Serie Review: Doctor Who Seizoen 11

serie review doctor who season 11
Meet the Thirteenth Doctor/ BBC

“You’ve redecorated? I don’t like it!”

In dit elfde seizoen van Doctor Who is alles anders, maar ook echt alles. De headwriter Steven Moffat is vervangen door Chris Chibnall. De muziek die al vanaf de start van de nieuwe serie werd verzorgd door Murray Gold, komt nu van Segun Akinola. Het seizoen wordt niet meer op zaterdagavond uitgezonden, maar op zondagavond. Het zijn slechts 10 afleveringen in plaats van 12. Er is geen, ik herhaal, geen Kerst aflevering, maar een Nieuwjaars aflevering. De afleveringen duren ook iets langer. Er zijn maar liefst drie companions, in plaats van een, en de Doctor noemt hen nu vrienden. De afleveringen zelf hebben een hele andere stijl en sfeer, meer science fiction en historische (morele) lessen in plaats van spannende avonturen op vreemde werelden waar je je ogen uitkijkt. Er is geen rode draad, waar het dit seizoen naar toe werkt. De production value is erg hoog en alles ziet er prachtig uit, maar veel minder fantasievol.

Maar het allerbelangrijkste is dat de Dertiende Doctor nu voor het eerst een vrouw is, gespeeld door Jodie Whittaker. En dat is wat mij betreft nog het meest positieve van deze serie. Niet omdat zij een vrouw is, maar omdat zij gewoon een leuke Doctor is. Ondanks het karige script waar zij mee moet werken en zij het karakter van deze nieuwe Doctor nog niet erg goed heeft weten te definiëren. Wat wel goed naar voren komt in deze nieuwe Doctor is wat de regenererende Twaalfde Doctor tegen zijn nieuwe ik zei: Be Kind.

Het verhaal

We maken kennis met de negentienjarige Ryan Sinclair die leert fietsen van Graham de nieuwe man van zijn oma Grace. Want Ryan lijdt aan een stoornis, dyspraxie, een motorische ontwikkelingsstoornis waardoor zijn bewegingen niet altijd even vanzelfsprekend gaan. Uit frustratie, doordat het niet lukt en omdat hij Graham niet zo mag, gooit hij zijn fiets van een klif. Wanneer hij deze op gaat halen, vindt hij iets vreemds in het bos. Parkeeragente Yasmin Kahn wordt erop af gestuurd. Het blijkt dat zij elkaar van vroeger kennen en bij elkaar op school zaten. Ondertussen zitten Grace en Graham in de trein terug naar huis, waar ze door iets vreemd worden aangevallen en bellen in paniek Ryan die er met Yaz op af gaat.

Terwijl zij hun eerste ontmoeting hebben met een kwaadaardige alien, komt de Doctor binnen vallen. Letterlijk uit de lucht, het moment uit ‘Twice Upon A Time’, waarop ze net is geregenereerd en uit de TARDIS wordt geslingerd. Dit is het begin van hun kennismaking en met zijn vijven gaan ze op onderzoek uit wat de alien wil en doen er alles aan om hem te stoppen. Niet zonder gevaar, want de dappere Grace moet dit met haar leven bekopen. Terwijl de Doctor de alien weet terug te sturen naar waar hij vandaan kwam, nadat zij een spiksplinternieuwe Sonic Screwdriver heeft gemaakt, knutselt ze iets in elkaar om terug te gaan naar haar TARDIS. Terwijl Graham, Yaz en Ryan afscheid nemen, worden ook zij per ongeluk geteleporteerd naar de TARDIS. Maar in plaats van dat ze in de TARDIS terecht komen, zweven ze in de ruimte en worden opgepikt door een ander ruimteschip. Dit is het begin van hun nieuwe avonturen samen en waarin de Doctor een nieuwe familie om haar heen creëert.

review series doctor who season 11
All new sonic/ BBC

Nieuwe Doctor

De Doctor is voor het eerst een vrouw. We zagen al eerder dat de Master na zijn regeneratie veranderde in Missy en ook al hintte de Twaalfde Doctor in het tiende seizoen over de tijd dat hij een vrouw was. Maar nu zien we dat voor het eerst.

