Film Review: Possum (2018)

review film possum 2018
Possum/ Dark Sky Films

Possum (2018) is een expressionistische weird fiction horror film met een onderliggend jeugdtrauma dat op een beeldende wijze wordt verteld.

Possum is niet voor iedereen. Door de slow burn, de onbetrouwbare verteller, maar vooral door de expressionistische beelden wordt er een schets gemaakt van een beschadigd man.

Het expressionisme is een kunststroming die vooral inspeelt op gevoel, hetgeen de kunstenaar wil uitdrukken of verbeelden wat op een onderbewust niveau afspeelt. Het zijn ervaringen die niet de werkelijkheid uitdrukken, maar de werkelijkheid vervormen, omdat juist het gevoel en hoe ervaringen beleefd worden subjectief zijn. De band met de werkelijkheid vervaagt of verdwijnt zelfs.

Zo ook in de film Possum, waarbij de werkelijke gebeurtenissen in het verleden door een onbetrouwbare hoofdpersoon door middel van zijn expressieve gevoelens worden uitgebeeld. Zijn het verbeeldingen, hallucinaties, dissociatief of vermengen zijn angsten zich met nachtmerries die tot leven komen? De film is zeer symbolisch van aard en ook de vertelwijze is niet chronologisch.

Dat alles bij elkaar zorgt ervoor dat de film vrij artistiek is en niet door iedereen gewaardeerd zal worden. Maar degenen die juist geprikkeld willen worden door verbeelding en geen recht toe recht aan verhaal nodig hebben om het idee achter de film te begrijpen, is dit een zeer enge, verontrustende en creepy film die onder je huid zal gaan zitten en daar lang zal blijven.

De film is gebaseerd op het korte verhaal Possum dat Matthew Holness, de regisseur eerder zelf schreef en gepubliceerd is in de horror anthologie: The New Uncanny: Tales of Unease.

Het verhaal

Een man, poppenspeler van beroep, Philip Connell keert terug naar zijn ouderlijk huis na een een schandaal. Daar woont Maurice, zijn oom, die hem niet hartelijk onthaalt. Bij zich draagt Philip een grote bruine leren reistas met daarin een pop genaamd Possum. Eenmaal thuis probeert Philip van de tas en pop af te komen, maar telkens keert de pop op een onverwacht moment weer bij hem terug. Ondertussen speelt er een ontvoeringszaak van een jongen van 14 op de achtergrond. Langzaam krijgen we niet alleen te zien wat voor afschuwelijks er in de tas zit, waarom de relatie tussen Maurice en Philip slecht is en waarom Philip wanhopig van de tas en pop af probeert te komen maar ook wat dit allemaal met de verdwijning van de 14 jarige jongen te maken heeft.

review film possum 2018
Philip Connell’s trauma/ Drak Sky Films

Manier van vertellen

De manier waarop dit echter in beeld is gebracht is veelal door beeld. De film heeft dan ook geen echt verhaal, maar is een schets van een man, een zwaar beschadigde man. Het zijn losse beelden, niet chronologisch, onbetrouwbaar zelfs, die het idee van de film symboliseren en verbeelden. Het is een mysterie dat langzaam ontvouwen wordt, waarbij het achterliggende idee duidelijk wordt, maar nooit echt concreet. Zo komen we nooit achter het schandaal waarom Philip noodgedwongen huiswaarts moest keren, maar ook andere details komen we niet concreet te weten. Het blijft abstract. Het gaat dan ook om de ervaring en beleving van die ene hoofdpersoon, Philip.

Die verbeeldingen zijn gehuld in vale sombere kleuren. De omgeving buiten van de wijde maar vervallen en verlaten landschappen doen al even droefgeestig aan als het ouderlijk huis van Philip zelf. Verwaarloosd, vervallen, smerig en uitgewoond. De kleuren van de film zijn grauwig, bruinig en vaal, zowel het landschap als binnen, maar ook Philip zelf is gehuld in vale onopvallende kleding. Het felle harde en dikke zwart steekt daar in schril contrast bij af. Het drukt soms letterlijk een stempel op de persoon van Philip, wanneer hij in de modder valt en zijn ene kant geheel zwart is van de modder, maar ook wanneer hij in de zwarte regen zit die hem besmeurd.

De sobere muziek van The Radiophonic Workshop is erg treffend en zet ook die eenzame sfeer neer waarin Philip verkeert. Afgewisseld met de schrille hoge tonen wanneer Possum opduikt of er gevaar dreigt, vormt dit een goede aanvulling van het beeld.

