Film Review: Suspiria (2018)

review film suspiria 2018
Suspiria 2018/ Amazon Studios

De remake of herinterpretatie van de ultieme horrorklassieker Suspiria uit 1977 is maatschappelijk geëngageerd met nadruk op grafische horror en realisme.

Alhoewel de film dezelfde naam heeft als het origineel van Dario Argento uit 1977 en het wederom over een heksencoven gaat onder leiding van Mother Suspiriorum en het zich afspeelt op een dansschool in Duitsland, waar Susie Bannion naartoe gaat, is er eigenlijk verder geen vergelijking te trekken.

De stijl is geheel anders. De muziek van Goblin drukte een sterke en indrukwekkende en angstaanjagende indringende sfeer op de film, versterkt door het gebruik van neon kleuren met behulp van de technicolor techniek. Prachtige stilistische shot, mooie art deco inrichting en een beklemmende unheimische mysterieuze, maar zeer dreigende sfeer. Een modern duister sprookje waarbij de jonge onschuld het kwaad verslaat.

Maatschappelijke thema’s

In deze nieuwe bewerking van Luca Guadagnino zitten veel maatschappelijke thema’s verwerkt, die verbeeld worden in dans onder de muzikale begeleiding van Thom Yorke. Er worden geen doekjes gewonden om het mysterie van de Coven en op de achtergond op tv en radio en op straat zijn de protesten gaande voor de vrijlating van Baader, Meinhof, Ensslin en Mahler, leden van de RAF en de kaping van het Lufthansa vliegtuig. Daarnaast duikt ook de film op het schuld en schaamte gevoel van het na-oorlogse Duitsland inzake de vernietigende Holocaust.

Tenslotte wordt dit vertaald naar het allesomvattende moederschap, een verantwoordelijk figuur voor kinderen/onschuldigen om hen te helpen en te beschermen. Het moederschap dat te vinden is, niet alleen in de heksenmoeder Mother Suspiriorum, maar ook bij de leidsters van de dansschool. Het zijn veel onderwerpen, die Gaudagnino aan wil pakken, maar ondanks de zeer lange speelduur van 2,5 uur, het niet coherent weet te maken of als een cohesie in elkaar valt.

RAF

Alle begrippen en thema’s blijven net zo abstract als de dans die centraal staat als een ritueel in de film. Wie geen kennis heeft van de RAF of de vliegtuigkaping door de Palestijnse terroristische beweging Volksfront voor de Bevrijding van Palestina, terwijl ondertussen ook de directeur van de Dresden Bank werd doodgeschoten, krijgt dit niet uitgelegd in de film. Daardoor ontgaat veel thematiek van de film en komt de uiteindelijke boodschap, ‘we hebben schuld en schaamte nodig’, wat uit de lucht vallen.

De RAF is ontstaan uit onvrede over het feit dat nog steeds na de oorlog bestuurders uit het nazi-tijdperk die fundamenten wilden behouden. In de ogen van de Raf verdrong die oorlogsgeneratie haar schuld aan de oorlog en nazipraktijken. De RAF wilde daarom schoon schip maken met dit naziverleden. En wilden dat deze bestuurders en generatie verantwoording aflegden aan hun kinderen, de volgende generatie. Zij verzetten zich openlijk en ondergronds.

Dat is precies het thema dat weerspiegeld wordt in de Coven. Alhoewel leiders van een groep jonge vrouwen, voor wie zij verantwoording nemen door hen in huis op te nemen, hen te onderwijzen, dat allemaal voor niks. Maar dat blijkt echter niet het geval te zijn. Want de leiders van de Coven zijn er op uit om de jonge vrouwen te gebruiken voor hun rituelen, voor Helena Markos, de leidster van de Coven. Meerdere vrouwen worden hiervoor opgeofferd en wie zich niet naar hen wil voegen, die wordt onschadelijk gemaakt.

review film suspiria 2018
Sara en Dr Klemperer

De Holocaust

Een ander voorbeeld in wie dit wordt weerspiegeld is Dr Josef Klemperer, een Holocaust overlevende, die zijn vrouw in de oorlog is kwijtgeraakt. Hij is psycholoog of psychiater waarbij Patricia vaak langskomt. Patricia, zo blijkt is een leerlinge van de dansschool en de uitverkorene in het ritueel. Maar Patricia verzet zit, omdat zij niet uitgebuit en misbruikt wil worden door de Coven. Uit angst lijkt zij te zijn gevlucht en raakt vermist. Ze laat haar dagboek achter, waardoor niet alleen Klemperer, maar ook de kijker te weten komt waarmee we te maken hebben. Waarom Klemperer echter ook gespeeld wordt door Tilda Swinton is een raadsel en draagt wat mij betreft niets bij aan de symboliek of thematiek van het verhaal.

