luisteren”) die ze als kind zag op het strand voordat ze het Vision Quest spiegelpaleis in ging en nu in een ambulance afgevoerd ziet worden als ze Santa Cruz binnen rijden.

Het zijn allemaal metaforen en symbolen die vooral naar het verhaal binnen de film verwijzen en niet per se naar een grotere context in de wereld. Het zijn de welbekende omens, voortekenen, in een horror, die ook Adelaide zelf heeft wanneer ze voelt dat er een donkere zwarte wolk om haar heen hangt.

De film bevat genoeg humor in de vorm van comic relief die vooral verzorgd wordt door Gabe en waarbij de kinderen aangevers zijn. Die comic relief is een goede en leuke tegenhanger van de horror van de film.

Het moment waarop het gezin Wilson voor het eerst geconfronteerd wordt met de Tethered is het engste moment in de film. De vrouw, Red, lijkt als enige, alhoewel moeizaam in het begin, te kunnen spreken en communiceren, terwijl haar man Abraham meer een beest is dat gromt. Haar dochter Umbrae is een kwaadaardig vals meisje en  het zoontje genaamd Pluto een pyromaan met het gedrag van een hondje. Hun aanblik is vrij creepy, echter aangezien zij lang en vaak in beeld zijn, verdwijnt dat effect op gegeven moment.

Terwijl de invasie uiteindelijk in geheel Amerika blijkt plaats te vinden en niet alleen bij hen of in die rijke buurt (wat enig sociaal commentaar over de middenklasse tegenspreekt, want iedereen heeft een Doppelgänger, het begint immers bij de religieuze zwerver in de film), vormen Josh en Kitty en de tweeling slashervoer. De kills zijn bruut, plotseling en heftig.

De film heeft een wat loom tempo, waar je makkelijk in kan hangen, wat prettig kijkt, maar waardoor het soms net iets te langzaam is voor een horror en er soms wat stilvallende momenten voorkomen, die opgevuld worden met comic relief, maar die de ene keer komischer zijn dan de andere keer. Toch blijft de film boeiend, zijn de shots en beelden effectief en raken hun doel en maken vooral indruk.

Gabe de man des huizes doet er alles aan om gewichtig over te komen, maar het is Adelaide die haar gezin effectief weet te beschermen en niet zonder reden. Ook de kinderen en met name Zora weet goed van zich af te bijten, waardoor de film soms een slasher vibe krijgt, door het ‘gewone’ van het killen. Dit samen met de typische humor stijl van Peele geven de film wel echt een eigen stem en gevoel die zeer herkenbaar is. Het is een stijl die erg vermakelijk is en prettig kijkt.

De cinematografie is treffend, en focust zich vooral op de aanwijzingen van de verklaring van het plot en de twist. De editing speelt eveneens een belangrijke rol hierin, maar ook de muziek in de film is sterk aanwezig. Vooral het nummer ‘I got 5 on It’ dat in 1995 grijsgedraaid werd op de radio, dat is omgebogen tot een ware horrortune kan je nooit meer anders horen zonder aan deze film te denken.

review film us 2019
young Adelaide/ Universal Pictures

Adelaide en Red

Dat voorgevoel is niet toevallig maar de belangrijke plottwist van het verhaal. Die twist sijpelt al door de hele film heen en heeft alles te maken met Adelaide en wat zij in 1986 heeft meegemaakt. In een prachtige confrontatie in de tunnels onder de grond de leefruimte van de Tethered tussen haar en Red lijkt de twist eerst nog iets anders aan te duiden. Wordt Adelaide langzaam Red en andersom?

Maar de twist wordt langzaam opgebouwd in een dans van beide vrouwen. Terwijl de dansbewegingen van Red steeds sierlijker worden, beweegt Adelaide zich steeds ongemakkelijker, als een marionet waarvan de dunne onzichtbare draden stuk zijn en de ledematen krakkemikkig. Mede door de verwondingen die Red haar weet toe te brengen. Het is niet voor niets dat de weapon of choice van Red een (kleermakers)schaar is. Niet alleen om rode pakken te maken, maar ook om de figuurlijke banden/draden door te knippen. In een mooie montage worden die beelden van de jonge dansende Adelaide op het podium en de dansende Red onder de grond met elkaar vermengd als ook henzelf wanneer ze elkaar bevechten. Dans is een vorm van expressie en werkt bevrijdend, voor zowel Adelaide als Red. Het was de manier van de een om over haar trauma heen te komen en voor de ander om zich te bevrijden van de gevangenis waarin zij zat.