Maar ook de acteerprestaties van Sean Harris en Alun Armstrong zijn erg sterk. Hun summiere maar immer betekenisvolle dialogen, zijn de enigen in de film. Sean Harris weet een gekweld man neer te zetten, terwijl Alun Armstrong al direct een onsympathieke, zelfs ranzige nare man neerzet. Dat er gekozen is om aan het einde het idee en de plot uit te leggen via woorden en niet via beelden is misschien niet consistent met de vertelwijze van de film, maar zorgt daarentegen wel voor voldoende duidelijkheid voor een bevredigende conclusie.

Het trauma van Philip Connell

Philip is altijd in beeld, als hoofdpersoon draait niet alleen alles om hem, maar ook wat er wordt getoond en verteld is vanuit zijn perspectief, terwijl toch door de camera enige gepaste afstand wordt gehouden, al komt deze soms intiem dichtbij. Philip is een vreemde man, zowel angstaanjagend, omdat er iets vreemds om hem heen hangt, maar is hij zielig en angstig tegelijkertijd. Zijn hele houding, zijn manier van doen, zijn soms zelf kinderlijk en onschuldig. Terwijl er toch gehint lijkt te worden dat hij misschien iets met de ontvoering van de jongen te maken heeft. Die hint begint al vroeg wanneer hij huiswaarts keert met de trein en daar vier jongens ziet in de coupe, en hij zelfs een jongen aanspreekt omdat hij geïnteresseerd is in zijn tekeningen. Ondanks dat het lijkt alsof Philip een slecht man is, weet de film toch sympathie voor hem op te wekken.

review film possum 2018
Philip confronts Possum/ Dark Sky Films

De pop Possum

Dat komt voornamelijk door de wanhoop en droefheid waarmee Philip het landschap doorkuist met zijn ziel onder zijn arm, die letterlijk wordt verbeeld door de tas.  Die tas met inhoud probeert hij telkens weg te gooien in een al even droefgeestig stemming. In de tas zit zijn pop, Possum. Het is een spinachtig wezen, met acht harige poten en een menselijk hoofd gemodelleerd naar het evenbeeld van Philip zelf. De film is in het begin terughoudend om Possum aan het publiek te laten zien. Alleen de poten, die soms uit de tas weten te ontsnappen, zijn dan nog zichtbaar. Maar langzaam aan toont de pop zich steeds meer en wanneer het in zijn volle glorie laat zien, is het ook werkelijk afschrikwekkend. Stil en levenloos is hij al eng en verbeeldt het een onderliggende trauma dat altijd aanwezig is maar zich niet altijd roert. Maar wanneer het doelbewust achter Philip aanzit, met zijn creepy bewegingen is hij effectief heel beangstigend. Maar juist om dat te bewaren voor het begin van de finale is die engheid des te doeltreffender.

Philip heeft een haat liefde verhouding met de pop, lijkt het wel. Een trauma kan zo diep verweven zitten in een persoon dat het zelfs moeilijk is om er afscheid van te nemen. Wie ben je zonder dat trauma, dat je heeft gemaakt tot wat je nu bent? Het kan zelfs een identiteit vormen, zoals ook Possum het gezicht heeft van Philip zelf. Het liefst is Philip voor altijd verlost van de pop, maar wanneer hij de tas heeft weggegooid, voelt hij toch een zekere onrust. Wanneer hij de tas heeft weggegooid in een watertje, probeert hij de tas wanhopig maar tevergeefs terug te vinden. Waarop later die avond of de volgende dag Possum weer naar hem is teruggekeerd, waar Philip dan eerder van geschrokken en ontsteld is; Soms hangt de pop aan de kapstok in zijn kamer, maar soms ligt hij bij hem in bed. Dit afstoten en aantrekken heeft alles te maken met de onderliggende symboliek van de film.

In raadsels en mysteries gehuld

Door de hele film heen sijpelen aanwijzingen door. De zwarte ballonnen, gehuld in zwarte rook, de gifgroene snoepjes van Maurice waar Philip misselijk van wordt, de foto van Philips ouders waar hij naar kijkt terwijl zwarte stroperige regendruppels uit de hemel vallen en de foto besmeuren. De raadselachtige dichte deur in het huis waarachter zich een kamer bevindt die Philip niet durft te betreden, ondanks de treiterende uitdagingen van Maurice. Maar ook de flashbacks, herhalingen van plaats en ruimte waar Philip zich bevindt, maar vaak genoeg in andere kleding wat duidt op oftewel zijn onbetrouwbare herinneringen, of het telkens in cirkels lopen, letterlijk en figuurlijk wat zijn radeloosheid verbeelden, uiten het gevoel van Philip. Alsook door middel van de vos in de film en de vertelling die Philip doet over de vos uit zijn jeugd, verraden zijn onschuldige karakter.

