Short Story: The Mezzotint by M.R. James

collected ghost stories m r james

‘It was crawling on all-fours towards the house, and it was muffled in a strange black garment with a white cross on the back.’

The Mezzotint

In de korte introductie tot het verhaal leren we dat we te maken hebben met dezelfde persoon die het verhaal over Dennistoun in Canon Albric’s Scrapbook vertelde. Deze keer gaat het echter niet over Dennistoun, maar hij wordt aangehaald omdat er een zekere verwantschap bestaat tussen dat verhaal en dit verhaal.

Dit verhaal gaat over Mr Williams die op een universiteit werkt en tekeningen en schilderijen verzamelt voor het museum. Hierbij heeft hij contact met ene Britnell een handelaar in deze objecten. Op een dag krijgt hij een obscuur werk in handen dat het aangezicht van een landhuis laat zien. Op zich niets bijzonders en zonder duidelijke aanwijzingen welk landhuis het is, lijkt het Williams niet de moeite waard. Totdat een vriend van hem een figuur in het schilderij ontdekt, een figuur dat Williams niet eerder had opgemerkt. Maar dat hij slechts afdoet als iets dat hij heeft overzien. Totdat een andere vriend vreemd reageert op het schilderij en Williams tot zijn verbazing ziet dat de figuur zich heeft verplaatst in het schilderij. En uiteindelijk verdwijnt en lijkt te zijn verdwenen in het landhuis… Om een dag later weer te verschijnen met iets onder zijn arm…

Dit verhaal van 10 pagina’s is met een zekere komische toon verteld. Desondanks zijn de beschrijvingen van de figuur op het schilderij zelf wel treffend eng. Toch blijft Williams bijzonder kalm onder de vreemde gebeurtenissen, totdat hij het verhaal erachter hoort. De enge sfeer zit meer in de bijpersonen die vaak als eerste de enge figuur of de vreemdheid van het schilderij opmerken. Die op dat unheimische gevoel inspelen, dat Williams snel naast zich neerlegt, alhoewel hij het toch in een lade, ondersteboven met de deuren dicht veilig weglegt, in plaats van het neerzet in zijn kamer.

En enge sfeer is minder expliciet dan in Canon Albric’s Scrapbook en ook laat de figuur zich enkel zien en komt het niet tot een confrontatie.

De komische toon daarentegen is opmerkelijk aanwezig en je zou bijna gaan denken dat M.R. James een hekel had aan golf.

‘He lighted the candles, for it was now dark, made the tea, and supplied the friend with whom he had been playing golf (for I believe the authorities of the University I write of indulge in that pursuit by way of relaxation); and tea was taken to the accompaniment of a discussion which golfing persons can imagine for themselves, about which the conscientious writer has no right to inflict upon any non-golfing persons.’

Ook leuk aan dit verhaal is de reactie van Williams and friends, die de gebeurtenissen omtrent het schilderij met meer interesse dan angst tegemoet gaan, alhoewel de allereerste ontdekking van de bewegende figuur door Williams hem toch wel even deed schrikken. Ze willen het documenteren en zien er een bepaalde waarde in. En tonen een vrij actieve houding ten opzichte van het schilderij en wat er in gebeurt.

‘”I can do the photography myself,” said Nisbet, “and I will. But, you know, it looks very much as if we were assisting at the working out of a tragedy somewhere. The question is, Has it happened already, or is it going to come off? You must find out what the place is. Yes,” he said, looking at the picture again, “I expect you’re right: he has got in. And if I don’t mistake there’ll be the devil to pay in one of the rooms upstairs.”’

Aan het einde van het verhaal wordt het achtergrond verhaal van het landhuis verteld. Een verhaal dat de ronde doet omtrent de familie die daar woonde, maar nooit echt bevestigd is, al zegt het schilderij misschien wel genoeg.

Een mezzotint wordt ook wel zwarte kunst genoemd en was rond 1650 een nieuwe grafische techniek. Op een geruwde koperplaat wordt zwarte inkt gehecht. Met krijt wordt de tekening erop aangebracht. Om de voorstelling aan te brengen worden sommige delen van de geruwde plaat met een schraapijzer glad gemaakt. Daar pakt de inkt minder goed en ontstaan er verschillende grijstinten. De techniek maakt vloeiende overgangen mogelijk al naar gelang de bekwaamheid van de kunstenaar en geeft een mooie fluweelachtige indruk.

Montague Rhodes James (1862-1936), geboren in Goodnestone, Kent, Engeland is misschien een iets minder bekende ghost story writer dan zijn tijdgenoten, maar hij is een meester in de suggestie door middel van verrassende en zenuwslopende passages, die veel aan de verbeelding van de lezer overlaten. Hij maakte geen gebruik van gothic clichés, maar meer van een huidige setting, die vaak met iets antieks te maken hebben. En wordt daarmee de vader van de “antiquarian ghost story” genoemd. 

Uit: Collected Ghost Stories van M.R. James, Wordsworth Editions, 2007