Feminisme

Het idee van de Coven wordt dan ook niet benaderd als een mysterie. Het is duidelijk dat we te maken hebben met heksen en kwaadaardige ook. Die hun kunde inzetten om rijk te worden. En niet zoals zij beweren om vrouwen te helpen. Die hele feministische insteek, waarmee geparadeerd wordt, is een holle kies. Het zijn loze uitingen die niet worden nagekomen door de Coven, maar ook niet zichtbaar worden in de film zelf.  Want je kan wel een film vol met vrouwen in de hoofdrol maken, zowel goed als slecht, maar zonder vrouwen achter de schermen, die hun eigen verhaal omtrent moederschap verbeelden, doet de film hetzelfde aan als het boekenweekgeschenk van 2019 dat De Moeder De Vrouw als thema heeft en door een man wordt geschreven. De vrouw is onlosmakelijk verbonden met het moederschap en het feminisme? en geen vrouw die daar nu nog zelf een eigen zeggen over heeft blijkbaar?

Ook lijkt het dat vrouwen verbeeld worden als slechte mensen, nietsontziend, wanneer ze macht hebben. Zelfs de climax, de vergeldingsscène, bestrijdt geweld met geweld. Het schept niet alleen een onduidelijk beeld van wat dan schaamte en schuld zouden moeten inhouden, hoe dit eruit ziet, maar ook is het de vraag of dit een goede basis is voor vooruitgang. Want ook hier blijft het geweld van vrouwen tegen vrouwen de basis, ondanks dat het bedoeld is om een nieuwe generatie vrouwen te helpen.

review film suspiria 2018
Susie and Madame Blanc/ Amazon Studios

De Dans: Volk

De stijl die hiervoor wordt gebruikt legt in deze film meer de nadruk op moderne dans. Met de dansachtergrond van Dakota Johnson weet zij dit goed te vertalen. Echter de horror dansscène waarbij Olga door de dans van Susie volledig wordt gebroken, heeft meer de nadruk van pure horror en afgrijzen, dan dat het artistieke waard heeft. De editing is niet scherp, de dansbewegingen volgen de krakende botten van Olga niet in de precisie en het ritme van intensiteit ontbreekt, niet bij Susie, maar bij wat zij aanricht. Qua dans ontbreekt het op gevoelsniveau dat niet zozeer aan de choreografie ligt, maar de indringendheid in combinatie met muziek en cinematografie weet het niet erg diep door te dringen. Het blijven platte beelden, ondanks de horrorscène die zich beneden Susie afspeelt, eerst tijdens een oefening met Olga en later met Sara tijdens de voorstelling. Daarnaast is het Gezucht een onderdeel van de dans die duidt op Mother Suspiriorum wat Zuchten betekent, maar kan afleidend werken.

De Coven

Dat zuchten samen met het dierlijke gevoel dat Susie krijgt bij het dansen en de erotiek dat door de film verweven zit, geeft geen moderne kijk op Covens. Naakt dansende vrouwen, met een uberlelijke opperheks die eerder uit The Witches lijkt weggelopen, en door haar stem en gedrag eerder absurd aandoet is een sterk minpunt van de film. Maar ook de andere heksen gedragen zich eerder als vervelende kinderachtige meisjes die mannen pesten, het lekker vinden om anderen uit te lachen en te kleineren, te martelen. Het komt allemaal erg kinderachtig over en daar de Coven niet serieus te nemen, is het eerder lachwekkend dan dreigend en het doel voorbijstrevend.

Naast dat het hele gebeuren rondom de Coven niets mysterieus met zich meebrengt. Daardoor is er geen spanningsboog, waarbij we ook maar een moment het gevoel hebben dat Susie zich daar niet veilig voelt of in gevaar is. Dat dit ook niet het geval blijkt te zijn, brengt daarom aan het einde alleen nog maar minder verrassing met zich mee. Dat Susie de nieuwe Mother blijkt te zijn, overigens naast Mother Suspiriorum die daardoor zowel een persoon (zoals in het origineel) als een concept is geworden, komt echter wel onverwachts en misschien wel geheel uit het niets, ondanks een paar onderbuikgevoelens. Haar wraak is zoet maar gewelddadig en laat de kijker met een bittere smaak achter. Weliswaar is het oude regime van onderdrukking en misbruik verworpen, maar ook dit keer niet zonder geweld, terwijl buiten op straat de bommen afgaan. Het schetst op deze wijze een lelijk toekomstbeeld voor vrouwen, de mens en de wereld. Het thema het erkennen van schuld en schaamte is namelijk ook dit keer niet erkend, juist niet, het is neergeslagen, gedood. Hoe kan een volgende generatie hiervan leren?

review film suspiria 2018
Danse Macabre/ Amazon Studios

Setting, art decoration

In tegenstelling tot de originele film die in werkelijkheid is gefilmd in 1977, maar niet qua maatschappelijke feel in dat tijdperk, maar wel puur op stilistisch en cinematografisch en surrealistisch gebied, schenkt deze film meer aandacht aan die tijd in het realisme. De somberheid, het kale, grauwe maar wel zichtbaar rijke gebouw van de Coven is een groot contrast met het weelderige barokke gebouw van het origineel. Het enige surrealisme komt uit de nachtmerrieachtige dromen van Susie, die net iets te plat en te voor de hand liggend zijn. Ook de muziek is ingetogen, somber beetje melancholisch, in plaats van opdringerig en indringend. De hele feel van het Berlijn in de jaren 70 komt erg goed over op beeld, een tussentijd, een verdeeld Berlijn, onvrede, verder willen gaan maar niet kunnen. 

