Favorite Episode: Selfless (Buffy the Vampire Slayer S7, ep5)

buffy the vampire slayer season 7 selfless
Anyanka the vengence demon/ UPN

In deze vijfde aflevering van het zevende seizoen van Buffy the Vampire Slayer komen we niet alleen meer te weten over Anya/Anyanka/Aud, maar moet Buffy een moeilijke beslissing nemen.

Het is de tweede keer in een korte tijd dat Buffy gedwongen wordt om tegen een vriendin tot de dood te vechten. Gelukkig hoefde Buffy Willow uiteindelijk niet te doden en kon Xander tot haar doordringen. Maar deze keer moet Buffy het opnemen tegen Anya, die weer een vengeance demon is en waar Xander ‘mede schuldig’ aan is en hij dit keer niks kan betekenen.

Wie is Anya eigenlijk?

Anya dook in het derde seizoen in ‘Wish’ voor het eerst op in het Buffy universum in Sunnydale toen Cordelia het net had uitgemaakt met Xander omdat zij hem met Willow betrapte, niet zo netjes Xander. Dus daar was Anyaka, vengeance demon for wronged women en Cordelia deed de wens dat Buffy nooit naar Sunnydale was gekomen, zodat zij sowieso nooit iets met Xander had kunnen krijgen. Helaas belandde zij hierdoor in een apocalyptisch soort van Sunnydale waarin de Master was herrezen. Maar ze kon Giles op tijd vinden en was Giles in staat om de wens te breken door de ketting van Anya kapot te slaan. Hierdoor werd Anya noodgedwongen een mens en werd ironisch genoeg ook nog verliefd op de persoon waar het eigenlijk allemaal door kwam dat zij geen vengeance demon meer is: Xander.

Sindsdien leerden we Anya vooral kennen als iemand die alles vrij letterlijk neemt, zegt wat ze denkt, vooral sociaal akward is, zich nog altijd niet echt menselijk kan gedragen, gek is op geld en op Xander. Maar heel veel over haar achtergrond zijn we nog niet te weten gekomen. Ze heeft een beste vriendin naast de Scoobies, Halfrek, Hallie, die ook een vengeance demon is en vooral kinderen in nood helpt. Ze socialiseert wel met de Scoobies, maar eigenlijk ligt haar focus geheel bij Xander en haarzelf natuurlijk. Bij Xander dacht ze het geluk gevonden te hebben, totdat zij opnieuw als een wronged woman uit de bus kwam, toen Xander haar op hun trouwdag voor het altaar liet staan. Uit verdriet keerde ze zich weer tot D’Hoffryn, demonbaas van de Vengeance demons en keerde terug naar het enige wat ze kende; weer een vengeance demon zijn.

Maar na een tijdje er helemaal uit te zijn geweest, is het weer moeilijk wennen voor haar en doet ze alleen wat milde wraakvloeken. Daar is de demongemeenschap niet blij mee en D’Hoffryn al helemaal niet, wat leidt tot een gruwelijke daad van Anya.

buffy the vampire slayer season 7 selfless
Aud loves bunnies/ UPN

Vengeance is what I am

Wanneer een studente in het bijzijn van een aantal jongens van een studentenvereniging door haar ex-vriendje compleet wordt vernederd, is daar Anya die haar wens, dat ze zouden voelen hoe het is als je hart eruit wordt gerukt, in vervulling laat gaan door een Crimslawdemon, een megaspin, op hen af te sturen en hierdoor een bloedbad veroorzaakt.

Willow die net terug is uit Engeland en nu weet om te gaan met haar enorm machtige magische krachten, die ze verkreeg in de laatste afleveringen van het zesde seizoen op haar pad voor wraak op Warren, is de eerste die het hele gebeuren ontdekt. En in plaats van gelijk naar Buffy te gaan, gaat ze eerst naar Anya om haar te helpen. Ze weet immers wat Buffy als Slayer moet doen als ze dit hoort. Maar Anya wil niks van Willow weten. Anya weet dat wat ze nu heeft gedaan enorme consequenties heeft, en voelt zich er ook helemaal niet goed bij, maar gedane zaken nemen geen keer. Ze weet dat de confrontatie met Buffy gaat komen.

