Film Review: Bandersnatch (2018) [Black Mirror]

review film bandersnatch 2018
Bandersnatch/ Netflix

Bandersnatch is een interactieve film van de serie Black Mirror. And a whole lot of fun! De must see van het jaar.

Wie kent de uitscheurboekjes uit de Donald Duck nog die je zelf in elkaar moest vouwen en je tijdens het lezen keuzes kon maken en moest doorbladeren naar een bepaalde bladzijde? En natuurlijk de computerspelletjes waarin je telkens keuzes moest maken voor de voortzetting van het verhaal? Nu heeft Black Mirror in samenwerking met Netflix zo’n interactieve film gemaakt, van een oud concept maar dan in filmvorm. Hoe leuk is dat! En ik moet zeggen dat het ook echt een superleuke ervaring is, maar er is een catch…

Het verhaal

Het is 9 juli 1984 en Stefan Butler werkt aan een interactieve computergame genaamd Bandersnatch, naar de titel van het boek van Jerome F. Davies, zijn held. Een genie die parallelle werelden onderzocht en meende dat tegenover iedere beslissing die je neemt in een bepaalde wereld, je in een andere wereld precies een andere keuze maakt. Hierdoor maakt het eigenlijk niks uit wat je kiest, want in een andere wereld kies je wel het andere. Uiteindelijk vermoordde de schrijver zijn vrouw omdat hij dacht dat zij hem controleerde en drogeerde en wat maakt het uit als je je vrouw vermoordt, als je dat in een andere parallelle wereld niet hebt gedaan. Het zijn immers jouw eigen keuzes niet meer.

Terwijl Stefan aan het computerspel werkt, waarin de speler zelf keuzes moet maken voor het verloop van de game, en dat ook gebaseerd is op dat boek, komen we erachter dat hij ook in therapie is voor een trauma dat hij heeft overgehouden aan de dood van zijn moeder. Langzaamaan begint de werkelijkheid voor Stefan vreemde vormen aan te nemen, weet hij niet meer wat echt is en wat niet en heeft hij het gevoel dat hij door iets of iemand wordt gestuurd. Ra, ra door wie…?

Metaverhaal en inception in 1

Dit is ten eerste een superleuk idee. Aan het begin van de film wordt uitgelegd dat er keuzemomenten zijn waarop jij zelf mag beslissen wat er gebeurt, van het eten van sugar pops of frosties, welke muziekplaat je koopt, maar ook wat je wel wil vertellen of niet en welke andere drastische of dramatische beslissingen je neemt.

Hierdoor is de film, het leven van Stefan net zoals het computerspel dat hij aan het ontwikkelen is. Dat is op zich al heel erg geinig. Het thema van de film is dan ook dat er het idee is dat er meerdere parallelle werelden bestaan, waarin je verschillende keuzes kan maken, maar ook vertelt Colin Ritman, de succesvolle game ontwikkelaar waar Stefan tegen op kijkt, dat spiegels fungeren als tijdportalen. Dit hele idee, net zoals de naam Bandersnatch komt van een gedicht van Lewis Caroll The Hunting of the Snark en wordt hij genoemd in het boek Through the Looking Glass. Er is niet veel bekend over de Bandersnatch behalve dat hij erg snel is, een lange nek heeft en de bankier in het gedicht gek maakt. Samen met Stefan is het dan ook al snel down the rabbit hole.

review film bandersnatch 2018
Stefan Butler/ Netflxi

Interactief

Op verschillende momenten kan je dus keuzes maken, van simpel en kennelijk nietszeggend, die vervolgens wel vaker terugkomen in de film, tot ingrijpende gebeurtenissen. Wanneer je een eventuele “verkeerde keuze” maakt, krijg je een heel stuk versneld opnieuw te zien en de laatste keuzescène waarin je opnieuw de keuze moet maken en dit keer voor de andere optie kan/moet gaan. Dat zorgt ervoor dat je sommige delen van de film steeds weer opnieuw te zien krijgt, met jouw keuzes, versneld weliswaar, maar dat neemt wel tijd in beslag. Soms wordt je “verkeerde keuze” bijgesteld door een omweg te maken en kom je alsnog uit bij het keuzemoment waarin de film nu zelf de andere beslissing maakt. Ik zelf heb 75 minuten gedaan over de film.

