Film Review: Sleepy Hollow (1999)

review film sleepy hollow 1999
The Headless Horseman/ Paramount Pictures

Sleepy Hollow is een fantasy horror met het duidelijke stempel van Tim Burton.

Sleepy Hollow is gebaseerd op het korte verhaal van Washington Irving getiteld The Legend of Sleepy Hollow uit 1820. Het verhaal gaat over de strijd van leraar Ichabod Crane en Abraham “Brom” Van Brunt om de hand van Katrina van Tassel. In het dorpje waart de legende van de Headless Horseman en juist wanneer Ichabod Katrina ten huwelijk wil vragen, wat niet lukt, komt hij de Headless Horseman tegen, die hem voorgoed uit Sleepy Hollow verjaagt. Katrina trouwt met Brom. De vraag blijft echter of het Brom was, verkleed als de Headless Horseman, of dat de legende echt is.

Wat wel echt is, is het dorpje Sleepy Hollow dat aan de rivier de Hudson ligt, vlak boven New York en waar zich voornamelijk Hollanders hebben gevestigd. Sleepy Hollow is gesitueerd nabij Tarrytown, de woonplaats van Irving Washington en die bijzonder genoeg begraven ligt op de begraafplaats in Sleepy Hollow. Sleepy Hollow staat bekend als een van de meest haunted places in de wereld, waar geesten rondwaren en er een erg spooky sfeer hangt. De bekendste geest is de Headless Horseman, een Hess die streed aan de kant van de Britten in de Onafhankelijkheids Oorlog van Amerika.

Tim Burton heeft zijn eigen draai aan het originele verhaal gegeven en enkele elementen behouden, maar bovenal komt de sfeer dat Sleepy Hollow een creepy spookachtige sfeer heeft heel goed naar voren. Door de pompoenen in het originele verhaal en in deze verfilming en de griezelige sfeer is het bovendien een Halloween verhaal bij uitstek.

Het verhaal

De New Yorkse politieagent Ichabod Crane houdt er zijn eigen onderzoeksmethoden en vraagstellingen op na, die niet erg werden gewaardeerd in het Amerika van 1799. Dus wordt hij naar Sleepy Hollow gestuurd om daar een drietal vreemde moorden te onderzoeken. Eenmaal daar aangekomen blijkt dat de bewoners helemaal in de ban zijn van de Headless Horseman die het op hen heeft voorzien. Ichabod gelooft er echter het zijne van en meent dat er een wetenschappelijke verklaring voor is, en wel dat iemand zich voordoet als deze zogenaamde spookruiter. Dan wordt er nog een moord gepleegd op Jonathan Masbath en zijn zoontje Young Masbath, die nu een wees is, draagt zichzelf voor als hulpje van Ichabod.

Terwijl Ichabod onderzoek doet verblijft hij in het huis van de familie van Tassel, de rijkste familie en heeft gelijk een zwak voor de dochter Katrina, die iets heeft met Abraham van Brunt, Brom. Ichabod stort zich volledig op het onderzoek en komt te weten dat er iets vreemds aan de hand is in het dorpje en dat de moorden met elkaar te maken hebben. Sterker nog, als hij zelf getuige is van een volgende moord, en de Headless Horseman met eigen ogen ziet, is hij vastbesloten om het mysterie op te lossen en de Horseman te vangen. Hij wordt bijgestaan door Young Masbath en Katrina, maar de vraag is of hij überhaupt iemand kan vertrouwen.

review film sleepy hollow 1999
Ichabod Crane/ Paramount PIctures

Stijl en vormgeving

Zoals iedere film van Tim Burton heeft ook deze film zijn typische stijl. De vormgeving, de art decoration ziet er prachtig uit en weet gelijk die spooky sfeer te scheppen. Het is het einde van de herfst en het bos ligt bezaaid met gevallen bladeren, kale bomen sieren het mistige bos. De weilanden zijn mistig en leeg. Vogelverschrikkers al dan niet met een uitgekerfd pompoenenhoofd, maken de sfeer helemaal af. Met een grauwig filter en dampige grond heeft de film een bleke toon qua beeld, maar de toon van de dialogen en het personage van Ichabod en de andere dorpelingen zijn allesbehalve bleek.

Terwijl het verhaal gotisch is en er zich op de achtergrond een romance voltrekt tussen Ichabod en Katrina, spelen ook de fantasy en bovennatuurlijke elementen een grote rol. Maar wat de boventoon voert in de film is het mysterie dat Ichabod moet ontraadselen. Is het een echt mens die zich heeft verkleed en wie is het dan? Of is het een echte spookverschijning? Pas wanneer Ichabod een patroon ontdekt van de moorden, komt hij dichter hij de waarheid. Dan is er al een groot deel van het mysterie opgelost, namelijk dat het om een echte Headless Horseman gaat, maar Ichabod weet nog niet wie de Horseman onder zijn of haar controle heeft.

Maar de film bevat naast een mysterie ook de nodige horror. De Tree of the Dead die bloed uit zijn takken en stam, is niet alleen pure horror fantasy, maar ziet er ook prachtig vormgegeven uit. De onthoofdingen natuurlijk, maar die zijn bloedloos en clean. Toch wordt ook het bloed vrijelijk in de rondte gespoten, bevlekt het de personages en spat het in hun gezicht, zonder dat het campy gore wordt. Daarmee is deze film echt een horror te noemen, niet in het minst wat we leren over het wrede lot van Ichabods moeder toen hij nog klein was. En zelfs het kind van de vroedvrouw wordt niet door de Hess gespaard. Wat overigens een heftige maar cinematografisch mooie scène is door de ronddraaiende zoötroop, die onschuldige beelden op de muren projecteert in de donkere sombere kamer.

Door al deze verschillende elementen is het niet alleen een zeer vermakelijke en complete film, maar ook een film die erg sterk in elkaar steekt en geen moment verveelt, mede dankzij de sterke en goede opbouw van de film en een aantal spannende momenten waaronder de coole achtervolging met paarden en een koets.

review film sleepy hollow 1999
Tree of the Dead/ Paramount Pictures

De personages

Hoofdpersoon is Ichabod Crane die weliswaar erg ambitieus, consciëntieus, en rationeel is, maar ook een beetje eng is van bloed en andere gorigheid en is dan ook de enige die met regelmaat flauwvalt, of Young Masbath of Katrina voor zich zet ter bescherming. Dit maakt van Ichabod niet de typische held, maar wel een dappere. En zeker ook een erg komische, dat zeer goed benut wordt door het (komische) talent van Johnny Depp, die vooral rare snuiters erg goed weet neer te zetten. Ook heeft Ichabod zijn eigen instrumenten, gadgets, ontworpen die hem helpen bij medisch en forensisch onderzoek, waardoor het een lichtelijk steampunk gehalte krijgt. Ichabod zelf is het personage dat voor veel humor en komische situaties zorgt, en ook erg grappige opmerkingen maakt en komische dialogen voert.

Al snel wordt hij bijgestaan door Young Masbath, die zich moedig door alle gevaarlijke situaties heen slaat en niet van de zijde van Ichabod wijkt. Al is zijn aandeel misschien niet erg groot, maar zijn aanwezigheid is wel een goede aanvulling, zoals ook elke rechercheur een agent bij zich heeft om zijn vermoedens en ideeën hardop tegen uit te spreken, zodat de kijker weet wat er in de rechercheur omgaat. Alhoewel Ichabod wel het personage zou zijn om de hele tijd tegen zichzelf te praten.

Katrina van Tassel is niet alleen zijn love interest en potentieel slachtoffer, maar ook potentieel verdachte en zij is degene die openlijk de hekserij in de film brengt als realistisch personage. Naast de oude Crone in het hutje in het bos die Ichabod samen met Young Masbath bezoekt en daar nuttige informatie krijgt. Maar ook de beangstigende dromen van herinneringen die Ichabod heeft over zijn moeder introduceren onschuldige hekserij. Dit wordt echter subtiel, maar mooi en tenslotte vrij heftig in beeld gebracht met een typische gotische en een beetje vervreemdende maar bloederige scène.

De dorpelingen zijn een apart stelletje bij elkaar die zich allemaal verdacht gedragen, met hun mooie dure witte pruiken op. Alhoewel zij op de achtergrond spelen en voornamelijk dienen als verdachten, slachtoffers en ondervraagden zorgen ook zij voor een gotisch sprookjesachtige sfeer. Brom is in het originele verhaal een belangrijk personage, maar fungeert hier als bijrol, die weliswaar moedig is, maar dat wel met de dood moet bekopen. Wel is er een element toegevoegd waarin Brom verkleed als de Headless Horseman, Ichabod het bos injaagt, en hem een brandende pompoen naar het hoofd gooit, alleen komt Ichabod dit keer echter wel terug.

Conclusie

Sleepy Hollow is een prachtig uitziende horror fantasy met veel komische maar ook bloederige elementen. Met een sterke spooky sfeer, prachtige art decoration en een sterke cinematografie en daarbovenop ook special effects die er nog steeds goed uitzien, is dit een mooi en eng dark gothic fairytale geworden met de duidelijke signatuur van Tim Burton.

  • Praktische info
  • Sleepy Hollow (1999) 105 min
  • Directed by: Tim Burton
  • Produced by: Scott Rudin, Adam Schroeder
  • screenplay by: Andrew Kevin Walker
  • Story by: Kevin Yagher, Andrew Kevin Walker
  • Based in: The Legend of Sleepy Hollow by Washington Irving
  • Starrin: Johnny Depp, Christina Ricci, Marc Pickering, Miranda Richardson, Michael Gambon, Casper Van Dien, Jeffrey Jones, Christopher Walken
  • Music by: Danny Elfman
  • Cinematography: Emmanuel Lubezki
  • Edited by: Chris Lebenzon
  • Production company: Mandalay Pictures, Scott Rudin Productions, American Zoetrope, Tim Burton Productions
  • Distributed by: Paramount Pictures