Als Willow alles aan Xander en Buffy vertelt is Xander natuurlijk gelijk boos dat ze niet eerst naar hen was gekomen, maar ziet dan nog de consequenties niet in. Wanneer hij dat wel doet, richt hij zijn woede tot Buffy. Hoe ze een vriendin zomaar kan doden, en dat hij nog steeds van haar houdt. Dat Buffy niet de wet is en dat er een andere manier moet zijn. Waarop Buffy hem eraan herinnert dat zij om de wereld te redden degene waar ze het meest van heeft gehouden moest doden, Angel. En dat hij en Willow (Willow: huh, not me) haar stonden aan te moedigen om hem te doden. Een beetje hypocriet is Xander hierin wel, want hij wenste Angel zeker dood, terwijl Willow toen juist de spell had om de ziel van Angel terug te halen, en Xander naar Buffy stuurde om haar dat te vertellen, maar Xander dat even doodleuk verzweeg voor Buffy.

Xander wil maar niet begrijpen dat Buffy de Slayer is en dat Anya een moordende demon is en dat ze beiden hun werk doen, iets wat zowel Buffy als Anya wel heel goed begrijpen. Xander blijft Anya verdedigen, zelfs tijdens het gevecht tussen Buffy en Anya, maar het is Anya zelf die een keuze moet maken. Wanneer Willow dan ook D’Hoffryn heeft opgeroepen om Anya weer een ex-ex-demon te maken, is D’Hoffryn ook de enige die zich afvraagt wat Anya zelf eigenlijk wil. En zij wil het terugdraaien met alle consequenties van dien.

Aud in 880 Zweden

Terwijl dit alles plaatsvindt zien we in drie verschillende flashbacks meer over de herkomst van Anya. We gaan eerst terug in de tijd, meer dan 1000 jaar geleden, naar Sjornjost Zweden rond 880, waar Aud gelukkig is met Olaf. In een oud klassiek met foutjes weergegeven cinematografisch beeld zien we Aud en Olaf in het Zweeds praten (echt dus) met Engelse ondertiteling.

Ze is vrijgevig, liefdevol en hun hele huis is bomvol met allemaal lieve konijntjes. Maar in het dorp begrijpt niemand haar, want ze is zo letterlijk en heeft rare logica en vreemde humor. Dus ze voelt zich vrij eenzaam en onbegrepen en niet echt thuis. Wanneer ze ook nog merkt dat Olaf vreemd gaat met de barmeid, verandert ze hem met een spell in een trol. De trol die we al eerder hebben ontmoet in het vijfde seizoen in ‘Triangle’ waarin Willow en Anya ruzie krijgen in de Magic Box over alle spullen die Willow zomaar zonder te vragen of te betalen gebruikt en eigenlijk ook vooral ruziemaken over Xander.

We zien dus dat Anya in vrijwel alles, behalve haar humor en letterlijkheid en logica, als oorspronkelijk mens anders is dan hoe we haar nu kennen.

Nadat Olaf de trol iedereen probeert te overtuigen dat hij Olaf is en ondertussen het hele dorp verwoest, duikt D’Hoffryn op en doet haar een voorstel. Hij zegt dat ze dan wel Aud heet, maar Anyanka is.

