Boek Review: The Book of Lost Things (John Connolly, 2006)

book review the book of lost things john connoly

‘Stories wanted to be read, David’s mother would whisper. They needed it. It was the reason they forced themselves from their world into ours. They wanted us to give them life.’

The Book of Lost Things is een coming of age verhaal, verpakt in een duister sprookje, maar niet per se bedoeld voor kinderen. Het is een verhaal over volwassen worden, niet alleen fysiek, maar vooral geestelijk. Over de wreedheid van het leven en hoe je daar mee om moet gaan, dapper en met mededogen. John Connolly verbeeldt dit heel mooi door hiervoor de klassieke sprookjes te gebruiken, maar met een veel wredere twist, die symbool staan voor datgene wat de twaalfjarige hoofdpersoon David moet doorstaan, zowel in de echte wereld als in de wereld waarin hij plotseling belandt.

Het verhaal

David is een jongen die opgroeit met zijn liefhebbende ouders. Maar dan wordt zijn moeder ernstig ziek. Niemand kan haar beter maken, ook David niet met zijn dagelijkse rituelen, die haar ziekte zouden moeten bezweren en de kans op haar overleving zouden moeten vergroten. Tegen beter weten in, houdt David zijn kleine rituelen vol, zelfs wanneer zijn moeder is overleden. Het belangrijkste wat hij van zijn moeder heeft meegekregen is het belang van verhalen. Want verhalen hebben iemand nodig om hen te lezen zodat ze tot leven komen. Wanneer zijn moeder dood is, doen alle verhalen en sprookjes te veel aan haar denken en hij vermijdt ze. Maar de verhalen en boeken zijn dwingend en fluisteren tot hem, ze willen gelezen worden.

Wanneer zijn vader een nieuwe vriendin heeft, Rose, krijgt David een toeval en tijdens zijn blackout ziet hij dingen en figuren die toebehoren aan een andere wereld, de wereld van de sprookjes. Hij wordt naar een psychiater gestuurd, die een praktijkkamer heeft vol met boeken. De boeken fluisteren naar hem. Als hij daar een toeval krijgt, hoort hij de stem van zijn moeder, die hem roept en ziet een figuur van een vreemde man; een Crooked Man.

Dit is de aanloop naar een angstig avontuur in een vreemde wereld vol gevaren. Want als zijn vader met Rose trouwt en zij samen een kind krijgen, Georgie, voelt David zich gepasseerd en weigert het gelukkige nieuwe gezinnetje te spelen. Verhuisd naar het huis van Rose, vlak buiten Londen, heeft David zijn intrek genomen in een kamer vol met boeken. De kamer behoorde ooit toe aan Jonathan Tulvey, de oom van Rose, die verdween als kind samen met zijn geadopteerde zusje Anna. Op zijn kamer en de boeken vol met verhalen en sprookjes is David alleen. Hij maakt ruzie met Rose, hij wenst dat Georgie verdwijnt en dat hij weer samen met zijn vader kan zijn.

Maar dan verschijnt ook de Crooked Man in zijn kamer en hoort David weer de stem van zijn moeder. In de nacht volgt hij haar stem die hem leidt naar de verzonken tuin, waarin een gat zit. Als David door dat gat kruipt, belandt hij in een gevaarlijke wereld, waar de sprookjes die hij altijd heeft gelezen, niet zijn zoals hij dacht. Nu moet hij een gevaarlijke weg afleggen om zijn moeder te vinden, die daar gevangen wordt gehouden. Geholpen door eerst de Woodsman en daarna ridder Roland, moet David naar de koning zien te komen die hem naar huis kan sturen. Maar onderweg komt hij veel gevaren tegen waaronder de Loups, en de Crooked Man, een beast, een huntress en vele andere gevaren.

Sprookjes

Het boek heeft een klassieke manier van een verhaal vertellen. Het ritme en de zin- en woordkeuzes voelen aan als een sprookjesvertelling. Dat zorgt er echter wel voor dat het ritme immer hetzelfde is, met dezelfde toon. Veel vertellend en weinig dialoog. Verteld vanuit de schrijver over David. Daar komt na tweederde van het boek wel verandering in, als de schrijfstijl iets losser wordt en er meer dynamiek komt in zowel het avontuur zelf als de manier van vertellen. Dan krijgt het verhaal meer de vorm van een avontuur, met wisseling van ritme.

