Film Review: First Men in the Moon (1964)

review film first men in the moon 1964
First Men in the Moon/ Columbia Pictures

First Men in the Moon is een science fiction fantasy avontuur met humor en een Victoriaanse vibe. De perfecte combinaties.

First Men in the Moon is voor mij een heel nostalgische film. Als kind heb ik de film meerdere malen gekeken en ik vond het fantastisch. Het is gebaseerd op de gelijknamige novelle van H.G. Wells uit 1901. Dus het verhaal werd al 68 jaar voor de eerste maanlanding geschreven, maar ook de film kwam uit 5 jaar voordat ze voet op de maan hebben gezet in 1969 en dat is op zich best bijzonder. Bij de aanhef van de film wordt de NASA ook bedankt voor hun bijdrage, maar alles was natuurlijk op theorie en onderzoek vanaf de aarde gebaseerd in plaats van echte ervaring op de maan zelf. En alhoewel H.G Wells wel een vooruitziende blik had wat betreft dat de mens ooit op de maan zou lopen, heeft hij er een fantastisch avontuur van gemaakt. De film heeft er nog een extra schepje bovenop gedaan en is daardoor een grappig avontuur geworden, die een bijzondere vibe heeft.

Het verhaal

Het is 1964 en de eerste mensen landen op de maan. Maar als de astronauten buiten een kijkje nemen ontdekken ze een oude Engelse vlag met daarbij een handgeschreven briefje waarop staat dat de maan is geclaimd voor koningin Victoria, met een jaartal 1899 en een naam Katherine Callendar. Met die wetenschap gaan een aantal mensen van de UN in Engeland op onderzoek uit of er inderdaad iemand met die naam heeft bestaan. Uiteindelijk komen ze terecht bij ene Bedford en die vertelt hen zijn verhaal.

In 1899 woonde Bedford op het platteland in Engeland. Hij was een toneelschrijver maar zat financieel aan de grond. Totdat hij op een dag ontdekte dat zijn buurman, een wetenschapper en uitvinder genaamd Cavor, een bijzonder uitvinding had gedaan. Cavor noemde het Cavorite en het goedje gebruikte hij om dingen mee in te smeren zodat ze geen last meer hadden van de zwaartekracht. Bedford bedacht dat ze er flink rijk mee konden worden, maar Cavor had andere ideeën; hij wilde naar de maan.

De verloofde van Bedford, Kate was daar fel op tegen, maar door een samenloop van omstandigheden, vertrokken niet alleen Cavor en Bedford met een zelfgemaakt ruimteschip naar de maan, maar werd ook Kate erin meegesleurd. Dat was het begin van hun avontuurlijke reis. Ze landden daadwerkelijk op de maan. En ze ontdekten insect-achtige wezens genaamd Selenites die daar onder de grond leefden. Cavor vindt het allemaal fantastisch, maar Bedford ziet het gevaar.

review film first men in the moon 1964
Cavor, Bedford and Kate in a rocky start/ Columbia Pictures

Cavor, Bedford en Kate

De film is een soort mix van Mary Poppins qua stijl en cinematografie die toevallig ook in dat jaartal uitkwam en Doctor Who dat in 1963 begon met uitzenden. De sfeer is leuk en jolig en avontuurlijk.

De personages zijn komisch, waarbij Cavor als de mad scientist op een grappige manier erg goed wordt neergezet. Het samenspel van de personages is erg belangrijk in de film en krijgt ruimschoots aandacht. Zoals bijvoorbeeld de scène waarin Cavor aan Bedford laat zien hoe Cavorite werkt. Hij smeert er de onderkant van de stoel mee in. Bedford gelooft er natuurlijk niks van en gaat doodleuk op de stoel zitten, wat natuurlijk voor hilariteit zorgt als de stoel daadwerkelijk met hem erop, opstijgt. De eerste helft van de film speelt zich nog af op aarde, waar al veel komische gebeurtenissen plaatsvinden, vooral veroorzaakt door de chaotische Cavor. Bedford ziet weliswaar geld in de hele onderneming, maar wordt niet neergezet als een geldbeluste man. Zijn karakter is redelijk neutraal en de aangever van Cavor en tevens degene die hem in toom houdt.