Anyanka in 1905 St Petersburg

Dat blijkt ook wel uit de volgende flashback waarin de naar het begin van Russische revolutie gaan in 1905 in St Petersburg, waarin Anyanka praktisch deze hele revolutie met haar wraakactie in werking heeft gezet. Samen met Halfrek aan een uitgebreide tafel geniet ze van het tafereel en het brandende St Petersburg op de achtergrond. Halfrek maakt zich zorgen dat Anyanka te veel werkt, maar Anyanka zegt dat wraak is wie zij is, het is geen werk het is haar leven. Dat ze tussen neus en lippen door ook opmerkt dat het logisch en verstandig is dat deze communistische revolutie van het proletariaat uitmondt in een socio-economisch paradijs op aarde, is natuurlijk helemaal ronduit hilarisch nu Anya het kapitalisme volledig heeft omarmd.

buffy the vampire slayer season 7
Anya becomes Mrs/ UPN

Anya in Once More With Feeling

Tenslotte leren we haar kennen in een bonus nummer van de musical aflevering van ‘Once More With Feeling’ waarin we terug gaan naar de avond voordat de Scoobies bij elkaar komen in de Magic Box en Anya en Xander vertellen dat zij ook hebben gezongen.  (Ondertussen horen we trouwens van buiten ook nog even dat de mosterd in het shirt is gekomen dat de volgende ochtend er gelukkig weer uit is.) Maar dit nummer is alleen gezongen door Anya, terwijl Xander er geen weet van heeft en ligt te slapen op zijn luie stoel. In ‘Mrs’  zingt zij over haar aankomende huwelijk met Xander, dat ze van hem houdt en dat dit haar leven zin geeft. Dat ze voor Xander nooit eerder wist wat liefde was. Maar juist ook die titel geeft aan dat Anya zingeving vindt in Xander.

Consequenties

Wanneer D’Hoffryn haar keuze respecteert en Anya klaar is om de consequentie te aanvaarden, het terugbrengen van de gedode jongens vergt namelijk een offer, het leven en de ziel van een vengeance demon, protesteert Xander. Maar dit is nu voor het eerst dat Anya bewust een eigen keuze maakt en de gevolgen daarvan onder ogen wil zien. Maar in plaats van dat D’Hoffryn Anya doodt, roept hij een verraste Halfrek op en doodt haar. Waarom voor de kill gaan als je ook voor de pijn kan gaan.

Anya is voor het eerst in haar leven, niemand. Zonder doel, richting of überhaupt maar een idee wie ze is, zonder eigen identiteit, wil ze eerst uitzoeken wie ze is. Ze heeft een hoge prijs moeten betalen en het was een harde les. Maar eigelijk is het heel triest dat Anya haar gewone mensen leven als een outcast leefde, en alleen gelukkig was terwijl ze vrouwen ‘hielp’ wraak te nemen en nu naar 1000 jaar nog steeds geen duidelijk gedefinieerd individu is, maar alleen is geleefd door alles wat op haar pad kwam, waar ze zich gelijk aan vast klampte. Inclusief Xander.

Nu hebben alle Scoobies hun consequenties ondergaan van de slechte keuzes die ze in het zesde seizoen hebben gemaakt en moeten ze met al deze nieuwe wijsheden en ervaringen beginnen met een schone lei. Dat ze hun act snel together moeten krijgen wordt weer eens duidelijk wanneer ook D’Hoffryn zegt: “from beneath you it devours.” In de zevende aflevering ‘Conversations With Dead People’ komen we er al weer iets meer over te weten.

Op een hele leuke, komische, maar ook heftige wijze zijn we in deze aflevering meer te weten gekomen over Anya. Met sterke editing, leuke cinematografie en humor, maar ook ernst, is dit een sterke volle aflevering geworden. Wij weten nu wel meer over Anya, maar Anya zelf is eigenlijk alleen te weten gekomen, dat ze eigenlijk zelf niet weet wie ze is. Na drie hele seizoenen werd het wel eens tijd om Anya, een volwaardige Scooby een volwaardige aflevering te geven, waarin alle aspecten van wie en wat zij is aan bod komen.

Meer lezen over Buffy the Vampire Slayer? Klik dan op onderstaande links:

Favorite episodes:

Monster of the Week episodes: