Film Review: The Babadook (2014)

review film the babadook 2014
Don’t let the Babadook in/ Entertainment One, Umbrella Entertainment

The Babadook is een indringend, maar integer bovennatuurlijk horror drama met een zeer eng monster.

In 2005 maakte Jennifer Kent een short horror film Monster, waarop deze speelfilm gebaseerd is. Het is een verhaal over een jongetje dat bang is dat de monsters echt zijn en waarin zijn moeder, hoe moe zij ook is, of hoe vervelend hij ook kan zijn, het opneemt voor haar kind en het monster verjaagt. Het idee is een simpel basis concept, een kind dat bang is voor de zogenaamde monsters in de kast of onder het bed.

Maar wat als deze monsters op een of ander manier werkelijkheid worden. Jennifer Kent heeft ervoor gekozen om daarvoor ook een “simpel” maar in werkelijkheid uiterst complex en gevoelig onderwerp te nemen, namelijk het soms (te) zware moeizame bestaan van een alleenstaande moeder die haar eigen verdriet en trauma moet verwerken, terwijl zij een kind met gedragsproblemen op moet voeden. Dat temidden van een vaak onbegripvolle of ongeduldige samenleving.

Monster uit 2005 is een prachtig mooi gefilmd kort verhaal, in zwartwit en zeer intens en indringend. Op diezelfde wijze is ook nu Jennifer Kent weer te werk gegaan en dat levert een prachtige, enge, indringende maar ook ontroerende film op.

Het verhaal

Zeven jaar geleden toen Amelia op het punt stond om te bevallen en haar man Oskar haar naar het ziekenhuis reed, kregen zij een auto-ongeluk, waarbij Oskar om het leven kwam en iets later Samuel werd geboren. Dat trauma heeft Amelia nog altijd niet verwerkt. Sterker nog, zij zit nog altijd in de ontkenningsfase dat zij in rouw is. Samuel is een “moeilijk” kind met gedragsproblemen. Hij eist al haar aandacht op, is erg druk en is bang voor monsters. Om zijn moeder van de monsters te beschermen maakt hij vallen in huis en maakt hij wapens. Dit alles is voor Amelia verstikkend, ze is eigenlijk al de stress voorbij en wanhopig, uitgeput en vermoeid door slaapgebrek. Want Samuel wil vaak bij haar in bed slapen.

Dat verergert wanneer Samuel een Pop-Up book in de kast vindt getiteld Mr Babadook. Hij wil dat Amelia hem daaruit voorleest, maar de inhoud is zeer verontrustend en zorgt ervoor dat Samuel bang wordt voor de Babadook. Want wanneer je de Babadook eenmaal binnenlaat, kom je nooit meer van hem af. Wanneer Samuel ook nog van school wordt gestuurd nadat hij met zijn eigen wapen op school een jongetje verwonde, wordt de situatie thuis alleen nog maar erger en weet de Babadook zich bij hen binnen te dringen, wat tot catastrofale gevolgen leidt.

review film the babadook 2014
no monsters under the bed/ Entertainment One, Umbrella Entertainment

Amelia en Samuel

De film is een zeer kleine intieme schets van de complexe en moeizame relatie tussen moeder en zoon. Beiden zijn beschadigd door het overlijden van Oskar. Terwijl Amelia denkt dat zij over Oskar heen is en door gaat met haar leven, denkt haar zus  Claire daar anders over. Amelia noemt Oskar’s naam nooit, praat nooit over hem en heeft al die zes jaar nooit de verjaardag van Samuel gevierd op de eigenlijke dag. Voor haar is die traumatische gebeurtenis nog altijd even vers en in plaats van dat zij dit verwerkt heeft of rouwt, heeft zij het al die tijd verdrongen en ontkent haar eigen verdriet. Ook diep van binnen neemt ze Samuel de dood van Oskar kwalijk en had ze liever gewild dat hij nooit geboren was of zelfs gestorven was in plaats van Oskar.

Samuel is een erg druk kind, dat constant de aandacht op wil eisen van Amelia, terwijl hij tegelijkertijd intens de behoefte heeft om haar te beschermen en zelfs bang is dat zij dood gaat. Of hij nu ADHD heeft, of dat dit gedrag een reactie is op het trauma van Amelia, wordt niet duidelijk. Maar waar het om gaat is dat hierdoor hun relatie complexer wordt. Verdriet en pijn zit de liefde die ze voor elkaar voelen in de weg. Het gedrag van Samuel is vaak genoeg dan ook een wanhoopspoging om tot zijn moeder door te dringen.