Jodie Whittaker is duidelijk nog wat onwennig in haar rol, net zoals de Dertiende Doctor zelf en zegt dat ook letterlijk regelmatig, dat ze nog moet uitzoeken wie zij is. Haar bepaalde maniertjes met haar mond, die soms doen denken aan de Tiende Doctor, zijn niet altijd even geslaagd en komen soms geforceerd over. Het script helpt haar ook  niet echt. Ze maakt dan wel een mega vette nieuwe Sonic Screwdriver, die echt alles lijkt te kunnen, maar vertrouwt daar wel erg vaak op. Nooit eerder is het gebruik van de Sonic zo intensief geweest en met een simpele scan lijkt ze alle informatie te hebben die ze nodig heeft in plaats dat ze dit te haar intellect en scherpzinnigheid ontraadseld. Ook beschikt de Doctor over heel veel andere gadgets.

Het zorgt ervoor dat we niet echt de Doctor zelf aan het werk zien met haar briljante ideeën en oplossingen. Dit zorgt er ook voor dat we de Doctor niet heel goed leren kennen. Ook niet omdat ze geen geduchte tegenstanders heeft die de Doctor tot het uiterste dwingen en zo haar ware aard naar boven komt. Zij krijgt geen kans om echt te laten zien uit welk hout zij is gesneden, hoe zij problemen oplost. Ook wordt zij niet uitgedaagd door de bizarre fantasievolle avonturen of door haar companions, die vrij braaf zijn, niet in de problemen komen, braaf luisteren en zelf weinig toevoegen. De Doctor krijgt weinig aangereikt om te stralen.

Wel komen we nieuwe dingen over haar te weten. Dat ze zussen had en zeven oma’s. Ze is nog wel even akward als haar vorige regeneraties, maar probeert ook echt contact te hebben met mensen, maar praat al snel te veel en onzin omdat ze niet goed weet hoe. De humor in dit seizoen komt dan ook voornamelijk van haar en dat komt erg goed over. Deze Dertiende Doctor is misschien wel de menselijkste Doctor tot nu toe, het meest empathisch en kalm en natuurlijk zoals altijd pacifistisch en probeert alles op te lossen en vooral mensen te helpen. “I’m here to help,” is dan ook haar catchphrase.

Nieuwe Companions

Dit keer geen meisje of vrouw, maar drie companions, die de Doctor al snel haar vrienden noemt en zelfs familie. Het laat weliswaar zien dat de Doctor behoefte heeft aan iets meer blijvends, omdat ze hen zelfs van “Gang” naar “Fam” (familie) bevordert. Tegen beter weten in natuurlijk, want het zijn niet voor niets companions, want vroeg of laat moet de Doctor altijd weer afscheid nemen. De Doctor lost dit probleem op door te zeggen dat zij hen, en alle anderen waar zij een band mee had meedraagt in haar hart. Iets wat we de Doctor nooit eerder hebben horen zeggen, omdat dit meestal te pijnlijk is.

Dit seizoen zijn er dan wel drie companions/vrienden, maar zij blijven voornamelijk op de achtergrond. Waar de Doctor normaal gesproken zijn companion de mooiste en meest bijzondere plekken in het universum wil laten zien, hoe groots het is, blijven ze dit keer voornamelijk op aarde en neemt de Doctor hen mee terug de geschiedenis in. Meestal zorgen de companions voor opschudding als ze niet luisteren, komen zelf in de problemen, of zijn juist een belangrijk deel van de oplossing van het probleem waar zij actief aan bijdragen. Dit keer is dat echter niet het geval. De vrienden zijn braaf, luisteren en volgen de Doctor, doen wat hen opgedragen wordt en dragen zelf vrijwel niets bij. Ze nemen zelf geen initiatieven, en voelen daardoor niet aan als volwaardige medereizigers. Companions hebben vaak ook de rol om de Doctor duidelijk te definiëren, ze dagen hem uit, helpen hem, redden hem zelfs en zijn actieve spelers.

review series doctor who season 11
Meet Yaz, Graham and Ryan/ BBC

Ryan Sinclair

Over hem komen we het meest te weten. Hij is voornamelijk opgevoed door zijn oma Grace, nadat zijn moeder stierf toen hij dertien was en zijn vader hem in de steek liet. Hij heeft een sterke band met haar en ziet Graham, de nieuwe man van zijn oma als een indringer. Ryan werkt in een magazijn en wil graag mecanicien worden, maar dat heeft nogal wat voet in de aarde door zijn dyspraxie.

Graham O’Brien

Graham is de nieuwe man van Grace, maar al best een tijdje met haar getrouwd. Haar dood is wat Ryan en Graham nu dichter bij elkaar brengt, omdat zij de gedachte aan Grace in elkaar levend kunnen houden en nu alleen elkaar nog hebben. Die band en hun gemis, krijgt de meeste aandacht, tot het moment waarop Ryan Graham voor het eerst opa noemt en zelfs in de laatste aflevering zegt dat hij van hem houdt.

