Film Review: The Nun (2018)

review film the nun 2018
The Nun/ Warner Bros. Pictures

The Nun is een bovennatuurlijke occulte horror in het Conjuring universum dat niet het niveau weet te halen van beide originele films. 

The Nun is de vijfde film van het Conjuring Universum. Het is een spin-off van The Conjuring 2 (2016) waarin Ed en Lorraine Warren het op moesten nemen tegen een demon in de gedaante van een non, genaamd Valak, in 1977 tijdens de zogenaamde Enfield Haunting van de familie Hodgson.

In The Nun gaan we terug naar het verleden naar 1952 waarin we meer te zien zullen krijgen van het oorsprong verhaal van The Nun/Valak zoals Annabelle (2014), de spin-off is van The Conjuring (2013), alsook de oorsprong film is van de enge bezeten pop.

Lees hier meer over hoe The Nun geplaatst kan worden in het hele Conjuring universum.

In The Nun wordt er een gotische sfeer geschetst die erg lijkt op de Italiaanse klassieke gory gothics uit de jaren 70 van onder andere Lucio Fulci, die effectief uitpakt, maar waar helaas een mager verhaal omheen is gebouwd.

Het verhaal

In 1952 zien we een scène in de Abdij van Carta in Roemenië, waarin de Abdis en een non Sister Victoria die strijd leveren tegen een nog onbekend kwaad en dat beiden met hun leven moeten bekopen. Terwijl de Abdis de duisternis in wordt gesleurd, moet Sister Victoria vechten voor haar ziel en pleegt zelfmoord, wat één van de hoofdzonden is.

Hierop wordt Father Burke, een zogenaamde Miracle Hunter door het Vaticaan naar de Abdij gestuurd om deze mysterieuze dood te onderzoeken. Hij krijgt een partner aangewezen, de novice Sister Irene die op het punt staat om haar geloften af te leggen.

Aangekomen in Roemenië, worden ze door Frenchie, een dorpeling die ook het lijk van Sister Victoria heeft ontdekt en het klooster maandelijks van eten voorziet, naar het klooster gebracht. Het klooster zelf ligt hoog op een berg in een slecht bereikbaar gebied, afgesloten van de rest van de wereld. Eenmaal aangekomen treffen ze de Abdis aan, gehuld in een zwart gewaad en pas de volgende dag mogen zij met de andere Sisters praten, omdat nu de Vespers is aangebroken. Terwijl Frenchie terug gaat naar het dorp, en hij een akelige ontmoeting heeft, blijven Father Burke en Sister Irene in het gastenverblijf overnachten waar al gauw ook Father Burke te maken krijgt met spoken uit zijn eigen verleden.

Wanneer de volgende dag Sister Irene de Abdij mag betreden en gesprekken heeft met Sister Oana, doet Father Burke zijn eigen onderzoek. Maar in de Abdij is niets wat het lijkt en al snel worden Sister Irene en Father Burke belaagd door een kwade entiteit, die maar één ding wil: vrijheid.

Gotische sfeer

De sfeer in de film doet erg gotisch aan. Hier speelt de omgeving, de art direction en ook de cinematografie een grote rol in. De sfeer van de Abdij gelegen op een geïsoleerde plek, een enorm zwaar gotisch gebouw, gebouwd in de Middeleeuwen door een Hertog die de duivel op wilde roepen, dreunt net zoals de kerkelijke zware muziek door het hele gebouw. Het sobere interieur, veel steen, spinnenwebben en massieve tomben, doen de kijker al direct belanden in een spookhuisachtige sfeer. De nauwe donkere gangen, kaarslicht, schaduwen en een enge deur met de tekst: God eindigt hier, maken de klassieke gotische sfeer die aan de klassieke Hammer Horrors doet denken helemaal af.

