Serie Review: Carnivàle Seizoen 1

review series carnivale season 1
Samson and the Carnivale/ HBO

Carnivàle is een poëtische serie over de ultieme strijd tussen goed en kwaad.

Carnivàle speelt zich af tijdens de Grote Depressie in Amerika in 1934. Met een stijlkeuze, kleurenpalet en cinematografie verbeeldt de serie deze stoffige, sombere tijd, met sepia kleuren, een traag tempo en een poëtische opbouw die eindigt in een climax aan zowel de kant van goed als kwaad. De serie is een sfeervolle slow burn, die uitnodigt om er echt voor de te gaan zitten en de personages te leren kennen die zonder dat ze zich er bewust van zijn, pionnen zijn op het speelveld van goed en kwaad, waarop beide Avatars worstelen met hun eigen lotsbestemming. De serie heeft veel bijbelse verwijzingen en elementen, niet in het minst omdat de ene Avatar een man van God is, maar vooral omdat het goed versus kwaad al zeer bijbels van zichzelf is.

“Voor het begin, na de grote oorlog tussen de hemel en hel schiep god de aarde en gaf het aan de mens om er over te heersen. In elke generatie wordt er een schepsel van het Licht en van de Duisternis geboren. Grote legers voeren oorlog in de nacht tussen goed en kwaad. Er was betovering, edelmoedigheid en wreedheid. Totdat er een valse zon boven Trinity explodeerde en de mens verwondering verruilde voor gezond verstand”

Het verhaal

In 1934 maken we kennis met Ben Hawkins die een speciale gave heeft, namelijk het genezen van mensen en het tot leven wekken van de doden. Wanneer zijn moeder Flora net is gestorven en hij haar wil begraven, staat er een bulldozer klaar om zijn huis in Milfay Oklahoma tegen de vlakte te werken. Op dat moment rijdt er een Carnivàle voorbij en besluit hem te helpen, maar niet zonder op te merken dat er een gebroken ketting vastzit aan de enkel van Ben. Na de begrafenis, wordt zijn huis afgebroken en valt hij flauw. De Carnies nemen hem mee en wanneer hij onderweg slaapt, heeft hij vreemde dromen van een man met een tattoo van een boom op zijn bovenlijf die een andere man achterna zit.

Ondertussen leren we predikant Brother Justin Crowe en zijn zus Iris van de Methodisten Kerk in Mintern Californië kennen. Ook hij heeft last van dezelfde dromen als Ben. Hij ontdekt dat hij de kracht heeft om mensen zijn wil op te leggen en hen hun ergste daden te tonen in een vreselijk visioen. Justin denkt dat hij Gods wil doet en hij heeft dan ook grootse plannen wanneer arme reizigers aankomen in het stadje om hen helpen, wat tegen de borst stuit van de rijkere kerkgangers.

Terwijl de visioenen van Ben en Justin toenemen en zij langzaam beginnen te beseffen dat zij voorbestemd zijn om grootste dingen te doen, worstelen zij tevens met dit besef. Ben besluit bij Carnivàle te blijven en ontdekt dat zij niet geheel bij toeval op zijn weg zij gekomen. Hierin speelt het mysterieuze Management een grote rol. De visioenen van Ben gaan over twee personen, waarvan een de geheimzinnige Henry Scudder is, die ook ooit heeft meegereisd met de Carnivàle en de andere man een Rus is. Maar ook Justin blijkt meer gemeen te hebben met een van de twee mannen uit hun visioenen en zijn hun levens meer met elkaar verbonden dan ze kunnen vermoeden.

We volgen niet alleen Ben en Justin in hun ontwikkelingen, maar ook de mensen om hen heen, de Carnies die de vrienden worden van Ben, en Iris en een journalist Tommy Dolan die het verhaal van Justin wil vertellen, die zonder dat ze het weten fungeren als pionnen voor de eeuwige strijd tussen goed en kwaad.

review series carnivale season 1
Ben and Lodz/ HBO

Intrigerende slow burn

De serie laat de gebeurtenissen langzaam ontwikkelen. Zowel wat er in de echte wereld met de mensen, en de Carnies gebeurt, maar ook de visioenen van Ben en Justin laten telkens iets meer zien, terwijl ook het raadsel omtrent hun wezen langzaam wordt ontrafeld. Er wordt de tijd genomen om de personages goed neer te zetten, hen te leren kennen, waardoor de nadruk van de serie op drama ligt met een bovennatuurlijk tintje.

Dat bovennatuurlijke gaat naarmate het seizoen vordert steeds meer de overhand nemen en bouwt zich langzaam op tot een climax. Deze climax is eerder poëtisch te noemen dan episch of spectaculair. Het is de climax waarin zowel Ben als Justin zich tot ware Avatars van respectievelijk het goede en het kwade volledig tot bloei en acceptatie komen. Daar aan vooraf gegaan is een lange weg van onderdrukking van de gaven, ontkenning en het proberen te ontkomen. Het blijft ook zowel voor de kijker, als voor Ben en Justin raadselachtig wie het goede representeert en wie het kwade. Dat maakt het interessant, want Justin een man van god zou eerder automatisch aan de goede kant staan, zo denkt hij ook zelf, terwijl Ben die gezocht wordt voor moord en is ontsnapt eerder het kwade zou representeren en hij ziet zichzelf dan ook lange tijd als een slecht persoon. Maar geen van beiden kan aan zijn lotsbestemming ontsnappen, hoe graag ze dat ook willen.

Ben Hawkins

Ben is een Avatar van het Licht. Hij heeft de gave om mensen te genezen en zelfs de doden weer tot leven te wekken. Het is een gave waar hij niet om heeft gevraagd en die hij niet wil. Zeker niet de gave om de doden weer tot leven te wekken, wanneer hij beseft dat het een grote prijs verlangt, namelijk het leven van een ander. Maar ook een genezing kost leven van iets anders, een gewas, kleine dieren, al naar gelang wat er in de buurt is en hoeveel levensenergie het kost.

Altijd schijnt het goede samen te hangen met een prijs, consequenties. Zoals bijvoorbeeld ook in Charmed, dat zij hun gaven niet voor eigen gewin mogen gebruiken. Dit is een ongeschreven regel wanneer het gaat over goed versus kwaad. Want genezing en de doden opwekken is een machtige gave die niet zomaar gebruikt kan worden. Wanneer je dit zonder consequenties zou kunnen uitvoeren betekent dit dat je werkelijk de gaven hebt van een god. Te veel macht corrumpeert en verandert het goede in het slechte.

Dit is precies waar Ben mee worstelt, want die macht brengt evenveel verantwoordelijkheid met zich mee. In de laatste aflevering wordt hij hiertoe gedwongen en blijkt dat hij niet aan zijn lot kan ontkomen.

Management schijnt hier alles over te weten. Een persoon die zich verborgen houdt in een afgesloten trailer en verblijft achter een rood fluwelen gordijn. De enige die met hem contact heeft is Samson, de praktische manager van de Carnivàle en die de bevelen en opdrachten uitvoert van het Management. Samson is een lange tijd bij de Carnivàle en weet Ben meer te vertellen over Henry Scudder en onthult aan hem dat hij zijn vader is. Maar Samson weet niet alles.

Degene die meer weet en die langer bij de Carnivàle is alsook bij het Management, is Ernst Lodz, een blinde helderziende die de dromen en visioenen kan zien, ook van Ben. Ook Lodz heeft een speciale band met Management die een klein beetje wordt onthuld in de visioenen van Ben en lijkt terug te gaan naar de WOI in de loopgraven, waarin beide Avatars van goed en kwaad elkaar troffen in een confrontatie. Maar het fijne weten we er niet van. Enkel dat de Avatar van het Licht uit Rusland komt en werd aangevallen door een beer en dat Lodz op het slagveld op zoek was naar zijn ontsnapte beer. Lodz krijgt de opdracht van Management om Ben in de gaten te houden en hem te leren en te trainen in het gebruik van zijn gaven. Lodz is tijdens dit seizoen een raadselachtig figuur die aan de kant van goed noch kwaad lijkt te staan, maar aan zijn eigen kant, een man zonder scrupules, wat hem onbetrouwbaar maakt.

Justin Crowe

Over Justin en zijn zus Iris leren we dat zij uit Rusland zijn gekomen en nadat hun trein ontspoorde en zij de enige overlevende waren, zij werden gevonden en opgenomen door Brother Norman die hen opvoedde. Maar Iris heeft een geheim over Justin dat ze voor hem verborgen houdt. Zij weet hoe machtig hij is en is voorbestemd om grote daden te verrichten. Zij is hierin nietsontziend om hem dat te laten bereiken en gaat letterlijk over lijken. Wanneer Justin daar achter komt is hij kwaad, maar niet langer in staat om tegen zijn slechte kant te vechten, geeft hij toe. Eerst was hij er zelf nog van overtuigd dat hij de wil deed van God, maar langzaam beseft hij dat god er niets mee te maken heeft en dat hij slecht is. Dit besef maakt hem kapot, maar zorgt er tevens voor dat hij herboren wordt.

review series carnivale season 1
the false church of Justin and Iris/ HBO

Overige personages

Ben maakt allereerst kennis met Jonesy, Clayton Jones, de man met een slecht been en die het reuzenrad bedient en de assistent is van Samson. Samson is niet de leider van de Carnivàle, maar is de directe lijn tussen de Carnies en het Management. Het Management krijgen we niet te zien, slechts te horen en wie het is blijft voorlopig geheim, maar we krijgen wel een grote hint. Management heeft namelijk de Carnivàle gekocht van Hide en Teller, vlak voordat Henry Scudder zijn biezen had gepakt en sindsdien is het Management op zoek naar Scudder.

Sofie en haar moeder Appolonia zijn waarzeggers. Appolonia heeft de gave van helderziendheid en communiceert telepathisch met Sofie aangezien zij zich in een katatonische toestand bevindt. Tijdens het seizoen leren we dat Appolonia ooit verkracht is door een man met een tattoo van een boom op zijn bovenlijf.  Sofie zit door haar moeder gevangen in dit wereldje en wil niets liever dan weg.

De familie Dreifuss heeft een stripact. Moeder Rita Sue danst en stript samen met haar dochters Libby en Dora Mae, terwijl vader Felix, Stumpy, de act verkoopt.

Ruthie is een slangenbezweerder en toont romantische interesse in Ben. Haar zoon Gabriel is de sterke man, maar een beetje simpel.

Lila is de bearded lady en de vriendin van Lodz. Beiden zijn onbetrouwbaar en spelen valse spelletjes. Lodz is blind en en helderziend en een mentalist en kan dromen lezen van anderen.

Tenslotte komt regelmatig reptile boy Gecko in beeld alsook de siamese tweeling, maar die spelen verder geen grote rol. De anderen worden gevolgd in hun persoonlijke levens, hun liefdesleven, hun toekomstperspectieven, de intriges en valse spelletjes, hun onderlinge verhoudingen en vriendschappen en hoe ze hun leven leiden in de Carnivàle en on the road.

On the road

Dat het Carnivàle slechts kort blijft in elk stadje en verder reist van het ene naar het andere dorp, geeft vooral meer afwisseling aan de gebeurtenissen dan aan de omgeving. Het Management bepaalt waar ze naar toe gaan en in plaats van hun gewoonlijke route te volgen naar het noorden, trekken ze sinds de komst van Ben naar het zuiden. Dat brengt hen onder andere naar Babylon, een mythische plek en een gevaarlijke plek. Een plaats waar enkel mijnwerkers wonen en een stadje dat vervloekt is door Henry Scudder die daar korte tijd heeft gewerkt. Daar krijgt het Carnivàle niet alleen te maken met  het vreemde stadje en zijn inwoners, maar ook met de consequenties daarvan, wanneer Dora Mea door de mijnwerkers wordt vermoord. Het is een heftige aflevering die de slow burn verbreekt en waardoor niet enkel de visioenen meer zorgen voor mystiek, mysterie en het bovennatuurlijke.

Maar ook wanneer ze verder reizen naar het zuiden en aankomen bij het stadje Loving vlak bij de Mexicaanse grens en het feest van de doden gevierd gaat worden, is dit de aanzet tot nog meer vreselijke gebeurtenissen die het Carnivàle zal treffen. Maar ook neemt Samson Ben mee naar de Tempeliers, die zich daar hebben gevestigd. Een medaille van Henry Scudder met het symbool van de Tempeliers erop en waardoor zowel Ben als Lodz een heftig visioen kregen bij aanraking, zet Ben en Samson verder op het spoor van Henry Scudder. Tevens staat er op de muurschildering iemand met een tattoo van een boom op zijn bovenlijf.

review series carnivale season 1
The Dreifuss family/ HBO

Vormgeving

De serie ziet er prachtig uit. De stijl is intrigerend. De sfeer geeft echt die stoffige feel weer. De kleuren zijn vaak vaal, maar scherp en doen sepia achtig aan. Hierdoor bevind je je gelijk in de jaren 30, waarin de mensen al worstelden met hun armoedige bestaan. De Carnivàle brengt leven in de brouwerij, wat vrolijkheid en hoop in het kleurloze bestaan van de mensen. Maar ook die lichtjes en mooie woorden zijn schijn, want achter die façade schuilen ook mensen die net zo worstelen met armoede en uitzichtloosheid.

De cinematografie van de visioenen is erg mooi en geeft een vervreemdend tintje aan de serie, van mysterie en geheimzinnigheid.

De muziek is apart en doet soms denken aan (beetje vreemd misschien) de muziek van  de game God of War, wat een oud Griekse sfeer oproept. Maar zeer goed past en er tegelijkertijd een apartere sfeer aan geeft.

