Film Review: It Follows (2014)

review film it follows 2014
It follows/ RADiUS-TWC

It Follows is een ijzersterke horror die prachtig is gefilmd, verteld en vormgegeven wat zorgt voor een vervreemdend en ongrijpbaar effect, met een nieuw en eng soort monster.

It Follows behoorde tot de films die een nieuw tijdperk inluidde voor horror films. Niet omdat deze films tot een geheel nieuw soort horror genre behoren, maar omdat na de gouden jaren 70 en 80 in het horror genre, daarna niet meer zo’n periode is geweest waarin horror beroemd en berucht was.

Nu heeft men horror weer ontdekt, zowel het grote publiek als filmmakers die weer nieuwe richtingen op gaan met dit genre, niet alleen qua verhalen en ideeën, maar ook qua cinematografie en symboliek en wordt het horror genre meer dan alleen maar een genre waarin voornamelijk “goedkope en slechte” films worden gemaakt.

Horror leent zich bij uitstek voor bizarre concepten, het vergroten van de fantasie, het oprekken van de realiteit en voor het experimenteren met beeld, wat al in de jaren 70 en 80 het geval was. Nu al weer 4 jaar later dat It Follows uitkwam, zijn al weer een heleboel mooie horrors uitgekomen, die experimenteel, supereng, mooi, symbolisch of alles tegelijk zijn.

Het verhaal

Jay woont samen met haar zus Kelly en haar moeder in een buitenwijk. Hun vrienden Yara en Paul zijn regelmatig bij hen thuis te vinden. Als Jay een nieuwe liefde heeft, Hugh, besluit ze, na er goed over te hebben nagedacht en besproken te hebben met Kelly, om met hem naar bed te gaan. Maar die nacht na de semi-romantische daad in Hughs auto, bedwelmt hij haar met chloroform en komt ze weer bij kennis in een verlaten pand, vastgebonden aan een rolstoel. Hugh zegt haar echter geen kwaad te willen doen, en in plaats daarvan probeert hij haar te vertellen wat er aan de hand is. Iets achtervolgt hem en omdat hij seks met Jay heeft gehad zal Het nu haar gaan achtervolgen. Het zal haar proberen te doden, maar wanneer Het dat doet zal het weer achter Hugh aankomen. Het kan verschillende gedaantes aannemen, van mensen niet je niet kent, tot mensen waarvan je houdt. Ze mag Het haar niet aan laten raken. Het loopt langzaam, maar zal haar altijd blijven achtervolgen…

Na deze uitleg dumpt hij haar voor haar huis, waar de bezorgde Kelly, Paul en Yara haar opvangen. Ook de overbuurjongen Greg en zijn moeder ontgaat dit tafereel niet. Wanneer Het zich openbaart aan Jay, eerst op school en later thuis, slaat Jay wanhopig op de vlucht. Alleen zij kan Het zien. Toch besluiten Kelly, Paul en Yara haar te helpen, omdat hetgeen wat ze met Hugh heeft meegemaakt al erg genoeg is. Ook Greg biedt zijn hulp aan. Maar Het weet haar altijd te vinden.

review film it follows 2014
Jay with Kelly, Yara and Paul/RADiUS-TWC

Cinematografie, vormgeving en manier van vertellen

De film is prachtig gemaakt. Stilistisch, zonder het verhaal en de personages uit het oog te verliezen. Van de cinematografie, de manier van het verhaal vertellen, de sfeer, de muziek, het camerawerk, het draagt allemaal bij aan de unheimische en vooral vervreemdende sfeer.

De film begint al ijzersterk, wanneer we eerst kennis maken met ene Annie die haar huis uitvlucht. In paniek rent ze op hakken de straat op, steekt de weg over en rent weer terug naar huis, terwijl de camera in 360 graden met haar meedraait. Dit geeft al de aanzet van een vervreemdend effect. Ze is half aangekleed met ondergoed en een hemdje aan, maar wel op hoge hakken waarmee ze ongemakkelijk rondrent. Het geeft extra sterk de paniek weer waarin ze verkeert, de haast waarin ze is weggerend uit haar kamer en de radeloosheid wat ze moet doen. Dit terwijl de camera nooit zijn lens van haar afhoudt.