Maar ook buiten zet zich die gotische sfeer helemaal door. Het bos, met prachtig licht door de bomen vlak voordat je bij een begraafplaats komt, met oude houten en stenen kruizen, graven met belletjes eraan voor de dead ringers, en waar eeuwige mist over de grond kruipt. 

review film the nun 2018
Sister Irene/ Warner Bros. Pictures

Mager verhaal

Maar waar de aankleding wel goed is verzorgd en de sfeer in de film brengt, blijft het verhaal flink achter. De personages krijgen weinig diepgang. Frenchie vervult de rol als comic relief en de overige nonnen hebben voornamelijk een functionele functie door meer uitleg te geven over de Abdij, de gebeurtenissen en het kwaad dat daar huist. Ook krijgt het verhaal even weinig diepgang. Het verhaal is mager en het ontbreekt aan opbouw en de gebeurtenissen zijn niet altijd even logisch of duidelijk.

Father Burke en Sister Irene gaan naar het klooster om de zelfmoord te onderzoeken en of het nog wel op heilige grond staat. Wat hen vervolgens te wachten staat zijn opeenvolgingen van enge gebeurtenissen die niet alleen al snel in herhaling vallen, maar ook niet erg angstaanjagend zijn. Het zijn vooral veel jumpscares, waarbij de opbouw en een naargeestige sfeer dat erg goed op zijn plek was geweest in deze Abdij, vrijwel worden vergeten. Daarbij komt The Nun/ Valak veel te vaak expliciet en steeds hetzelfde in beeld, wat het angst effect niet echt bevorderd.

Alhoewel de sfeer zelf wel gotisch is, is het verhaal dat niet. Er is weinig mysterie, geen twist, maar vooral veel focus op het katholicisme, wat neutraler in beeld had gekund. De personages zijn niet uitgediept, maar wekken wel sympathie op, maar komen toch niet echt tot leven, waardoor de spanning en angst en dat wat zij moeten doorstaan niet van het beeld spat.

Father Burke en Sister Irene

Alhoewel aan Father Burke een verleden is gegeven dat hem achtervolgt in de vorm van een kind Daniel waarbij een exorcisme is mislukt, blijft zijn personage vlak. Datzelfde geldt voor Sister Irene. De reden waarom zij door het Vaticaan wordt meegestuurd op deze missie is waarschijnlijk omdat zij visioenen heeft, die haar altijd met het gevoel achterlieten dat Maria de weg wijst. Maar waarom dat nuttig is voor deze missie en wat haar visioenen verder inhouden en een rol spelen, blijft onduidelijk en is weinig gebruik van gemaakt.

Juist dat laatste is een interessant gegeven in het verhaal. Het verbindt niet alleen door Valak deze film aan The Conjuring, maar ook Sister Irene die net als Lorraine Warren visioenen heeft die haar helpen. Leuk ander verbindend feit is dat Taissa Farmiga (Irene) het jongere zusje is van Vera Farmiga (Lorraine). Hun spel en daarbij het sterke emotionele en sympathieke gevoel dat zij oproepen geeft aan de films zachtheid en tegenwicht aan het kwade en demonische. Maar qua verhaal komt dat dit keer veel minder uit de verf en is minder voelbaar.

Want wat op de achtergrond blijft en waar veel te weinig aandacht aan wordt gegeven is het feit dat tijdens het hele verblijf van Sister Irene, in het innerste van de Abdij eigenlijk één groot visioen is geweest. Alle uitleg, haar redding door Sister Oana van Valak, het samen bidden in de kapel, niets was echt. Of dit een truc was van Valak zelf of een goedaardig visioen om haar te helpen, blijft daarom ook onduidelijk.