De film blijft gefocust op hen en hun onderlinge relatie, hoe zij op elkaar reageren en dat is vaak pijnlijk om te zien. Het wordt zonder oordeel in beeld gebracht. Amelia is geen slechte moeder en evenmin is Samuel een vervelend kind. Beiden zijn niet in staat om met het trauma  van de dood van Oskar om te gaan en al helemaal begrijpen zij elkaar hierin niet. Want waar Amelia de naam van Oskar niet eens uitspreekt, heeft Samuel in de kelder alle foto’s van Oskar en zijn moeder mooi neergelegd als eerbetoon en houdt hij het idee, want herinnering heeft hij niet eens, van zijn vader levend. Dit is voor Amelia te pijnlijk om aan te zien. Deze pijn uit zich bij haar in woede en dat gemengd met wanhoop heeft gevaarlijke gevolgen.

the babadook 2014 (1)
Samuel fights the monsters/ Entertainment One, Umbrella Entertainment

De Buitenwereld

De buitenwereld speelt een kleine, maar wel typerende rol in hun worstelingen met elkaar, het trauma en het leven zelf. Terwijl Amelia nauwelijks de eindjes aan elkaar kan knopen, al haar energie uit gaat naar Samuel, probeert haar zus Claire het te begrijpen. Maar zonder ook hier weer een oordeel te vellen, schijnt door dat 7 jaar rouwen te lang is voor de buitenwereld. Alhoewel Amelia zelf geen hulp zoekt en wil, zijn de anderen ook niet (meer) bereid om dat te bieden. Haar zus kan Samuel niet uitstaan, wat ze als reden opgeeft dat ze niet meer bij haar langskomt. Het is helaas maar al te vaak waar dat de omgeving onbegrip heeft, en zelfs de nabije omgeving het op gegeven moment zat is, dat iemand problemen heeft. Het is begrijpelijk maar wel egoïstisch. Om nog maar niet de spreken van de andere moeders die totaal geen idee hebben, en ook niet willen hebben, wat Amelia doormaakt.

Ook de school die Samuel en zijn gedragsproblemen zat is, wil hem onder begeleiding plaatsen. Ook nu weer is het een zorgelijk samenspel waarbij Amelia ontkent dat hij moeilijk is en waarbij het schoolhoofd maar The Boy blijft zeggen, alsof het een geval is in plaats van een kind. De hulp van een jeugdzorg? is vrij oppervlakkig en ook de huisarts verzaakt door te vragen en zelfs bij dit vrij zorgwekkende probleem wordt zij, wanneer ze eindelijk om hulp vraagt op een wachtlijst gezet.

De enigen die zich oprecht om hen bekommert en zich zorgen maakt en hen blijft steunen is de oude buurvrouw Mrs Gracie Roach en Robbie op Amelia’s werk die haar wil helpen.

Deze eenzaamheid, de wanhoop, de somberheid en depressiviteit worden niet alleen door de omgeving aangezet, maar ook prachtig verbeeld door de letterlijke omgeving van het huis. Het decor en huis speciaal ontworpen voor de film is een perfecte weerspiegeling van het gevoel van Amelia. Alles is grijsblauw van kleur, van muren, meubels, alles. Het zet een vrij sombere toon, die verstikkend en zwaar doch kaal en kil  is. De film is verder vrij van begeleidende muziek, enkel geluidseffecten die de horror en het gevoel en de angst van Amelia verbeelden. Dat gebrek aan muziek is een zeer sterk punt, waarbij de nadruk des te meer op Amelia en Samuel als ook het beeld komt te liggen. De weinige dialogen, doen er toe, er wordt niets te veel gezegd. Veel wordt visueel uitgebeeld en dat wordt op een zeer sterke manier gedaan. Want daarin zit de kracht van de film, het drama dat zich tussen moeder en zoon voltrekt.

review film the babadook 2014
Samuel save Amelia/ Entertainment One, Umbrella Entertainment