De aankleding, de art decoration, de kleding, is erg verzorgd, en er is gelet op details, waarbij de meeste personages steeds dezelfde kleding draagt, omdat ze gewoonweg niet meer kleding hadden. Toch wordt voorkomen dat ze ‘kostuums’ dragen voor herkenbaarheid.

Deze combinatie van een realistisch tijdsbeeld met surrealistische visioenen en gebeurtenissen is erg mooi met elkaar vermengd, wat een sterke sfeer geeft.

De opbouw naar de poëtische climax

De opbouw verloopt niet alleen door de kennismaking van alle personages die we tijdens dit seizoen volgen, hun eventuele rol in het grotere geheel. Ook de ontwikkeling van Ben en Justin is zeer interessant opgebouwd. Hun visioenen zijn hetzelfde, van de twee mannen in de loopgraven, maar ook treffen ze elkaar in hun visioenen, die steeds verder gaan en heftiger worden. Hun worstelingen gaan gelijk op. Justin ontdekt zijn gave dat hij mensen zijn wil op kan leggen en Ben ontdekt dat hij een kreupel meisje kan genezen. Lodz laat Ben zien tijdens een zandstorm een Black Blizard, wat hij is, terwijl Justin een visioen krijgt om in de wildernis tot zichzelf te komen en ziet in een visioen wie hij is. Totdat dit bij hen beiden uitmondt in een climax.

Justin beseft door Iris dat hij slecht is en smeekt Norman om hem te doden, wat hem niet lukt. Ben leert dat hij iemand uit de dood kan opwekken door een leven van een ander te nemen. Ruthie, de vrouw waar hij het bed mee heeft gedeeld en gevoelens voor heeft, is namelijk gebeten door een van haar slangen. Wat hij echter niet weet is dat dit in scène is gezet door Lodz, die een zwarte mamba heeft gekocht en Ruthie erdoor heeft laten bijten. Terwijl Ben wanhopig op zoek gaat naar iemand wiens leven hij kan nemen en uiteindelijk zijn eigen keel doorsnijdt, wat eveneens mislukt, bekent Management dat Lodz Ruthie’s moordenaar was en dat god er niets mee te maken heeft. Hierdoor zou Ben alleen rechtzetten wat door een ander mens is fout gedaan, in plaats van zelf voor god spelen en daarop doodt hij Lodz en komt Ruthie weer tot leven.

Ondertussen heeft Justin zichzelf als Avatar van de Duisternis geaccepteerd en preekt voor zijn parochie dat Armageddon nabij is en zal komen door vuur en bloed en dat zij een nieuw koninkrijk van 1000 jaar zullen bouwen. Op dat moment doodt Ben niet alleen Lodz, maar steekt Appolonia hun trailer met haar en Sofie erin in brand. Dit poëtische einde is een mooie cliffhanger voor het volgende seizoen. Beide Avatars hebben hun lot geaccepteerd. De mensen om hen heen hebben gefungeerd als pionnen in dit speelveld van hun ontwikkeling en uiteindelijk zal de confrontatie tussen Ben en Justin onvermijdelijk zijn.

Conclusie

Het eerste seizoen van Carnivàle is een intrigerend verhaal tussen goed en kwaad waarin de tijd wordt genomen om alles goed op te bouwen. Met sterk neergezette personages, een voelbare sfeer, sterke muziek en mooie cinematografie, wordt op een poëtische wijze de eeuwige strijd tussen goed en kwaad verbeeld. Niet met een epische climax, maar een langzame opbouw er naar toe, wat meer diepte geeft aan wat het betekent om als lotsbestemming een Avatar van het Licht of van de Duisternis te zijn. Carnivàle is een serie die geschikt is voor mensen die geduldig zijn, die graag de tijd nemen voor opbouw en poëtische mystiek en mysterie kunnen waarderen.

Wil je meer weten over de hele mythologie van Carnivàle en hoe het afloopt? Klik dan op onderstaande link:

→ Lees ook het review van het tweede seizoen van Carnivàle

Praktische info

  • Carnivàle (2003)
  • Season: 1
  • No. of episodes: 12
  • Running time episodes: 45-58 minutes
  • Created by: Daniel Knauf
  • Starring: Michael J. Anderson, Clancy Brown, Nick Stahl, Adrienne Barbeau, Debra Christofferson, Tim DeKay, Clea Duvall, Cynthia Ettinger, Carla Gallo, Toby Huss, Amy Madigan, Brian Turk, Patrick Bauchau, Diane Salinger, Ralph Waite, John Savage, Robert Knepper, Michael Massee
  • Theme music composer: Wendy Melvoin, Lisa Coleman
  • Music by: Jeff Beal
  • Cinematography: Jeffrey Jur, James Glennon
  • Production company: 3 Arts Entertainment
  • Original network: HBO