Wanneer we dan ook kennis maken met Jay, ben je er als kijker al op voorbereid dat dit ook haar staat te wachten. De film werkt hier met een zowel idyllische als verwachtingsvol sfeer naar toe. Die lome sfeer blijft voelbaar aanwezig tijdens de hele film. Jay vertoeft graag in het zwembad in de tuin, wat haar al direct een onschuldige en tevreden vibe meegeeft. Dat terwijl later de moeder van Greg zegt over de familie van Jay dat ze steeds problemen hebben. Die problemen worden heel subtiel weergegeven. De moeder van Jay is grotendeels afwezig. Ze werkt waarschijnlijk veel en ook ’s avonds. En wanneer ze er wel is, zit ze met haar rug naar de camera, of is haar gezicht uit focus, terwijl ze altijd alcohol drinkt. Dit duidt er niet alleen op dat er wel degelijk iets aan de hand is, wat nog eens extra wordt benadrukt door de foto’s van Jay’s vader terwijl hij de gehele film afwezig is, maar ook richt de film zijn volledige focus op de young adults.

Hugh is naar zeggen 21, waardoor de andere vier als iets jonger ingeschat kunnen worden. Paul heeft sinds hun kindertijd een crush op Jay. Kelly is de stoere meid die stiekem rookt. En Yara is de lezer en slaper van de groep.

Ongrijpbaar en vervreemdend

Dat lezen doet ze op een bijzondere manier, namelijk op een schelpvormige ereader, ter grootte van een makup spiegeltje dat je mee op reis neemt. Het geeft een vervreemdend effect aan de film. Maar alhoewel dat wat duidelijker op te merken is, zijn er meer subtielere dingen in de film aangebracht waardoor er een extra vervreemdend effect ontstaat. Het maakt de film ongrijpbaar.

Want naast de rare ereader zijn er andere opmerkelijke dingen te vinden in het huis van Jay. De verschillende tv’s die uit totaal verschillende tijdperken stammen. De ouderwetse keuken, de kamer van Jay die jaren 60 aandoet. Maar ook haar kleding, de roze babydoll en haar roze jurkje dat ze aantrekt wanneer ze met Hugh uitgaat, doen weer erg jaren 50 aan. De auto van Hugh is een klassieker, terwijl de andere auto’s stammen uit verschillende tijdperken. En tenslotte het gebrek aan mobiele telefoons, maar wel die muur telefoon met een enorm lange draad doen je weer belanden in de jaren 80.

Maar niet alleen het tijdperk, maar ook de tijd van het jaar is vrij ongrijpbaar. We zien Jay zwemmen in het zwembadje, maar even later loopt ze buiten met een winterjas aan. De ene keer is de lucht mooi blauw en schijnt er een zonnetje, terwijl het shot gezien vanaf de andere kant een donkere bewolkte lucht laat zien. Ook zien we groene bomen vol met blad, terwijl niet veel later ze door een oprijlaan rijden die bedekt is met gevallen gele bladeren, en we vervolgens hen een uurtje later zien zwemmen in het water bij het strand. Dit alles, de omgeving, vormgeving, art decoration maakt het ongrijpbaar, net zo ongrijpbaar als de leeftijdsfase waarin de hoofdpersonen zitten.

De muziek

Dit alles wordt extra benadrukt door de muziek, die niet alleen erg sfeervol is en een grote stempel drukt op de film in positieve zin, maar ook omdat de muziek zowel nostalgisch als modern aanvoelt. Ook de muziek is ongrijpbaar, onduidelijk of het teruggrijpt naar de jaren 80 of 90 of een moderne versie is, retro. Het werkt net zoals het camerawerk, de shots, de manier van vertellen erg verfrissend en geeft zowel een heel bekend gevoel als een heel nieuwe feel aan de film.