Deze vorm van het boek waarin het verhaal is gegoten lijkt dan ook eerder bedoeld voor kinderen of young adults. Maar de inhoud zelf, niet alleen de symboliek, maar vooral de echte inhoudelijke teksten zijn meer voor volwassenen bedoeld. De sprookjes die namelijk zijn opgenomen in het boek en die verteld worden door de personen die David ontmoet in deze vreemde wereld, eerst de Woodsman en later de ridder Roland, zijn weliswaar gebaseerd op de klassieke sprookjes, maar hebben een volwassenere inhoud en geen goede afloop.

Zo vertelt de Woodsman eerst over Roodkapje. Een meisje dat verdwaald was in het bos en een wolf zag. Zij vond de wolf zo prachtig dat ze hem volgde en er gemeenschap mee had. Hierdoor ontstond een nieuw ras, half wolf, half mens, de Loups. En de Loups plannen nu een oorlog tegen de mensen en hebben het ook op David voorzien.

Ook komt David de zeven dwergen tegen die opgescheept zitten met de dikke egoïstische kenau Sneeuwwitje die hen het leven zuur maakt.

Alle verhalen die de Woodsman en Roland aan David vertellen hebben ofwel betrekking op wat er gaande is in deze rare sprookjeswereld, of op het leven van David zelf. Maar onderweg komt David zelf, zoals de zeven dwergen, ook andere sprookjes tegen, zoals de schone slaapster, vastgehouden in een kasteel overwoekerd met doorns. Een schone slaapster die misschien wel zijn moeder is.

Symboliek

Dus zowel de verhalen in het verhaal, als zijn avonturen hebben te maken met David zelf. De wereld waarin hij is beland zou zowel echt kunnen zijn, als is een verbeelding van zijn innerlijke gevoelens, angsten en wensen. Niets liever wil hij zijn moeder terug. Ook wenst hij Georgie uit zijn leven. Iets dat de Crooked Man voor hem kan waarmaken.

Want het is de Crooked Man die hem naar deze wereld heeft gelokt en hij kan David helpen in ruil voor Georgie. De Crooked Man is dan ook de verbeelding van de slechte gevoelens van David, als ook de verbeelding van Repelsteeltje, de bedrieger. Want diep van binnen weet David ook dat zijn moeder dood is en nooit meer terugkomt, en dat het wegwensen van Georgie niets oplost. Ook weet hij dat ondanks hun ruzies, Rose niet de plek van zijn moeder wil innemen, maar wel een liefdevol gezin wil vormen. De Crooked Man waarschuwt David dat als hij terug keert naar zijn wereld, hij zal sterven, oud, langzaam en alleen en dat het leven aldaar niets anders in petto heeft dan lijden en ellende. Maar ook dat is niet waar, zelfs niet wanneer David inderdaad oud en alleen is wanneer hij sterft.

De Crooked Man verbeeldt dan ook zijn angst om volwassen te worden, leren empathie te hebben, mededogen, dapper te zijn, lief te hebben, uit angst om alles weer te verliezen. De wens om altijd kind te zijn van zijn vader en moeder is gestorven samen met de dood van zijn moeder en maakt het volwassen worden van David niet alleen plotseling en sneller, maar ook zwaarder en moeilijker. Het is een tocht die hij aflegt in de sprookjeswereld en waar hij uiteindelijk tot de conclusie komt dat hij alleen maar naar huis wil.

Conclusie

The Book of Lost Things bevat nog veel meer symboliek, van zowel de sprookjes, de wezens in die wereld, de avonturen van David en omtrent de Crooked Man, dan even makkelijk te bespreken is. Het gaat niet alleen om dingen en mensen die je verliest tijdens het leven, maar vooral ook om het verlies van onschuld. Want de Crooked Man houdt van verhalen, vooral van verhalen om mensen bang te maken en hen te corrumperen, hen te vernietigen. Dit zijn geen verhalen voor kinderen, hooguit voor young adults, maar meer voor volwassenen. Het is een vol veelomvattend boek, over de complexiteit van volwassen worden, gegoten in de vorm van een sprookje, maar is in werkelijkheid alles behalve dat. Met vreselijke avonturen, ironische en spannende avonturen is dit een heerlijk boek om als volwassene weer dat gevoel van een sprookjesboek te beleven, maar dan met een volwassenere inhoud met een heftigere lading.

Praktische info

The Book of Lost Things (2006), 325 bladzijden. Auteur: John Connolly. Oorspronkelijke taal: Engels. Nederlandse vertaling: Niet beschikbaar.