Film Review: Velvet Buzzsaw (2019)

review film velvet buzzsaw 2019
Velvet Buzzsaw/ Netflix

Velvet Buzzsaw is een satirische, bovennatuurlijke horror film die de nadruk legt op de personages in de kunstwereld, terwijl de kunst zelf wraak neemt.

Velvet Buzzsaw is een film gemaakt met passie, waarin satire, ironie en een kleine maatschappij kritische blik de boventoon voeren. Wat kunst zou moeten zijn; schoonheid, tot je moet spreken, emoties moet opwekken, iets bij je losmaken, creativiteit, originaliteit, authenticiteit, techniek, esthetiek, ethiek zelfs of juist niet, kritiek, verwordt in Velvet Buzzsaw een middel om flink veel geld mee te verdienen. Waardoor verraad, deloyaliteit, hebzucht, egoïstisch gedrag, backstabbing, roddels en achterklap aan de orde van de dag zijn.

Kunst is geld. Critici hebben de macht. Galeries hebben de middelen. Kopers het geld. En de Kunstenaars zelf hebben een schilders ‘block’ en zijn gewilde prooien, waarop door de galeries wordt gejaagd, worden gemaakt of gebroken door de critici en gebruikt worden door de kopers om hun aanzien en status te verhogen. Het is alles waar kunst juist niet om hoort te draaien.

Velvet Buzzsaw weet dit op een zeer absurdistische, ironische en humoristische manier te verbeelden met bonte personages, die nooit te karikaturaal worden, maar wel op een satirische wijze laten zien hoe het er in de kunstwereld aan toe kan gaan. Zonder dezelfde pretenties te hebben als de personages is deze film een heerlijk vermakelijke bovennatuurlijke horror, die aanvoelt als een Victorian Ghost Story van bijvoorbeeld M.R. James in een hypermodern jasje.

Het verhaal

Het verhaal is simpel, wat recht uit een verhaal van M.R. James had kunnen komen, bijvoorbeeld ‘The Mezzotint.’ Na de dood van een onbekende schilder worden duizenden schilderijen gevonden in zijn appartement. Maar wanneer een medewerkster van een galerie ze vindt en de eigenaresse van de galerie met een dubieus plan de schilderijen voor grof geld wil verkopen, gaat het al snel mis. Alhoewel iedereen, waaronder de bekendste kunstcriticus lyrisch is over de schilderijen en iedereen betoverd lijkt, blijken de schilderijen dodelijk voor iedereen die geld aan hen verdient.

review fim velvet buzzsaw 2019
to become art part 1/ Netflix

De personages maken het verhaal

Het verhaal is qua plot simpel en de focus wordt dan ook gelegd op de personages die allemaal door grote acteurs, die vooral in het meer artistieke (horror) film gebied bekende namen zijn. We volgen zo alle aspecten van de kunstwereld. Hoofdpersonen zijn de criticus die er toe doet Morf Vandewalt (Jake Gyllenhaal), die een relatie heeft met personal trainer Ed, maar een innige diepe relatie heeft met Josephina (Zawe Ashton) die voor een grote galerie werkt Haze, geleid door Rhodora Haze (Rene Russo).

Terwijl tussen Morf en Josephina een echte relatie ontstaat, is het Josephina die de werken van een anonieme schilder vindt. Vetril Dease woonde als een kluizenaar in haar gebouw en zijn hele appartement ligt vol met bijzondere werken. Zijn werk komt als geroepen voor zowel Josephina die hier haar slag mee wil slaan, als ook voor Morf die verder wil gaan dan slechts het beoordelen van kunst, maar op een emotioneel en dieper bewustzijnsniveau met kunst om wil gaan.

Maar dit geheim blijft niet verborgen voor Rhodora Haze die vroeger zelf kunstenares was, maar haar inspiratie verloor en nu een van de belangrijkste kunstgaleries heeft in LA. Zij wil zelf hier haar slag mee slaan en bedenkt samen met haar schare aan advocaten hoe ze de rechtmatige eigenaar van de schilderijen kan worden.

Rhodora heeft nieuw werk nodig, want haar belangrijkste kunstenaar Piers (John Malkovich) heeft last van een schilders ‘block’ en stapt zelfs over naar de concurrentie Jon Dondon (Tom Sturridge).

Ondertussen volgen we Gretchen (Toni Collette) die werkzaam is bij museum Lama, maar daar vertrekt om ook voor het grote geld te gaan en als privékoper voor een rijke kunstverzamelaar te gaan werken. Terwijl zij zelf erg van kunst houdt en in het museum ging werken om het grote publiek kennis te laten maken met allerlei soorten kunst, en zo mensen kunst te laten waarderen. Maar ook zij is ten prooi gevallen aan de snelle wereld waarin kunst investeringen zijn geworden.

Ook maken we kennis met een kunst collectief, een groep kunstenaars die nog kunst maakt voor zichzelf en expressie, in plaats van er beroemd en rijk mee te willen worden en anderen er rijk en beroemd mee te maken. Een van die kunstenaars is Damrish (Daveed Diggs) en alhoewel hij wordt verleid, en ruikt aan die faam, kiest hij toch voor kunst.