De film ziet er erg mooi uit, met de jaren 80 sfeer van aankleding tot muziek, komen de personages in een bepaald tijdsbeeld echt tot leven. Omdat het een interactieve film is, kan het lijken alsof je niet naar een echte film zit te kijken, maar het went, en de film neemt je op gegeven moment helemaal mee in het verhaal dat steeds bizarder wordt. De editing is hierbij heel belangrijk om het echt als een verhaal aan te laten blijven voelen en dat is erg goed gedaan. De focus blijft wel echt op het personage Stefan en is daardoor ook een mooie interessante film geworden over een jongen met psychische problemen, die integer wordt behandeld. De cinematografie is soms echt geweldig mooi en de manier van filmen van de flashbacks is erg nostalgisch gefilmd met de nadruk op een droevig en levens bepalend gevoel. Het is niet leuk om te verklappen welke keuze je moet maken, maar eigenlijk kan je niets “fout” doen. Hierdoor wordt het een persoonlijke kijkervaring.

Mijn uitleg van het idee achter Bandersnatch:

Dat brengt mij op het volgende. Want Stefan denkt dat hij gestuurd wordt door iets en dat wij, de kijker, dat dus doen. Maar de grap is dat ongeacht wat je ook kiest, van de belangrijke momenten dan, je toch door de film zelf weer teruggestuurd wordt op het “juiste pad” het echte verhaal wat ze je willen laten zien. Hierdoor doet de een er wat langer over dan de ander, omdat sommige paden niet genomen worden. Dus ik denk, want ik heb de film nog niet vaker gekeken met eerste andere keuzes, dat wij de kijkers door Netflix gestuurd worden. Net zoals Stefan, die denkt dat hij zelf zijn keuzes bepaalt, denken wij zelf de beslissingen te nemen voor hem, terwijl dat in werkelijkheid misschien wel helemaal niet zo is, wat uiteindelijk doet Netflix dat voor ons. Wat ook echt heel erg leuk is gedaan met humor en een dikke vette knipoog. HA! Een ironische joke on us. Denk daar maar eens over na. Of ben ik nu ook paranoia? Wat denk jij? Het is een briljant concept. Megainception en supergrappig.

review film bandersnatch 2018
through the looking glass/ Netflix

Meta-meta-verhaal

Hierdoor wordt het een meta-meta-verhaal met een belangrijk punt: zijn we werkelijk vrij om onze keuzes te maken of worden we gestuurd door iets of iemand? Het antwoord is natuurlijk niet zo heel erg simpel, maar dat we overal en continu beïnvloed en gemanipuleerd worden door reclames, wat anderen zeggen, de informatiestroom, continue blootstelling aan iets, opvoeding, cultuur, de google bubble, is iets om aandacht aan te schenken. Het is een illusie om te denken dat elke keuze die wij maken helemaal zelf uit vrije wil, zonder enige beïnvloeding is genomen, zonder dat dit per definitie determinisme wordt, wat overigens in mijn optiek weer iets heel anders is dan bewust of onbewust een keuze maken. Ook deze film is daar geen uitzondering op, want waarschijnlijk krijgt iedereen in de kern hetzelfde verhaal, korter of langer te zien. Wel zijn er denk ik in ieder geval twee eindes. Maar wie zal het zeggen? Daarvoor moet je de film meerdere malen kijken en steeds andere beslissingen/paden nemen, om te zien hoeveel verschillende paden er überhaupt zijn en om alle scènes te ontdekken en of er inderdaad een andere uitkomst is en hoeveel. Daarmee is het een gift that keeps on giving. En maak jezelf helemaal gek tijdens deze speciale reis. Want wie had er ook al spijt direct na het maken van een bepaalde keuze, want wat als..? Was die andere keuze niet beter geweest of leuker? Meer real life kan het bijna niet. 

Conclusie

Bandersnatch is niet alleen erg goed gemaakt, zit erg leuk en goed in elkaar, ziet er mooi uit en is goed geacteerd, maar heeft ook een onderliggende boodschap. Daarnaast is het zelf keuzes maken hoe de film verloopt erg superfun, en weer eens wat anders. Tenslotte komt er als het goed is, (want keuzes…) ook nog een hilarische scène, waarbij ook nog even een knipoog wordt geven aan Mortal Kombat. De film is spannend, cinematografisch mooi, soms eng, fun, en je ziet gewoon dat de lol van het maken en bedenken van de film afspat. Wie eens iets anders wil zien, is dit een mega aanrader.

Praktische info

  • Bandersnatch (2018) ongeveer 75 min
  • Directed by: David Slade
  • Produced by: Charlie Brooker, Annabel Jones
  • Starring: Fionn Whitehead, Craig Parkinson, Alice Lowe, Asim Chaudhry, Will Poulter
  • Music by: Brain Reitzell
  • Cinematography: Jake Polonsky
  • Edited by: Tony Kearns
  • Production company: Netflix
  • Distributed by: Netflix