Maar zoals dat tijdsbeeld worden ook de personages vrij bleek neergezet. Er wordt meer aandacht geschonken aan onnodige shots van levenloze objecten dan aan de personages die daardoor vergeten worden. Het personage Sara, dat perfect vertolkt wordt door Mia Goth, speelt gevoelsmatig een belangrijke rol, ook voor Susie, maar die noodzaak tussen hen of de motivatie van Sara om ondanks het prettige gevoel dat zij ervaart bij de Coven, toch aan hen gaat twijfelen na een gesprek met Klemperer over Patricia, terwijl haar relatie tot Patricia onduidelijk blijft.

Degene die de meeste indruk wekt is Tilda Swinton met haar personage is Madame Blanc, een niet te vergelijken persoonlijkheid met het origineel. Het is de enige die complexiteit heeft, het wel willen uitvoeren van rituelen, maar terughoudend is, geeft om haar studenten en om Susie in het bijzonder. We zien haar dan ook nooit deelnemen aan gruwelijkheden, maar die er ook niks aan om het te stoppen. Iets dat vele Duisters na de oorlog is verweten. Susie op haar beurt geeft om Madama Blanc, maar haar overstap van een bleu meisje naar de finale en climax lijkt overgeslagen.

review film suspiria 2018
becoming mother/ Amazon Studios

De bloederige climax

Als Susie klaar is om het ritueel te voltooien waarbij zij met Markos zal samengaan en zelf een lege huls wordt, blijkt dat zij zelf iets anders van plan is. In een bloederige finale waarbij een van de heksen op een zeer zware stem de studenten muzikaal begeleidt in hun dans, allemaal naakt natuurlijk, ligt ook Klemperer naakt, blootgesteld als getuige aan dit tafereel, dat zeker ouderwets aandoet. Hem wordt verweten door de vrouwen niets te hebben gedaan in de oorlog, niet eens naar zijn vrouw geluisterd om te vluchten.

Het geeft een erg eenzijdig en onoriginele blik op rituelen van een Coven. Gepaard met veel bloed, ingewanden, in het rond spuitend bloed, terwijl ze gebaad worden in rood licht vertoont Mother Suspririorum zich aan hen en toont Susie zich de nieuwe Mother die alle heksen die Markos als hun leider wilden, doodt. In een epiloog vertelt Susie als de nieuwe Mother de waarheid over zijn vrouw aan Klemperer, hierbij hem verlossend van zijn schuld en schaamte.

Conclusie

In een erg lange film, waarin van de verschillende thema’s en symboliek, het verhaal en uitdieping van de personages niet optimaal gebruik van is gemaakt, is de conclusie dat wij allen schuld en schaamte nodig hebben om slecht gedrag te voorkomen of er in ieder geval van te leren. Met moeders als ultieme figuren die symbool staan als beschermers en hoeders, die zonder schuld en schaamte leven laat de film zien dat dit desastreuze en trieste uitkomsten heeft.

Ik vraag me af of de fan van het origineel deze film zal waarderen. Daarbij wordt de achtergrond nauwelijks uitgelegd waardoor veel aan de kijker voorbij zal gaan. En tenslotte met tegenvallende artistieke verbeelding, zowel op horror, cinematografisch als dansgebied, dringt de film niet op gevoelsniveau door. En dan is 2,5 uur een erg lange zit.

← Lees hier het review van Suspiria (1977)

Praktische info

  • Suspiria (2018) 152 min
  • Directed by: Luca Guadignino
  • Produced by: Marco Morabito, Brad Fischer, Luca Guadagnino, David Kajganich, Silvia Venturi Fendi, Francesco Melzi d’Eril, William Sherak, Gabriele Moratti
  • Screenplay by: David Kajganich
  • Based on: Suspiria by Dario Argento, Daria  Nicolodi
  • Starring: Dakota Johnson, Tilda Swinton, Mia Goth, Angela Winkler, Ingrid Caven. Elene Fokina, Sylvie Testud, Renée Soutendijk, Chloë Grace Moretz, Alek Wek
  • Music by: Thom Yorke
  • Cinematography: Syombhu Mukdeeprom
  • Edited by: Walter Fasano
  • Production company: K Period MEdia, Frenesy Film Company, Videa, Mythology Entertainment, First Sun, Memo Films, Vega Baby
  • Distributed by: Amazon Studios