Yasmin Kahn

Oftewel Yaz, zoals de Doctor haar gelijk noemt, is een ambitieuze dame die het zat is om parkeeragente te zijn en het liefst een volwaardige agent wordt en een goede carrière op wil bouwen. We leren haar familie kennen, haar ouders, haar zus en haar oma en reizen zelfs terug naar 1947 toen haar oma ging trouwen en tegelijkertijd de scheiding tussen India en Pakistan plaatsvond. Maar ondanks dit alles, krijgt Yaz zelf weinig te doen. Haar rol speelt altijd op de achtergrond. Ze toont zich dapper, maar toont geen initiatief, en het script laat haar vaak genoeg er een beetje op de achtergrond bij hangen en geeft haar niets te doen. Terwijl zij wel echt een leuk personage had kunnen zijn met een bijdehand en sterk karakter.

Drie companions, is gewoon veel. Niemand krijgt veel te doen. Niet eens omdat ze hun taken moeten verdelen onderling, maar omdat ze altijd volgen en niets inbrengen. Hun noodzaak is er niet. Ze zijn alleen aanwezig in tegenstelling tot al hun voorgangers, waarbij hun aanwezigheid meer dan eens noodzaak was. Rose die de Negende Doctor redde en alle Daleks vernietigde door de Vortex energie. Martha die de volledige verantwoordelijkheid had over de Tiende Doctor toen ze op de vlucht waren voor The Family. Donna die de Doctor Donna werd en de Tiende Doctor zonder haar zelfs gestorven zou zijn. Amy en Rory die letterlijk familie werden van de Elfde Doctor toen hun dochter River met de Doctor trouwde en de Doctor zelfs een jaar bij hen heeft gewoond. En Clara die in de tijdstroom van de Elfde Doctor sprong om hem overal te redden en de Twaalfde Doctor hielp om iets menselijker te functioneren en reageren. De Doctor had hen nodig en op een speciale manier hadden zij hem ook nodig. En dat ontbreekt een beetje dit seizoen. De drie companions hadden er net zo goed niet kunnen zijn en voor hen drie willekeurige anderen.

review series doctor who season 11
The Doctor and her new Fam/BBC

Nieuwe stijl

Ook de stijl en de verhalen zelf van de afleveringen zijn compleet anders. Alles ziet er wel prachtig uit, met mooie cinematografie en special effects, de production value is erg gestegen, maar dat lijkt eerder te verbloemen dat de verhalen zelf niet al te veel voorstellen. De meeste avonturen spelen zich hier op aarde af. Ze gaan terug naar 1955 naar Alabama waar Rosa Parks weigerde op te staan in de bus (‘Rosa’). Ze ontdekken in het nu in Sheffield waar zij vandaan komen, dat de spinnen te groot zijn gegroeid door een vervuilende afval dump (‘Arachnids in the UK’). Ze gaan naar de trouwerij van de oma van Yaz in India in 1947 (‘Demons of the Punjab’). Ze gaan naar de 17e eeuw naar Lancashire waar er een heksenjacht plaatsvindt (‘The Witchfinders’) en naar Noorwegen waar ze een portaal naar een andere dimensie vinden (‘It Takes You Away’). Ook bezoeken ze andere planeten in (‘The Ghost Monument’) waarin ze terecht komen in een soort race en de Doctor eindelijk haar TARDIS terug vindt. Ze komen terecht in een ziekenhuis ruimteschip (‘The Tsyranga Conundrum’) en vervolgens op Mars dat een pakketjes sorteer centrum is geworden (‘Kerblam!’) en op de levende planeet Ranskoor Av Kolos (‘The Battle of Rankskoor Av Kolos’).

Veel van deze afleveringen hebben een moralistische insteek, waarbij er eerder gezegd wordt hoe je wel of niet moet denken (dat vooral tot uiting komt in ‘Rosa’ waarin de Doctor een vrij moralistische speech geeft) in plaats dat het wordt laten zien en je daardoor tot nieuwe inzichten wordt komt of aan het denken word gezet. Racisme, vervuiling, consumptie, onderdrukking, religieuze oorlog, automatisering, feminisme (alles is lastiger als je een vrouw bent zegt de Doctor zelfs en was allang opgelost als zij nog een man was geweest), het komt allemaal aan bod.