Bedford op zijn beurt wordt weer in toom gehouden door Kate, zijn verloofde. Zij is een nieuw toegevoegd personage dat in het verhaal van Wells niet voorkomt. Maar voor de film is dat een hele goede zet geweest. Zij brengt niet alleen meer leven in de brouwerij en zorgt af en toe voor wat opschudding, bijvoorbeeld door kippen aan boord te hebben meegesmokkeld, terwijl later blijkt dat Cavor bang is voor kippen. Ook geeft zij meer body aan het verhaal. Zij geeft Bedford meer achtergrond en zorgt ervoor dat het verhaal groter is dan alleen de reis naar de maan en hun belevenissen aldaar.

De hele financiële rompslomp en zooitje waarin Bedford zich bevindt, zorgen voor goede logische opbouw in het verhaal en is de reden waarom Kate per ongeluk mee gaat. In het boek zijn de personages zeer intern omdat echt door Bedford zelf wordt verteld. In een film is dat niet mogelijk en dat vraagt om een andere benadering. Dat zij hebben gekozen om Kate aan het verhaal toe te voegen is een erg slimme en leuke zet geweest, ook voor de vrouwelijk kijkers van toen. Want eigenlijk is het nu First Men and Woman in the Moon.

review film first men in the moon 1964
they’re off to the moon/ Columbia Pictures

Vormgeving

De vormgeving ziet er fantasievol en goed uit. De Selenites zijn uit de kluiten gewassen mieren die enorme pissebed-achtige wezens houden als een soort koeien. Ze hebben een heel ondergronds systeem van tunnels aangelegd en door middel van water hun onderkomen voorzien van zuurstof zodat ook de drie avonturiers er kunnen ademen.

Cavor beziet hun ontmoeting als een kans om nog meer te leren, maar Bedford merkt al snel dat ze geen gasten zijn maar gevangenen en dat Bedford niet op audiëntie wordt uitgenodigd om over de aarde te praten, maar terecht staat en wordt ondervraagd, vooral naar het concept oorlog.

De ruimtepakken die ze dragen zien er uit als diepzeepakken en zouden later ook worden gebruikt voor Doctor Who. Het ruimteschip ziet er zowel van binnen als van buiten echt als steampunk uit en is zowel speels als prachtig vormgegeven. Vooral de hangmatten van touw zijn niet alleen leuk bedacht maar wordt er ook nog eens op een grappige manier gebruik van gemaakt.

Dat ze gekozen hebben om niet het hele verhaal in 1899 te laten afspelen, maar te beginnen in ‘het heden’ is ook een slimme keuze. Dat brengt de film dichter bij de kijker van toen en zorgt voor een leuke verbinding en een leuke twist, die ze aan het einde helemaal optimaal weten te gebruiken.

Conclusie

First Men in the Moon is een hele vermakelijke verfilming van de novelle van H. G. Wells. Er zitten veel komische scènes in. De personages zijn likeable en gedragen zich erg komisch en speels, De film richt zich vooral op avontuur en vermaak en geeft er geen serieuze of maatschappelijke draai aan. Even wordt de oorlog aangestipt, maar dat is slechts kort. De nadruk ligt op het avontuur dat ze beleven. De film is daardoor leuk voor jong en oud, waarbij het personage Cavor de kinderen wel zal aanspreken.

Praktische info

  • First Men in the Moon (1964) 103 min
  • Directed by: Nathan H. Juran
  • Produced by: Charles H. Schneer
  • Screenplay by: Nigel Kneale, Jan Read
  • Based on: First Men in the Moon by H. G. Wells
  • Starring: Edward Judd, Martha Hyer, Lionel Jeffries
  • Music by: Laurie Johnson
  • Cinematography: Wilkie Cooper
  • Edited by: Maurice Rootes
  • Production company: Ameran Films
  • Distributed by: Columbia Pictures