Typisch gotisch is het verval in waanzin, de realiteit verliezen, niet meer weten wat echt is en wat niet, een grote koortsdroom, in een nachtmerrieachtige omgeving. Maar juist daaraan en aan haar dubieuze verblijf wordt schouderophalend aan voorbij gegaan.

review film the nun 2018
Father Burke/ Warner Bros. Pictures

Klassieke gotische en Italiaanse jaren 70 horror

In plaats daarvan wordt gekozen om veel enge scènes te tonen. Het is als een rit door een spookhuis waarin iedere keer iets net even anders opduikt om je angst aan te jagen. De begeleidende muziek die overigens dit keer niet van Joseph Bishara is, wat te merken is, doet een grote duit in het zakje voor het schrikeffect. Het shot van The Nun is te veel en te vaak en te expliciet in beeld. De scènes van Father Burke met de spookverschijning van Daniel doen wat overbodig aan in het verhaal en missen hun doel om Burke meer diepgang te geven.

Maar toch zijn er zeker een aantal erg leuke en goede scary scènes, waarbij de scène van Frenchie op het kerkhof en de creepy non zowel een leuke knipoog is naar de Italiaanse jaren 70 horror, waarin scary met gotic gore wordt gemixt als een vermakelijke horror scène die sfeer in het verhaal brengt. Het is een voorproefje voor de andere kerkhof scène waarin Father Burke de hoofdrol speelt.

De nonnen zelf, verschijningen die er creepy uitzien en dreigend zijn, doen bekend aan en zeker wanneer ze stil staan in een ruimte met bebloede zakken over hun hoofd dat een mix is van de film Last Shift (2014) en de beroemde nurses van Silent Hill (2006), wat het misschien niet minder eng maakt, maar wel minder origineel.

Maar de scène waarin Sister Irene in het gastenverblijf naar het kapelletje gaat in de nacht is wel een sterke scène, waarin gebruik wordt gemaakt van schaduwen, misleiding van de kijker als het personage, waarbij de opbouw spanning heeft en een scary climax. Maar ook de scène waarin Sister Irene naar de deur die toegang geeft tot de kern van het kwaad, is een sterke cinematografische scène, die mooi en eng is gefilmd. En tenslotte de scène waarin Sister Irene samen met de andere nonnen in de kapel bidt is een goed opgebouwde scène. Deze scènes geven dat angstige unheimische sfeertje weer dat in de andere scènes vrijwel ontbreekt.

Veel horror scènes maken dan ook gebruik van cliché tropes en elementen, omdraaiende kruizen aan de muur, een Mariabeeld dat bloed huilt, de vloedgolf bloed, de evil nonnen, de zogenaamde ‘behind you’ shots. Het afgehakte hoofd van het Christusbeeld aan het kruis daarentegen had ik nog niet eerder gezien. Clichés in horrors zijn niet per definitie slecht, maar ligt geheel aan de manier waarop ze gebruikt worden. In The Nun zorgden ze niet voor een verrassing.

Frenchie

De film begint met Ed en Lorraine Warren en zij visioenen had over de demonische non Valak, in de The Conjuring 2 (2016). De film eindigt met een scène uit The Conjuring (2013) waarin Carolyn Perron een college bijwoont van Ed en Lorraine om hen om hulp te vragen. We zien dan dat zij een zaak bespreken waar ze bij een boer uit Roemenië een exorcisme moesten uitvoeren. Niet gespeeld door dezelfde acteur is dit wel dezelfde (nagemaakte scène) wat het einde vormt van The Nun. Zijn functie behelst dus meer dan slechts de comic relief, ook verbeeldt hij voor een klein gedeelte de held, maar toch dient zijn functie een sinistere dan bij voorbaat gedacht.

Tussen hoop en wanhoop

Dit brengt ons weer terug naar Ed en Lorraine de spil en het hart van het Conjuring universum. Niet alleen vormen zij een sterk en liefdevol echtpaar dat bestand is tegen allerlei soorten kwaad en vertegenwoordigen zij de hoop in de films. Waarbij met hoop, geloof en liefde het kwaad wordt verslagen, zowel zichtbaar bij de families die ze helpen, maar zeker ook bij hun eigen gezin. Dat maakt deze films zo krachtig, zonder moralistisch of sentimenteel te worden, geven zij hart aan de films. Dat de film Annabelle Creation (2017) hierin afwijkt door het af te laten lopen met wanhoop in plaats van hoop, en daardoor een wrang gevoel achterlaat dat niet lijkt te passen in het Conjuring universum, laat The Nun het hangen tussen hoop en wanhoop. Hoop omdat het met een aantal personages tegen de verwachting in toch goed afloopt, en wanhoop omdat je van tevoren al wist dat Valak niet geheel verslagen zou worden omdat Ed en Lorraine Valak anders niet twintig jaar later zouden tegenkomen.