Dit is natuurlijk niets nieuws in Doctor Who, maar wel de manier waarop het gebracht wordt. Waar eerst de avonturen en kwaadaardige aliens vaak symbool stonden als metaforen en een spiegel voorhielden, worden de problemen en maatschappelijke issues nu vrij letterlijk gebracht en aangekaart. De Doctor zelf krijgt weinig morele keuzes voor haar kiezen, maar de morele slechtheid van de mens staat dit seizoen centraal. Hierdoor komt het soms te belerend over en overschaduwd het de anders altijd zo leuke avonturen.

De avonturen zelf zijn ook vrij sober en somber zelfs. Er is weinig tot geen humor, het is niet snel en er wordt weinig gerent. Ondanks dat er overal flink de tijd voor wordt genomen, ontbreken wel die typische rustmomentjes in een aflevering waarin de Doctor quality time doorbrengt met zijn/haar companion. We zien niet dat de Doctor echt moeite neemt om haar drie vrienden te leren kennen. De afleveringen zijn te politiek correct om nog te gelden als escapisme en ook doordat het fantasy element ontbreekt wordt het allemaal wel erg serieus. Geen prachtige wonderlijke nieuwe werelden en aliens met bizarre avonturen en een epische rode draad, maar afleveringen met erg weinig andere personages, vaak een (vrij kale) locatie, waardoor alles erg minimalistisch blijft, zonder de kleurrijke aankleding van wonderlijke aliens of werelden.

Pas met de achtste aflevering krijgt dit seizoen meer die Doctor Who vibe, waarbij zowel de mensen als aliens goed en slecht zijn, de aliens en mensen voor problemen zorgen en gered moeten worden, in een grotere omgeving en waarbij eindelijk de drie companions meer de ruimte, krijgen, tenminste, Ryan en Graham. Yaz blijf ook nu weer erg op de achtergrond. Deze drie laatste afleveringen brengen meer spanning, actie en dat typische fantasy element in het seizoen (alhoewel wat mij betreft dan weer de kikker de plank een beetje mis slaat).

Nieuwe aliens

Geen Daleks of Cybermen te bekennen dit seizoen. Er zijn allemaal nieuwe aliens bedacht die zoals gezegd nu niet als metafoor fungeren, maar eerder als een MacGuffin of een plot device om het verhaal toch nog een beetje die science fiction vibe te geven. Want waar eerst de aliens vaak of juist slecht of juist goed waren, gered moeten worden of een neutralere rol speelden omdat ze gewoon bestaan, waardoor ook het onderscheid tussen goed en kwaad veel grijzer was, zijn nu vaak de aliens slechts in een aflevering gezet omdat het wel een science fiction serie is, maar voelen vaak als overbodig aan. Ze zijn gereduceerd tot bijrollen. Terwijl de mens zelf als de villain uit de bus komt. De enige alien die een grotere rol speelt is Tim Shaw van de Stenza een kwaadaardig strijdlustig ras die de tanden van zijn overwinningen in zijn gezicht decoreert. Deze alien is dan ook de enige rode draad van het seizoen, de reden waarom de drie in aanraking kwamen met de Doctor, dat Ryan en Graham met elkaar een beter contact krijgen en in de laatste aflevering de consequentie voor de Doctor.

Conclusie

Het elfde seizoen van Doctor Who lijkt een geheel andere serie geworden. De humor, fantasy elementen, de epische feel, wonderlijke werelden, wonderlijke, bizarre en gevaarlijke en lieve aliens ontbreken. De band tussen de Doctor en haar companions wordt vrij nihil in beeld gebracht. De special effects en cinematografie zien er prachtig uit. Maar de verhalen zelf zijn mager, met een trager tempo, met weinig aankleding, sober en vrij saai en serieus en met een veel te grote letterlijke nadruk op maatschappelijk kwesties waardoor het te moralistisch wordt. Het enige lichtpuntje in dit alles in Jodie Whittaker die de Doctor goed gestalte weet te geven ondanks de bizar weinig middelen die ze krijgt aangereikt.

Meer lezen over Doctor Who? Klik dan op onderstaande links:

Praktische info

  • Doctor Who (2018)
  • Season: 11
  • No. of episodes: 10
  • Running time episodes: 45-60 minutes
  • Headwriter: Chris Chibnall
  • Starring: Jodie Whittaker, Bradley Walsh, Tosin Cole, Mandip Gill, Sahron D. Clarke
  • Music by: Segun Akinola
  • Production company: BBC Wales, BBC
  • Distributed by: BBC