review film it follows 2014
Jay with It on the background/ RADiUS-TWC

Personages

Het vriendengroepje is al even ongrijpbaar. Ze communiceren op enkel een noodzakelijk niveau. Wanneer Yara praat leest ze voornamelijk voor uit datgene wat ze leest, uit The Idiot. Als ze niet leest, slaapt ze onderweg in de auto, komt ze voorbij dobberen op een opblaasbandje op het water, en is ze de laatste die wakker wordt wanneer het heibel is in het huis van Jay. Paul is de jongen met het puberbrein die zich wil opofferen voor Jay en daarmee het uitstekende voorbeeld is van hoe een puberbrein werkt, namelijk dat vooruit denken in de toekomst niet altijd even goed werkt. Maar oprecht is hij wel. Kelly is een jonge vrouw van weinig woorden, stelt goede vragen en steunt haar zus. Jay als hoofdpersoon is allesbehalve een roekeloos onverantwoordelijke young adult, en geeft te kennen dat wat haar is overkomen, iedereen kan overkomen. Dat maakt de film geen safe sex film of zelfs anti seks voor het huwelijk, of wat je er ook bij zou kunnen bedenken.

Seks speelt wel een rol in de onderlinge relaties tussen de personages. Zoals eerst de videoband van Sadako (Ringu, 1998) gekopieerd en door een ander bekeken moet worden om jezelf te redden, kan je Het overdragen aan een ander, via seks. Maar slechts totdat die ander dood gaat, dan komt Het weer achter jou aan. Hugh heeft dit gedaan en adviseert Jay om dat ook te doen. Willens en wetens iemand de dood insturen is echter nogal wat. Maar wanneer Greg in het ziekenhuis seks met Jay heeft, zegt ze geen nee. Haar verklaring is dat ze dacht dat Het hem niet zou raken, en omdat hij niet in Het gelooft, zag hij dit als een kans. Datzelfde kan gezegd worden voor Paul, hij ziet voordat ze Het gaan doden, zowel een kans met Jay, als een opoffering en ultieme verklaring van de liefde en geeft aan dat hij niet over de consequenties nadenkt. Maar ook Jay doet uiteindelijk wat Hugh heeft gedaan en biedt zichzelf aan, aan drie jongens. Safe sex krijgt hierdoor niet alleen een andere lading, maar ook vertrouwen wordt aan de kaak gesteld, wanneer Paul nadat ze denken Het te hebben verslagen, en hij seks heeft gehad met Jay, toch langs een paar tippelaartjes rijdt…

Camerawerk

Het camerawerk speelt een grote rol in het overbrengen van dit vervreemdende en ongrijpbare gevoel. De ‘panning’ het naar links of naar rechts laten gaan van de camera, en in dit geval zelfs het draaien van 360 graden, terwijl het niet op iets in het bijzonder richt, geeft een unheimisch effect. Het laat de kijker zich afvragen waar we naar moeten kijken, zie je iets, iemand, Het. Wanneer Het dan ook daadwerkelijk in beeld wordt gebracht, is Het de eerste keer een oude vrouw gehuld in een wit nachtgewaad lopend op de campus tussen alle jonge mensen. Een beeld dat zeer vervreemdend werkt, omdat zo’n persoon met die manier van doen en kleding totaal niet thuishoort op die plek.

Net zoals dat er niet wordt ingezoomd en gefocust op de volwassenen, wordt dat ook niet gedaan op Het. Het is aanwezig, lopend traag op de achtergrond, terwijl Jay en de anderen op de voorgrond blijven bewegen en in focus blijven. Het loopt dan ook soms het beeld in, of de kamer, plotseling opduikende of staat op een onverwachte plek. Het geeft een gevoel van dread voor zowel Jay, die als enige Het kan zien, als voor de kijker. Net zoals in een droom waarin je blijft rennen terwijl datgene wat op een gewoon tempo achter je aanloopt, maar blijft komen en je Het niet af kan schudden.

review film it follows 2014
It defeated?/ RADiUS-TWC

Het

Het is op verschillende manieren vormgegeven, als een oude vrouw, een hele grote man, een jonge jongen die verdacht veel lijkt op het buurjongetje dat Jay bespiedt. Heftig en het meest afstotelijke is Het wanneer Het achter Greg aankomt. Eerst in de vorm van Greg zelf en vervolgens als zijn halfnaakte moeder, die Jay op zijn deur ziet kloppen, een scène, waarin het soundeffect zo on spot verontrustend is, en direct daarna gelijk doorgaat in de scène waarin Het als Gregs moeder hem berijdt en op deze manier doodt. Dit schuurt en is zekere de gruwelijkste scène, niet door de gore, maar door het idee.