Valak

Alhoewel Valak zelf veelvuldig in beeld wordt genomen, waardoor het mysterie en het angstgevoel afneemt, wordt er ondanks dat dit een oorsprong verhaal lijkt te zijn, toch weinig prijsgegeven over The Nun zelf. Het enige dat we te weten zijn gekomen is dat Valak ooit door de Hertog die in de Middeleeuwen het kasteel liet bouwen, werd opgeroepen. Hij maakte een portaal naar de hel om een demon op te roepen: Valak, de Lasteraar en Markies der Slangen. Dat verklaart het aantal slangen dat zich door de film heen kronkelt. Toen de Hertog Valak opriep, stormde de kruisridders het kasteel binnen en wisten door middel van een relikwie met het bloed van Jezus Christus het portaal te sluiten. Totdat in de WOII het kasteel werd gebombardeerd en een scheur ontstond. Dat is het enige dat we meer te weten zijn gekomen. Dat zorgt ervoor dat veel gebeurtenissen tijdens de film onverklaard blijven. Wie zijn de spooknonnen? Zijn ze de visioenen van Sister Irene of marionetten van Valak?

Conclusie

The Nun ligt qua een aantal elementen wel in lijn met het Conjuring universum, maar wijkt af door te kiezen voor een gotische sfeer. Het blijft echter bij sfeer, die niet in het verhaal wordt doorgetrokken. Alhoewel bloederiger dan zijn voorgangers, had het duivelse veel verder en sterker gemaakt kunnen worden, wat nu zowel vaag als op de achtergrond bleef.

Maar vooral aan het einde ben je als kijker none the wiser, wie of wat Valak precies is, die telkens hetzelfde kunstje uitvoerde. Evil moet meer zijn dan een eng gezicht dat overigens zeer subjectief is, er moet een noodzaak en duister en sinister idee aan ten grondslag liggen, dat corrumpeert en zich uit in gory en scary scènes, maar ook in een unheimische naargeestige sfeer. Dat is niet het geval bij The Nun.

De film blijft steken op een horror met een klein verhaal dat weinig toevoegt aan het al bestaande Conjuring universum en dat een paar jumpscares bevat met een paar sterke scènes. Te vlak, te voorzichtig en te gericht op het brave katholisme, zorgen ervoor dat dit een tussendoortje is en we hopelijk een Conjuring 3 gaan krijgen die wel meer diepgang biedt, qua personages, verhaal en natuurlijk horror. Of The Crooked Man, want wanneer komt deze nu eens uit?

Meer lezen over de films uit het Conjuring Universum? Klik dan op onderstaande links:

→ Lees hier hoe zowel The Nun als Annabelle in de tijdlijn van het Conjuring Universum passen.

→ Lees ook Let’s (not) go to: Kasteel Cârța Monastery in Roemenië (The Nun)

Praktische info

  • The Nun (2018) 96 min
  • Directed by: Corin Hardy
  • Produced by: Peter Safran, James Wan
  • Screenplay by: Gary Dauberman
  • Story by: James Wan, Gary Dauberman
  • Starring: Demián Bichir, Taissa Farmiga, Jonas Bloquet
  • Music by: Abel Korzeniowski
  • Cinematography: Maxime Alexandre
  • Edited by: Michel Aller, Ken Blackwell
  • Production company: New Line Cinema, Atomic Monster Productions, The Safran Company
  • Distributed by: Warner Bros. Pictures