De Babadook symbool en monster

Alhoewel het monster wel echt blijkt te zijn, wat onder andere te zien is aan het zwarte spul dat Amelia uitkotst, en het feit dat Samuel door de kamer heen gesmeten wordt door een onzichtbare kracht, wordt er meer de nadruk op zijn functie als symbool gelegd. De Babadook is een metafoor voor het verdriet, net zo gitzwart als de pijn van Amelia en kwaadaardig. Wanneer pijn en verdriet en wanhoop de overhand krijgen, legt dat niet alleen een zwarte stempel op het leven, de kijk op alles maar ook op gedrag. Iets wat Amelia overkomt wanneer de Babadook bezit van haar neemt. Ze laat zich geheel overheersen door pijn en woede en reageert dat af op hun hond Bugsy (fysiek: de hond gaat dood) en met kwetsende woorden op Samuel.

Maar nog steeds weet de film te voorkomen dat het de schuld legt bij Amelia, geen vinger die wijst: had ze maar hulp moeten zoeken, had ze maar niet in ontkenning moeten gaan. Het laat puur zien wat er nu gebeurt. Dat geeft de film ook de kans op pure redemptie. Zowel van Samuel die de kans heeft en neemt om zijn moeder te redden, hetzij met zware middelen, en vervolgens voor Amelia om het voor Samuel op te nemen en hem te beschermen, wat resulteert in een prachtige heftige finale. Dit leidt tenslotte eindelijk tot een fijne relatie tussen Amelia en Samuel, waarin ze tijd en begrip voor elkaar hebben en de moed van Amelia om over Oskar en het ongeluk te kunnen vertellen.

De Babadook is erg mooi vormgegeven. Eerst duikt hij steeds op als een schim van zichzelf, kleding die Amelia ziet hangen en aan hem doen denken. Totdat hij in zijn volle glorie verschijnt. Dat levert een huiveringwekkend als ook erg mooi vormgegeven monster op. Naar het idee van een personage met een sinister uiterlijk en een Beaver Hat uit de film London after Midnight uit 1927, heeft dit monster een weliswaar niet origineel maar wel erg creatief een zeer angstaanjagend uiterlijk. Met kauwen als handen, een enorme zwarte cape als vleugels, een zwarte hoge hoed en een wit gezicht met grote zwarte mond en zwart omlijnde ogen.

Het Pop-Up boek Mr Babadook dat Samuel vond is al eng genoeg en de teksten erin zijn voorbodes voor wat komen gaat. Verschillende gebeurtenissen en teksten in het boekje worden later letterlijk door Amelia herhaald of uitgevoerd. Een angst die werkelijkheid wordt. Enger wordt het ook wanneer Amelia het boek verscheurt en weggooit en er vervolgens op de deur wordt geklopt, drie keer en het boek aan elkaar geplakt voor de deur ligt. Het is de vraag of Amelia dit zelf heeft gedaan. En in het boek zijn er nu extra, zeer verontrustende horror pop-up plaatjes aan toe gevoegd.

Het boekje zelf is ontworpen door Alex Juhasz en er zijn ook 9500 echte exemplaren van gemaakt en verkocht. De vormgeving is prachtig, eng en zeer ongeschikt voor kinderen.

Conclusie

The Babadook is een erg goede horror waarin persoonlijk drama de achtergrond basis vormt. Dit levert een erg enge film op, die ook weet te raken. Het spel van zowel Essie Davis als Noah Wiseman is indrukwekkend. De art decorion en geluidseffecten versterken het gevoel van de film, waarbij zowel het trauma als de horror zeer visueel worden verbeeld. De film is indringend en prachtig gemaakt, waarbij de integriteit ten opzichte van de personages in acht is genomen.

← Lees ook het review van de short film Monster van Jennifer Kent

Praktische info

  • The Babadook (2014) 94 min
  • Directed by: Jennifer Kent
  • Produced by: Kristina Ceyton, Kristian Moliere
  • Screenplay by: Jennifer Kent
  • Based on: Monster by Jennifer Kent
  • Starring: Essie Davis, Noah Wiseman, Hayle McElhinney, Barbar West, Daniel Henshall, Ben Winspear
  • Music by:  Jed Kurzal
  • Cinematography: Radek Ladczuk
  • Edited by: Simon Njoo
  • Production company: Screen Australia, Causeway Films
  • Distributed by: Entertainment One, Umbrella Entertainment