Tenslotte spelen Coco (Natalia Dyer), een jonge secretaresse die het wil maken in de kunstwereld in LA en Bryson (Billy Magnussen) die de installaties bouwt voor de Haze galerie en wannabe kunstenaar een rol. Wetenschappelijk en down to earth tegenwicht wordt gegeven door Gita (Nitya Vidyasagar), degene die de schilderijen van Dease analyseert.

review film velvet buzzsaw 2019
to become art part 2/ Netflix

Life imitates art

Hun persoonlijke relatie met kunst, hoe deze is, was of zou moeten zijn, is de drive van het verhaal. De horror van de kunst is slechts een middel. De film is dan ook niet echt een horror film te noemen, aangezien enge scènes, een spanningsopbouw, spanning in zijn algemeen of een mysterie ontbreken. De kunst in de film is slechts een middel om de personages een morele les te leren, soms erg bloederig, soms artistiek en soms surrealistisch.

Terwijl Bryson onderweg is om de kunstwerken van Vetril Dease op te slaan staat in grote neonletters boven een benzinestation Humble. En vlak nadat Gretchen door de kunst een fataal lot ondergaat is er een straatbord te zien met Hope erop. Het kan zijn dat dit puur toeval is, maar het kan ook zijn dat Humble staat voor het bescheiden omgaan met kunst, wat betrekking heeft op Bryson. En hoopvol moet zijn dat kunst gewaardeerd zal worden, wat betrekking heeft op Gretchen. Maar dat is precies waar het om gaat in kunst nietwaar? Het is wat de observator er in ziet, kan zien, wil zien, welke emoties het losmaakt, los van wat de kunstenaar er zelf mee bedoelt.

Interessant is ook wat Morf als criticus zelf opmerkt dat het bekritiseren van andermans werk zo beperkend is en emotioneel uitputtend. Dat hij altijd al iets blijvend wilde doen, meer dan enkel een mening geven. Op zoek gaan naar oorsprong en essentie. Een metaMORFose van geest naar werkelijkheid. Dat is precies wat een kunstenaar doet. En Vetril Dease in het bijzonder. Zijn schilderijen hebben de gave om andere kunstwerken tot leven te laten komen en degenen te doden die kunst uitbuiten. Dit horror element ziet er overigens wel erg mooi en creepy uit, maar wordt nooit echt eng.

review film velvet buzzsaw 2019
art becomes real/ Netflix

Kunst als horror en satire

De hele film is op een prachtige wijze geschoten, mooie cinematografie, mooie stijlvormen van shots en daarbij helpen de kunstwerken zelf de film ook goed op weg. De strakke veelal witte, kale omgeving in LA leent zich prima voor de leegheid waarin de kunstwereld handelt. De enige rake en juiste opmerking die Rhodora maakt is tegen Piers, om even helemaal weg te gaan, zich niet met de kunstwereld bezig te houden en enkel alleen maar te schilderen voor zichzelf. Afhankelijkheid doodt de creativiteit. Alleen vertrouwen in jezelf helpt je voorbij je angsten en het bekende.

Ook geeft de film een heerlijke satirische blik op de kunstwereld, het pompeuze, pretentieuze, snobistische gedrag omtrent de zogenaamde kennis over kunst. Met als grappigste voorbeeld Jon Dondon die het nieuwe werk van Piers in zijn studio komt bekijken en de vuilnis voor kunst aanziet en het al gelijk adoreert. Soms lijkt het inderdaad dat kunst is wat de gek er voor geeft, hoe het gehyped wordt door critici die op hun beurt of beïnvloed worden door hun eigen emoties en waan van de dag, omgekocht kunnen worden of expres een goede of slechte recensie geven. Een mening is en blijft een mening, is vergankelijker dan kunst en veranderlijk en onderhevig aan meer dan slechts de objectiviteit van de criticus.

Ook is er satirische kritiek op de naïeve kunstliefhebber of pretenderende kunstkenners, die alles maar aannemen als kunst, waarbij iedereen de dode Gretchen voor kunstwerk aanziet en haar bloed als nepbloed om lekker doorheen te banjeren. Het doet over de top absurdistisch aan en is komisch als gruwelijk en triest tegelijk.

In de film worden allerlei soorten kunst gebruikt, van schilderijen, van kunst tot kitsch, beelden, installaties, een robot, de Hoboman die wat weg heeft van de striptease robot van kunstenaar Jordan Wolfson, graffiti en zelfs tatoeages. Vooral de Sphere en de Hoboman zijn erg leuk gevonden en de enge schilderijen van Dease zelf zijn erg creepy. Maar de ironie ontgaat niet in deze film in de laatste scène, waarin ‘life imitates art.’ Met die finale scène is de weg van de geest naar werkelijkheid en het echte leven compleet.

Conclusie

Velvet Buzzsaw is een erg vermakelijke film die een satirische kijk geeft op de kunstwereld. Terwijl de horror wat achterblijft en het meer bij suggestie blijft, voeren de personages de boventoon. Alhoewel bont en met een ironische en humoristische toon, worden ze geen karikaturen van zichzelf, en weten vooral Jake Gyllenhaal en Zawe Ashton de film te dragen en menselijk te blijven met oppervlakkige als existentiële problemen.

Praktische info

  • Velvet Buzzsaw (2019) 112 min
  • Directed by: Dan Gilroy
  • Produced by:  Betsy Danbury, Jennifer Fox
  • Written by: Dan Gilroy
  • Starring: Jake Gyllenhaal, Zawe Ashton, Rene Russo, Tom Sturridge, Toni Collette, Natalia Dyer, Daveed Diggs, John Malkovich, Billy Magnussen
  • Music by: Marco Beltrami, Buck Sanders
  • Cinematography: Robert Elswit
  • Edited by: John Gilroy
  • Production company: Netflix
  • Distributed by: Netflix