Uitleg van Possum als metafoor

Philip gaat gebukt onder een zware last. Het wordt duidelijk dat zijn ouders omgekomen zijn bij een brand in dat huis. Wiens schuld dat is of hoe dat precies kwam wordt niet duidelijk, maar wel dat Philip zich hier schuldig over voelt. Nadat hij een wees was geworden, kwam oom Maurice bij hem wonen. Dat alles was de aanzet tot het trauma van Philip. Maurice misbruikte hem, sloeg hem en de jonge Philip maakte in 1978 een boekwerk van Possum, met dreigende tekeningen en een bedreigend verhalend gedicht. Dit doet denken aan The Babadook (2014) dat eveneens een trauma symboliseerde. ‘Possum black as sin’ is hiermee de metafoor voor het verdriet, angst, schuld en trauma dat Philip al die tijd met zich mee heeft gedragen. Hij probeert er vanaf te komen, maar juist daardoor komt Possum sterker terug. Zelfs wanneer Philip Possum omhoog houdt, het recht in zijn ogen aankijkt en confronteert, is en blijft het een trauma waar hij nooit meer van af zal komen.

Uitleg einde van Possum: wanhoop of hoop

Niet alleen Philip zelf beeldt die moedeloosheid en hopeloosheid uit, maar ook het vervallen, beschimmelde huis dat Maurice als een ranzige holbewoner uitwoont is een symbool voor de geestestoestand van zowel Philip als Maurice. Moedeloos versus kwaadaardig.

Want het einde wat een vrij groot schokelement bevat, zowel qua jumpscare als de onthulling, laat zien dat Philip gebukt gaat onder de kwaadaardigheid van Maurice. Het was Maurice die de jongen heeft ontvoerd en dat vroeger al eerder heeft gedaan.

Wanneer de laatste confrontatie tussen de twee plaatsvindt, kruipt Philip direct in de rol die hij als kind had, die van slachtoffer. Treffend is dat deze confrontatie plaatsvindt in de kamer achter de gesloten deur. De kamer waar ooit zijn ouders omkwamen in de brand, een kamer waar de sporen van de brand, de zwarte as nog duidelijk zichtbaar zijn en wat al die tijd zo is gelaten, net zoals Philip dat niet heeft verwerkt. In die kamer verbergt Maurice de ontvoerde jongen in een koffer.

Wanneer Philip dan ook wederom mishandeld wordt door Maurice, hoort hij iets in de koffer rommelen. Dat is de aanzet van het verzet van Philip. Hij komt niet alleen op voor zichzelf na al die jaren, maar ook voor de ontvoerde jongen. Het geluid van het breken van de nek van Maurice, is tevens een knak waarop dingen voor Philip op zijn plek vallen. Wanneer hij dan ook de jongen heeft vrijgelaten en hij eenzaam buiten zit, ligt op de voorgrond de levenloze Possum. Het is een eenzaam, droevig, bijna catharsis moment, maar hoopvol. Zal Possum stil en dood blijven, of komt hij die nacht weer tot leven? 

Conclusie

Possum is een ijzersterke expressionistische horror film die zich begeeft op het gebied van weird fiction en op een doeltreffende en ijzingwekkende wijze het gevoel en uitwerking van een trauma weergeeft. Zowel op symbolisch vlak als cinematografisch vlak is de film prachtig, maar verontrustend en indringend. Het gevoel dat er iets vreselijk mis is met Philip en dat er iets op de achtergrond loert wordt prachtig verbeeld door de pop Possum. Het uiteindelijke idee wordt duidelijk, terwijl veel symboliek in de film slechts op gevoelsniveau duidelijk wordt, maar nooit concreet. In een slow burn met onduidelijke flashbacks en zonder duidelijk verhaal is het een schets van een beschadigde man die doeltreffend een naar gevoel achterlaat dat je nog lang zal bijblijven.

Praktische info

  • Possum (2018) 85 min
  • Directed by: Matthew Holness
  • Produced by: Wayne marc Godfrey, James Harris, Robert Jones, Mark Lane
  • Screenplay by: Matthew Holness
  • Based on: Possum by Matthew  Holness
  • Starring: Sean Harris, Alun Armstrong
  • Music by: The Radiophonic Workshop
  • Cinematography: Kit Fraser
  • Edited by: Tommy Boulding
  • Production company: BFI Film Fund, Dark Sky Films
  • Distributed by: Dark Sky Films