Het Plot: De Twist (spoiler)

Dan nog laat de echte twist op zich wachten. Kleine hints van het vreemde gedrag van Adelaide, de handboeien waarmee Red alleen Adelaide vastbindt, doen vermoeden dat deze invasie een diepere betekenis heeft, dan enkel de bevrijding van de Tethered. Die openbaring doet zich voor wanneer Adelaide toch Red weet te overmeesteren en ze haar wurgt. Pas dan laat ze haar ware gezicht zien.

Want het was zoals Red zegt een goddelijke openbaring (letterijk een Deus Ex Machina, en dus per definitie onverklaard) die de twee meisjes bij elkaar bracht in de Vision Quest. En het was niet Adelaide die er met een trauma uitkwam, maar Red. Red die Adelaide heeft opgesloten in handboeien in het tunnelverblijf van de Tethered. De Hands Across America is altijd in het hoofd blijven zitten van Adelaide die langzaam omgevormd werd tot Red en heeft al die tijd gezonnen op wraak. Terwijl Red langzaam gevormd werd tot Adelaide en vooralsnog een normaal gelukkig leven heeft kunnen leiden, en haar verleden heeft verdrongen. Als er een dieper onderwerp opgemerkt kan worden in de film is dat de nature-nurture kwestie. Word je gevormd door je eigen DNA of door je omgeving?

review film us 2019
Red

Uitleg mythologie van de Tethered (spoilers)

Het lijkt in eerste instantie dat we hier te maken hebben met Doppelgängers zoals ook in Invasion of the Body Snatchers (1978). Maar dit keer zijn het geen aliens die de individualiteit willen afnemen om zo een betere wereldorde te scheppen. De Us, of de Tethered, zoals ze genoemd worden, zijn eerder creaties van een soort Doctor Frankenstein. Dit ‘monster’ idee doet ook erg sterk denken aan de afleveringen ‘The Rebel Flesh’ & ‘The Almost People’ uit het zesde seizoen van Doctor Who.

In de film wordt dit allemaal uitgelegd door Red, de Tethered versie van Adelaide. Ooit maakten wetenschappers kopieën van de lichamen van mensen. Echter ze konden niet de ziel nabootsen. Lichamen zonder ziel die verbonden waren aan de lichamen van de echte mensen. Zo wilden zij door middel van de Tethered de mens controleren en beheersen als marionetten. Maar dit mislukte en de Tethered werden de marionetten van de mensen, die zich hier niet bewust van waren. De wetenschappers verlieten hun mislukte project en lieten de Tethered achter en doelloos en hulpeloos leefden zij het leven van hun dubbelganger, maar dan onder de grond, zonder daglicht en echt voedsel.

Deze mythologie van de Tethered is een monster door de mens gemaakt. Een wezen niet gemaakt als monster, maar door hen aan hun lot over te laten, werden zij monsters in de ogen van mensen, net zoals het monster van Frankenstein, mochten de mensen de Tethered ooit zien. En zo blijkt Zora toch nog gelijk te hebben. Echter voorziet de overheid het water niet van fluor om het volk te manipuleren, maar maakten zij de Tethered. Deze mythologie doet denken aan een Kafkaeske allegorie waarin juist de echte Adelaide, oftewel Red als ware hoofdpersoon kan worden gezien in het verhaal. Lees hier meer over

Conclusie

Us is een effectieve home invasion horror met een nieuw soort monster de Tethered met een eigen mythologie. De film heeft een laid back tempo, waarin niet heel veel gebeurt, maar waarbij de shots en beelden nooit toevallig zijn en dat wat er wel gebeurt indruk maakt en je bij blijft. Ze treffen hun doel in horror, humor, happy family, creepy monsters, brute kills, en metaforen die vooral dienen als aanwijzingen voor het plot binnen de film. Jordan Peele heeft met Us een vermakelijke en enge horror afgeleverd waarbij hij bewijst dat je ook zonder een duidelijke sociale ondertoon een doodnormaal zwart gezin in de hoofdrol kan zetten, zonder dat dit iets sociaal maatschappelijks hoeft te betekenen. Dat er iets anders achter zit heeft met de pure monster horror te maken…

→ Lees ook alles over de Tethered en hun mythologie en symboliek en betekenis

Praktische info

  • Us (2019) 116 min
  • Directed by: Jordan Peele
  • Produced by: Jason Blum, Ian Cooper, Sean McKittrick, Jordan Peele
  • Written by: Jordan Peele
  • Starring: Lupita Nyong’o, Winston Duke, Shahadi Wright Joseph, Evan Alex, Elisabeth Moss, Tim Heidecker
  • Music by: Michael Abels
  • Cinematography: Mike Gioulakis
  • Edited by: Nicholas Monsour
  • Production company: Blumhouse Productions, QC Entertainment, Monkeypaw Productions
  • Distributed by: Universal Pictures