Boek Review: And Then There Were None/ En toen waren er nog maar… (Agatha Christie, 1939)

book review and then there were none agatha chri

“Ten little soldier boys went out to dine; One choked his little self and then there were Nine…”

And Then There Were None is het bestverkochte mystery verhaal van Agatha Christie en waarschijnlijk ook het meest bekende verhaal. Zelf vond ze dit het moeilijkste boek om te schrijven. Het verhaal wijkt ook af van haar vele andere boeken, waarin of Hercule Poirot of Miss Marple zich opwerpen als de detectives, of onbekende mensen die de hoofdrol hebben en verzeild raken in een moordmysterie. Dit keer is er geen sprake van één of twee hoofdpersonen die één of meerdere moorden moeten oplossen.

Nu gaat het om 10 vreemden die elkaar op een eiland treffen, uitgenodigd of ingehuurd door de nieuwe eigenaar, ene Mr Owen. Maar dat is niet het enige dat afwijkt, want ook de altijd aanwezige scherpe pen en humor van Agatha Christie ontbreekt hier en is het verhaal een wat drogere opsomming van de gebeurtenissen. Toch is ook dit boek weer een ingenieus in elkaar gezet verhaal waar het detective brein van Christie weer erg goed tot zijn recht komt.

Het verhaal

Onlangs is Soldier Island aan de kust van Devon verkocht aan een onbekende eigenaar. 10 Personen worden uitgenodigd of ingehuurd om als gasten of personeel in het huis op het eiland te verblijven. Onder deze gasten zijn Rechter Lawrence Wargrave die een uitnodiging krijgt van Constance Culmington. Vera Claythorne een lerares die een vakantiebaan als secretaresse krijgt aangeboden door Una Nancy Owen. Captain Philip Lombard krijgt door Mr Morris een vaag baantje aangeboden op het eiland. Miss Emily Brent wordt uitgenodigd door U.N.O, maar de rest van de handtekening is onleesbaar en ze neemt aan dat het ene Mrs Oliver is geweest. General Macarthur krijgt via zijn oud legervriendjes een uitnodiging van ene Owen. Dr Armstrong wordt gevraagd door het echtpaar Owen om voor de vrouw des huizes te zorgen en haar zenuwinzinking. Tony Marston is via via uitgenodigd. Mr Blore heeft een baan aangeboden gekregen op het eiland en stelt zich voor als Mr Davis.

Door schipper Fred Narracott worden ze naar het eiland gebracht dat best een eind in de zee ligt. Eenmaal daar aangekomen worden ze ontvangen door Mr Rogers de butler en zijn vrouw Ethel Rogers, de kok en huishoudster, die zelf ook slechts een paar dagen eerder zijn aangekomen. Mr Owen, de gastheer laat weten vertraagd te zijn en het gezelschap moet elkaar vermaken.

Dit gezelschap is een vreemde verzameling mensen die zo op het oog niets met elkaar gemeen hebben en ze vragen zich dan ook af wat ze hier doen. Er is al helemaal sprake van verwarring als niemand echt weet wie de gastheer is en hoe hij precies heet.

Dan na het diner, horen ze plotseling een stem die hen alle tien beschuldigt van moord. Ethel Rogers valt flauw, terwijl de rest een grammofoonplaat vindt, die net is afgespeeld. Geschokt en beledigd ontkent iedereen deze beschuldigingen.

Maar dan valt plotseling Tony Marston dood neer, en lijkt het erop alsof hij is vergiftigd. Eerst denken ze nog dat hij misschien zelfmoord heeft gepleegd. Maar dan wordt de volgende dag Ethel dood in haar bed aangetroffen, ook zij lijkt vergiftigd. Nog vreemder is dat er 10 porseleinen beeldjes in de eetkamer staan, maar er nu twee zijn weggehaald. Is er sprake van ongelukkig toeval, een ongeluk, zelfmoord…

Dat wordt beslist wanneer de derde dode wordt gevonden, General Macarthur wordt bij de zee aangetroffen met zijn hoofd ingeslagen. Dit is moord. Er loopt een moordenaar rond op het eiland die het op hen heeft voorzien. Waar verstopt deze zich? Of is het één van hen? En wie is de volgende?

Alles wat er op het eiland gebeurt lijkt te verlopen naar de verzen van dit gedicht.

