Film Review: Black Sunday (1960)

review film black sunday 1960
Black Sunday/ Unidis

Black Sunday is een klassieke gotische horror film met sterke cinematografie van Mario Bava.

Black Sunday is een gotische horror film en het regiedebuut van Mario Bava, die later uit zou groeien tot een van de belangrijkste Italiaanse horrorregisseurs uit het Italiaanse gouden horror tijdperk in de jaren 70 en de aanzetter van de welbekende Giallo films en de moderne slasher films. Giallo’s zijn horror thrillers, in genres als detectives, mysteries, slashers, psychologische thrillers en horrors, bovennatuurlijke horrors, maar ook seksploitation films. De term Giallo, wat geel betekent, komt af van de  mystery paperback boekjes met een gele kaft.

Black Sunday is echter nog een echte gotische horror film die sterk doet denken aan de sfeer van de Hammer House Horrors, maar ook de gotische horror films waarin Vincent Price furore maakte. Geheel in zwartwit, maar met mooie belichting en scherpe lijnen, is dit een verhaal over hekserij, satanisme, vampieren, een damsel in distress en een koene held om haar te redden.

Het verhaal

In de 17e eeuw ten tijde van de Inquisitie, in Moldavië, wordt Prinses Asa Vajda samen met prins Javutich beschuldigd van hekserij en ter dood veroordeeld. Eerst wordt ze gebrandmerkt met het symbool van Satan, vervolgens krijgt ze een Satansmasker op, met aan de binnenkant scherpe staken, zoals bij een Iron Maiden, en daarna op de brandstapel gezet. Maar voordat ze het masker opgezet krijgt, spreekt ze een vloek uit over het nageslacht van prins Vajda, haar broer en zal ze zijn nakomelingen teisteren en wraak nemen.

Twee eeuwen later reizen professor doctor Choma Kruvajan en zijn assistent doctor André Gorobec door dat gebied. Wanneer de koets panne krijgt, en de koetsier het wiel er weer op probeert te zetten, onderzoeken Kruvajan en André de omgeving. Ze vinden de familietombe van Vajda en de graftombe van Asa. Als Kruvajan, even alleen gelaten door André, de tombe bekijkt, wordt hij aangevallen door een enorme vleermuis. In zijn gevecht met het beest, maakt hij per ongeluk het kruis dat Asa in haar graf moet verzegelen stuk en ook het ruitje waardoor haar gezicht nog altijd met het masker bedekt, te zien is. Kruvajan is gewond geraakt en een paar druppels bloed druipen op het lijk van Asa. Kruvajan en André overnachten in het dorp Mirgorod, dat nabij het kasteel van de familie Vajda ligt, dat nu bewoond wordt door de prins met zijn dochter Katia en zoon Constantine. Die nacht komt Asa langzaam weer tot leven en wordt de Prins aangevallen door Javutich die door Asa uit zijn graf is geroepen. Dit is het begin van een hachelijke situatie waarin Kruvajan en André in verzeild raken, waarbij de door Katia gecharmeerde André de held wordt die Katia van de vloek van Asa wil verlossen.

Bijzondere cinematografie

Alhoewel de film in zwartwit geschoten, traag van tempo en door de vele uitleg dialogen sterk doet denken qua stijl aan de Hammer horror films en de klassieke gothic horrors van Vincent Price, is de cinematografische stijl vrij opvallend. Dit is het regiedebuut van Mario Bava, maar de manier van filmen draagt niet alleen bij aan de spanning, maar zorgt ook voor een paar mooie sterke shots. Met een aantal goed en origineel (zeker voor die tijd) gekozen camerastandpunten, komen de onheilspellende shots erg goed tot hun recht. Bava creëert een bijzonder lijnenspel door de hoek van camera. De mooie zachte belichting en compositie van het beeld, en zelfs een scène in slow motion, zijn erg opvallend mooi gedaan. Begeleid door klassieke muziek die nooit te theatraal  of bombastisch wordt, geeft het ook die klassieke sfeer weer. Hierdoor stijgt deze film zeker qua cinematografie boven veel andere gothic horrors uit de jaren 60 uit. Ook (The Fall of the) House of Usher, eveneens uit 1960, bracht een spectaculairdere manier van filmen in het verhaal, maar door het gebruik van surrealisme en handelingen, in plaats van enkel in de cinematografie.

Manier van vertellen

Het verhaal wordt ook op een boeiende wijze verteld, door niet enkel het gezichtspunt van de held, André te kiezen, maar ook de gebeurtenissen te laten zien door een paar dorpelingen. Dit zorgt voor een leukere kijkervaring, alsof er een klein maar wel belangrijk zijweggetje wordt genomen. Hierdoor wordt het iets levendiger, in het verder vrij (voor onze begrippen) statische verhaal. De dialogen zijn voornamelijk functioneel om de kijker uit te leggen wat er aan de hand is, waarom en wat er gedaan moet worden. Hierdoor blijven de personages wel steken in de archetype rollen die voor hen zijn bedacht. Hun motivaties zijn simpel en hun gedrag veelal reacties.

De nadruk wordt gelegd op het mysterie van de vloek en het herrijzenis van Asa en de arme Katia die daarvan de dupe is. Het is een echte klassieke benadering van hekserij en satanisme, en goed versus kwaad. Maar qua horror springt deze film er ook uit in die tijd. Er wordt niet alleen gebruik gemaakt van suggestie, maar ook de shots van de dode Asa in haar tombe, met uitgeholde oogkassen is een onheilspellend gezicht. De moorden die gepleegd worden door onder andere Javutich, zijn weliswaar niet direct in beeld gebracht, maar verbeelden wel een gruwelijkheid, die heftiger en explicieter is dan menig andere gothic horror die zich enkel richten op sfeer.

Ook de originele benadering van de klassieke vampier, waarbij ook weer de impliciete  suggestie regeert, in plaats van de nadrukkelijke campy of zelfs cheesy vampiertanden, geeft net dat extra aan de film. Misschien wel iets te impliciet, want enkel door de voice over aan het begin weet de kijker dat we te maken hebben met Satan, hekserij en vampieren.

Conclusie

Black Sunday is vooral een erg sterke visuele gothic horror uit de jaren 60, waarbij het verhaal vooral in beelden wordt verteld. De cinematografie is bijzonder en erg opvallend, in scherp zwartwit in plaats van groezelig, waardoor de onheilspellende en wat meer grafische horror shots goed tot hun recht komen. Black Sunday, ook wel bekend als The Mask of Satan en in het Italiaans La Maschera del Demonio, is een echte klassieker die iedere horrorliefhebber wel eens gezien moet hebben.

Praktische info

  • Black Sunday (1960) 87 min
  • Directed by: Mario Bava
  • Produced by: Massimo De Rita
  • Screenplay by: Ennio De Concini, Mario Serandrei, George Higgins III
  • Based on: Viy by Nikolai Gogol
  • Starring: Barbara Steele, John Richradson, Ivo Garrani, Andrea Checchi
  • Music by: Roberto Nicolosi
  • Cinematography: Mario Bava
  • Edited by: Mario Serandrei
  • Production company: Galatea Film, Jolly Film
  • Distributed by: Unidis