Het verschijnt tenslotte als haar vader. Die vader duikt op in het eindgevecht. Paul had namelijk het lumineuze idee opgevat om Het te vangen in het zwembad en te elektrocuteren. Het is een plan dat typisch voortkomt uit een puberbrein, terwijl ze nog helemaal niks over Het weten en Jay zelfs de enige is die Het kan zien. Het plan doet wel erg sterk denken aan de boobytraps die Nancy Thompson had gemaakt in haar huis om Freddy te vangen (A Nightmare on Elm Street, 1984). En zoals uit dat einde blijkt, is ook dat niet gelukt. In het zwembad vertoont Het zich als de vader van Jay, iets dat Jay niet hardop wil zeggen, waarschijnlijk om Kelly te beschermen. Haar vader ziet er nog hetzelfde uit als een aantal jaren geleden zoals te zien is op de foto met een veel jongere Kelly en Jay. Het lijkt op een hint dat hun vader is gestorven en dat onder andere de oorzaak is van het vele drinken van de moeder. Maar dat alles speelt op de achtergrond en geeft het verhaal meer body, naast de focus op sfeer.

Het einde

Wat we leren uit dat eindgevecht is dat Het enkel door Jay gezien wordt omdat Het onzichtbaar is. Het is wel tastbaar, kan mensen aanraken en aangeraakt worden. Kelly gooit een laken over Het heen en Paul weet Het neer te schieten en Het bloedt. Maar of dat Het ook daadwerkelijk doodt is nog maar de vraag. De manier waarop het bloed als een waas die weer in beweging lijkt te komen in het stille zwembad, een doelbewuste vorming van het bloed zelf dat tot leven lijkt te komen.

De allerlaatste scène maakt het verslaan van Het nog dubieuzer, want wanneer Jay en Paul samen hand in hand lopen, loopt er iemand achter hen. Alhoewel Het niet gekleed is in het wit zoals Jay Het altijd zag, en het dus erop lijkt dat het gewoon iemand is die ook op de stoep achter hen loopt, kan dit wel Het zijn dat nu Paul achtervolgt. Immers, Het wat Hugh achtervolgde was een meisje in een gele jurk… Dat onbekende einde, maakt zo’n film alleen nog maar leuker en niet alleen dat, maar geeft ook ruimte aan een tweede deel. Want wie wil er nu niet weten wat Het nu precies is, wat de oorsprong is en of Het vernietigd kan worden? En of Jay en Paul Het telkens aan elkaar over blijven dragen, of verlost zijn van die dodelijke cirkel.

Conclusie

It Follows is een erg sterke film die op verschillende lagen erg goed in elkaar zit. Van manier van vertellen, cinematografie, camerawerk, sfeer, shots, de omgeving, art decoration, aankleding, muziek, de personages leveren ieder een vrij specifieke bijdrage. En dan hebben we het nog niet eens over Het, een geheel nieuw soort monster dat op geheel eigen en unieke wijze verschrikkelijk eng is en al even eng in beeld wordt gebracht. De film focust zich vooral op de vervreemdende en vooral ongrijpbare sfeer waaraan bovengenoemde elementen ieder op hun eigen manier aan bijdragen. Het is dan ook een film die meerdere keren kan worden bekeken, waarbij iedere keer op een ander element gefocust kan worden, waardoor er waarschijnlijk andere onderliggende lagen duidelijker worden en kunnen worden afgepeld. It Follows is een top (horror)film die niet alleen een must see is voor horrorliefhebbers, maar voor filmliefhebbers in het algemeen.

Praktische info

  • It Follows (2014) 100 min
  • Directed by: David Robert Mitchell
  • Produced by: Rebecca Green, Laura D. Smith, David Robert Mitchell, David Kaplan, Erik Rommesmo
  • Written by: David Robert Mitchell
  • Starring: Maika Monroe, Keir Gilchrist, Daniel Zovatto, Jaek Weary, Olivia Luccardi
  • Music by: Disasterpeace
  • Cinematography: Mike Gioulakis
  • Edited by: Julio C. Perez IV
  • Production company: Nothern Lights Films, Animal Kingdom, Two Flints
  • Distributed by: RADiUS-TWC