“Ten little soldier boys went out to dine; One choked his little self and then there were Nine.

Nine little soldier boys sat up very late; One overslept himself and then there were Eight.

Eight little soldier boys travelling in Devon; One said he’d stay there and then there were Seven.

Seven little soldier boys chopping up sticks; One choped himself in halve and then there were Six.

Six little soldier boys playing with a hive; A bumble bee stung one and then there were Five.

Five little soldier boys going in for law; One got in Chancery and then there were Four.

Four little soldier boys going out to sea; A red herring swallowed one and then there were Three.

Three little soldier boys walking in the Zoo; A bear hugged one and then there were Two.

Two little soldier boys sitting in the sun; One got frizzled up and then there was One.

One little soldier boy left all alone; He went and hanged himself and then there were None”.

10 Little soldiers on Soldier Island

We volgen de gebeurtenissen op het eiland van de 10 personen die daar gevangen zitten. Want al gauw beseffen ze dat de schipper hen niet de volgende dag komt bevoorraden, er is immers genoeg eten, maar wanneer bekend wordt dat het gaat om moord, vermoeden ze dat hij instructies heeft gekregen om niet naar het eiland te varen. Aangezien de vorige eigenaars excentrieke miljonairs waren die geregeld bizarre feestjes gaven is dit niet gelijk verdacht. Dat er een woeste zee staat bemoeilijkt het nog meer.

In het verhaal krijgt niemand de hoofdrol, al begeven we ons af en toe in de gedachten en angsten van sommige personages. Vooral Vera krijgt hierin veel aandacht en er wordt veel vanuit en over haar prijsgegeven, terwijl de ‘moorden’ die anderen hebben gepleegd wat meer op de oppervlakte blijven. Dit zorgt ervoor dat we niemand echt leren kennen en er weinig binding is met de personages. Je vraagt je enkel af wie het volgende slachtoffer zal worden. Die binding is ook vrijwel onmogelijk, zonder anders te veel te moeten verraden. Dat maakt dit verhaal qua personages minder interessant. Zij blijven vrij vlak en cliché.

Opbouw, sfeer en toon

De opbouw mag ook niet te veel prijsgeven en is daarom soms een opsomming van moord, verdenkingen, verdachten en wijze van aanpak. Dit verandert steeds wanneer de volgende dood is, maar het blijft te lang op dezelfde voet voortgaan. Pas later in het verhaal, wanneer er nog maar vijf mensen over zijn, begint het spannend te worden en begin je je als lezer af te vragen wie het nu in hemelsnaam kan zijn. Er wordt niets prijsgegeven, al zijn er wel een aantal hints te vinden tijdens het verhaal.

De sfeer is ook vergeleken met haar andere boeken vrij sec, met weinig afwisseling, omdat er maar 10 en steeds minder personages in beeld zijn, op maar één statische locatie. Door sommige personages meer aandacht te geven en af en toe in beeld te brengen wat zij denken of vermoeden, hun schuldgevoelens, angsten of totale ontkenning, met ook zelfs een spooky sfeer aan het einde, zorgen voor de enige afwisseling.

De toon van het verhaal heeft dit keer geen humor, of scherpe maatschappelijk bevindingen, maar gaat puur om het plot, het mysterie en hoe het allemaal zorgvuldig in elkaar steekt. Ook omdat er niemand is die de hoofdrol heeft en die we specifiek volgen, ontbreekt de toon van een bepaalde invalshoek.

Conclusie

And Then There Were None is een mysterie van Agatha Christie waarbij het allemaal draait om het ingenieuze plot. De personages zijn slechts gevangenen en slachtoffers tot vermaak van de moordenaar die zich onder hen bevindt en de lezer. Met minder humor, geen hoofdpersoon of hoofd-sleuth, wordt de lezer wel getrakteerd op een verrassende twist en een spannend plot, dat vooral tegen het einde vaart maakt.

Nieuwsgierig geworden naar het plot, het mysterie en wie de moordenaar is?

→ Lees het allemaal in Wie is de moordenaar in Agatha Christie’s And Then There Were None

Praktische info

And Then There Were None (1939), 300 bladzijden. Auteur: Agatha Christie. Oorspronkelijk taal: Engels. Nederlandse vertaling: En toen waren er nog maar…