Boek Review: A Head Full of Ghosts (Paul Tremblay, 2016)

review book a head full of ghosts paul tremblay

“There’s nothing wrong with me, Merry. Only my bones want to grow through my skin like the growing things and pierce the world.”

A Head full of Ghosts is een bovennatuurlijke psychologische horror uit 2016 geschreven door Paul Tremblay. Niet alleen is het een verhaal gegoten in een onconventionele vorm, maar ook is het door zijn vele directe en indirecte verwijzingen naar horror boeken en films, als ook een directe bespreking van het verhaal zelf, een metaverhaal geworden over horror en over bezetenheid in het bijzonder. Het verhaal zit dan ook vol Easter Eggs, en wie de boeken en films heeft gelezen en gekeken, waarnaar wordt verwezen, zal dit boek nog beter begrijpen. Qua idee is het een kruising tussen de film The Exorcist (1973), het eerste seizoen van de serie The Exorcist, Paranormal Activity (2007) en The Conjuring 2 (2016).

Niet alleen beschrijft het boek de gebeurtenis van de zogenaamde bezetenheid van het moment zelf, als betreft het een analyse van één van de betrokken 15 jaar later, als indirect de gevolgen van deze betrokkene. Dat maakt dit boek respectievelijk behoorlijk creepy, slim en geestig, maar ook psychisch verontrustend. Het is een boek waar je tijdens het lezen de kriebels van krijgt, maar waar je nadat je het verhaal uit hebt, je pas echt een eng nagevoel aan over houdt.

Wie fan is van horror en specifiek het genre demonische bezetenheid en psychologische angst, dan mag je dit boek niet overslaan. A Head full of Ghosts is een must read.

Het verhaal

Het is 15 jaar na de nare gebeurtenissen in het gezin van Merry Barrett. Met schrijfster Rachel keert ze terug naar haar ouderlijk huis om haar verhaal te doen. Niet dat haar verhaal niet al bekend is, want 15 jaar geleden, was haar 14 jarige zus Marjorie ernstig ziek. Ze vertoonde zware psychische problemen die maar niet door welke arts of psychiater konden worden opgelost. Totdat vader John terecht kwam bij Father Wanderly en deze vaststelde dat Marjorie bezeten was door een demon en er een exorcisme nodig was.

Omdat het gezin Barrett erg krap bij kas zat na het ontslag van John, besloten zij met behulp van Wanderly om het hele gebeuren vast te laten leggen door een tv programma ‘The Possession’. Alhoewel moeder Sarah haar twijfels heeft is zij ten einde raad en stemt toe. De enige die niet gelooft dat Marjorie bezeten is, is de 8 jarige Merry, die gek is op haar zus. Marjorie vertelt Merry altijd verhalen, totdat deze verhalen een sinistere wending nemen. Bang en geschrokken door deze verhalen is Merry kwaad op Marjorie totdat Marjorie aan Merry bekend dat zij doet alsof ze bezeten is, om zo via het tv programma geld voor het gezin te krijgen. Maar dat is maar de halve waarheid. En als Marjorie zich vreemd blijft gedragen en ook John steeds extremer wordt in zijn geloof, Sarah een halve zenuwinzinking krijgt en het gezin steeds verder afglijdt, weet ook Merry niet meer wat waar is en wat niet, met vreselijke gevolgen.

Vorm en stijl

Het boek bevat slechts één verhaal, het verhaal over de familie Barrett ten tijde van de zogenaamde bezetenheid van Marjorie. Dit wordt op drie manieren aan de lezer gebracht, terwijl het toch steeds vanuit een enkel perspectief wordt verteld. We maken kennis met de nu 23 jarige Merry en zij vertelt haar verhaal aan schrijfster Rachel om er een boek over te schrijven. Want alhoewel het hele proces is gefilmd en op tv is geweest, is dit een incompleet verhaal.

Merry vertelt Rachel het hele verhaal. Hoe het vreemde gedrag van Marjorie begon, haar relatie met haar. Dat er werd besloten dat Marjorie bezeten was en er een exorcisme moest worden uitgevoerd, waarbij een tv ploeg alles kwam vastleggen en hoe deze ploeg en vooral de scenarioschrijver Ken een deel van haar leven werd. Maar ook het einde, wat er gebeurde nadat de tv ploeg was vertrokken.

Over de Merry van nu komen we meer te weten, tussen de regels door. Ook al is het 15 jaar later en lijkt zij sterk, maar schemert het toch door dat zij flink beschadigd is. Om haar niet zo voor te stellen, geeft dat een sterker verontrustend beeld van een persoon die een traumatische ervaring heeft meegemaakt. En zeker aan het einde van het boek, is dat de grootste horror.

Wanneer Merry haar verhaal begint te vertellen, kijken we mee vanuit de ogen van de 8 jarige Merry, zoals de Merry van nu het zich herinnert. Door alles vanuit het perspectief van een kind te laten zien, zorgt ervoor dat het zowel subjectief als onbetrouwbaar is, zoals de 23 jarige Merry zelf ook opmerkt. Herinneringen zijn geen waarheid, maar slechts subjectieve ervaringen. Wat er dus precies is gebeurt, blijft altijd in het midden.

The Possession

Het boek is opgedeeld in drie delen. Het eerste deel gaat over Marjorie die steeds vreemder gedrag vertoont. Het tweede deel laat de gebeurtenissen zien wanneer de tv ploeg komt opnemen. En het derde deel vertelt ons wat er daarna gebeurde. Elk deel begint met een blog van The Final Girl die het tv programma ‘The Possession’ tot in detail bespreekt en analyseert. De schrijfster van het blog Karen Brissette, gelooft niet dat Marjorie bezeten was en dat het programma de kijker voor de gek houdt. Dat het een gezin gebruikt om een eng tv programma te maken. Niet alleen heeft Karen ‘The Possession’ wel tig keer gekeken, maar ook heeft zij alle fictie horror boeken en films gelezen en gekeken met het onderwerp bezetenheid.

Niet alleen is dit blog in een andere stijl geschreven dan de rest van het boek, maar komt ook erg tot leven en voelt aan alsof het door een ‘echt persoon’  is geschreven. De analyses zijn scherp en cynisch en in een populaire toon geschreven. De kennis en verwijzingen naar allemaal andere horror films en boeken maakt het leuk voor de horrorliefhebber en zijn een feestje van herkenning. Dat dit zorgt voor leuke en soms vileine intermezzo’s heeft ook een functioneel doel. Want er zit namelijk een twist aan vast.

Het functionele doel is dus tweeledig, maar het zichtbaarste doel is dat we vanuit een ander perspectief, het programma zien wat er in het gezin gebeurt. ‘The Possession’ heeft namelijk de bekende opzet, waarin zowel echte beelden van de echte familie Barrett worden getoond, maar ook nagespeelde scènes door de acteurs, en de zogenaamde ‘bekentenissen’  beelden, waarin de Barretts zelf voor de camera hun ervaringen kunnen vertellen. Maar ook nu blijft Karen ons wijzen op de editing en hoe zo’n programma wordt gemanipuleerd.

Maar zonder dat de lezer het in eerste instantie door heeft, wordt ook de lezer gemanipuleerd, want alles wat je te weten bent gekomen aan het einde van het boek, blijft subjectief. Er zijn geen harde feiten en zelfs politierapporten geven geen uitsluitsel over hoe de bezetenheid zo vreselijk heeft kunnen aflopen. Maar ook krijg je als lezer geen uitsluitsel of het nu ging om een echte bezetenheid of niet, of over een psychische stoornis van Marjorie of misschien wel van John zelf. Dat is nu precies waarom dit boek zo eng is. Het zou hierdoor zo maar echt gebeurd kunnen zijn.

Merry en Marjorie

De focus van het verhaal ligt op Merry, omdat het vanuit haar perspectief wordt beschreven. We volgen haar ervaringen en belevenissen. Dat zij toen nog maar 8 jaar oud was, geeft dit een extra enge lading aan het verhaal. De 23 jarige Merry probeert het dan ook zo goed mogelijk vanuit het gezichtspunt van haar 8 jarige zelf te vertellen, alhoewel ze er nu nog precies hetzelfde over denkt. In de geest van Merry lijkt de tijd van die periode te zijn stilgestaan. Het onschuldige gezichtspunt maakt het des te enger, te meer omdat het ook vrij realistisch is beschreven. Want alhoewel Merry vaak bang was, bleef zij ook een kind dat aandacht wilde en wilde spelen en tegen haar oudere zus opkeek en haar vertrouwde en geloofde en haar verhalen wilde horen. Die verhalen die Marjorie aan Merry vertelt nemen een steeds verontrustendere vorm aan en het wordt uiteindelijk erg sinister. Maar ook het gedrag dat Marjorie vertoont is erg vreemd en creepy, maar lijkt altijd in verband te staan met Merry, wat een aantal zeer enge scènes oplevert. De focus ligt dan ook op de relatie tussen Merry en Marjorie.

De twist en uitleg

De twist van het verhaal, of de uitkomst ga ik niet vertellen. Dat zou echt zonde zijn van het verhaal. Over de uitleg valt ook weinig te zeggen, behalve dat het onduidelijk blijft wat er nu precies aan de hand is geweest in het gezin Barrett en met Marjorie. Dat kan ook niet anders omdat het slechts verteld wordt vanuit Merry en er verder geen feitelijke of objectieve aanwijzingen zijn. Maar daar gaar het ook niet om in dit boek. Het gaat puur om die beleving van Merry en dat is de horror van het verhaal. Dat en hoe zij er nu ‘aan toe’ is nadat ze klaar is met haar hele verhaal te vertellen aan Rachel. Het is een zeer triest en heftige uitkomst, waardoor de horror van het verhaal een andere wending neemt en de lezer daarmee achterlaat.

Conclusie

A Head full of Ghosts is een sterke horror dat zowel van een klein perspectief als vanuit een metaperspectief het begrip en de fictieve ervaring over bezetenheid vertelt. Dat maakt dit een haunted verhaal over de vraag wat bezetenheid nu precies is. Verteld in een prettige stijl, die uitnodigt om verder te blijven lezen en met enge scènes, wordt er een realistische beeld van een gewoon gezin neergezet dat zich plotseling in een vreselijke situatie bevindt. Dat het ook nog eens wordt gefilmd voor een semi reality programma maakt het heftiger. Met een simpel gegeven wordt het idee door de structuur van het boek complexer en komen de personages en vooral Merry in een ander daglicht te staan. Het is een klassiek verhaal, gegoten in een moderne originele vorm wat door de vele verwijzingen voor de horrorliefhebber een feest der herkenning is. Niet alleen is het een eng en heftig verhaal, maar zit het ook vol Easter Eggs, die gelukkig aan het einde van het boek in een The extended liner notes/DVD extra’s worden uitgelegd.

Praktische info

A Head full of Ghosts (2016), 336 bladzijden. Auteur: Paul Tremblay. Oorspronkelijke taal: Engels. Nederlandse vertaling: niet beschikbaar

Een aantal voorbeelden van de directe en indirecte verwijzingen: