Film Review: Hereditary (2018)

film review hereditary 2018
Hereditary/ A24

Hereditary is een supernatural horror die zijn belofte van een zeer enge film waarmaakt.

Hereditary is de eerste film van Ari Aster en komt weer van A24 die al eerder bijzonder goede horrors heeft afgeleverd, zoals The Witch (2015), The Monster (2016) en February (2015). Wat deze films gemeen hebben is dat de focus op de horror heel subtiel begint en er een onderliggend thema is dat als een trauma gezien kan worden. Waar de horror precies vandaan komt, wordt niet direct duidelijk, maar wel erg voelbaar.

Ook bij Hereditary komt de horror subtiel op gang en ligt de focus op de personages die zich niet alleen door een periode van rouw heen worstelen, maar ook onderliggende trauma’s verbergen. Maar wanneer het einde nadert en het langzaam duidelijk wordt wat er precies aan de hand is, wordt de climax van de film een ware horror, die zowel naargeestig als erg eng is.

Het verhaal

Het verhaal begint wanneer Annie Graham en haar familie, haar man Steve, haar 16 jaar oude zoon Peter en haar 13 jarige dochter Charlie, Annie’s moeder Ellen Leigh gaan begraven. Het wordt al snel duidelijk dat de relatie tussen Annie en haar moeder op zijn zachts gezegd moeizaam was. Haar moeder was erg gesloten en leidde een leven waar Annie niet bij werd betrokken. Wanneer zij naar een rouwverwerkingsgroep gaat, krijgen we hier meer informatie over. Haar familie werd gekweld door psychische stoornissen. Zo leed haar moeder aan Dissociative Identity Disorder, was haar vader depressief en hongerde zichzelf dood. En haar broer verhing zichzelf nadat hij zijn moeder ervan had beschuldigd allemaal mensen in hem te stoppen. Annie zelf heeft last van slaapwandelen en door haar jeugdtrauma, opgroeiend in een dysfunctioneel gezin, is zij niet emotioneel stabiel.

Charlie lijkt het meeste moeite te hebben met de dood van haar oma, zij waren beiden erg op elkaar gesteld. Net zoals haar oma, is ook Charlie erg privé. Zij maakt poppetjes van allerlei dingen, is gesloten, houdt zich afzijdig, maar gedraagt zich ook soms dissociatief, alsof ze er niet helemaal bij is. En ze heeft een tik, het klakken met haar tong.

Terwijl Annie zich bezig houdt met haar miniatuur huis en poppetjes, waar ze diorama’s van maakt, hangt Peter rond met zijn vrienden. Op een dag gaat hij naar een feestje en Annie dwingt hem om Charlie mee te nemen, ook al heeft Charlie zelf geen zin. Charlie is allergisch voor noten en wanneer Peter haar alleen laat om met zijn vrienden te gaan blowen, eet Charlie een stuk taart met noten erin. Ze krijgt een allergische reactie en Peter haast zich met haar naar het ziekenhuis. Onderweg in de auto krijgt Charlie geen lucht en gaat met haar hoofd uit het raam hangen. Juist op dat moment ligt er een dood dier op de weg waar Peter voor uitwijkt. Maar door deze reactie, rijdt hij rakelings langs een paal, waar Charlie met haar hoofd tegen aan knalt en onthoofd wordt.

Dit ongeluk is de aanzet van een reeks vreemde gebeurtenissen dat het gezin teistert, terwijl ieder op zijn eigen manier de dood van Charlie probeert te verwerken. Dat dit van binnenuit als van buitenaf in het gezin conflicten geeft doet hen alleen nog maar verder afzakken in een neerwaartse spiraal.

Rouwverwerking en psychologische horror

Het thema van de film, rouwverwerking en traumaverwerking wordt heel secuur verweven met de ware onderliggende horror van de film. De film is dan ook  een symbool voor rouw, maar de achterliggende horror is letterlijk. Dat zorgt er ook voor dat de film zo eng is.

De scènes waarin intens verdriet en pijn te zien is, wat prachtig wordt vertolkt door Toni Collette, zijn intens en intiem en indringend, maar ook erg realistisch. Annie’s pijn en verdriet zijn zo voelbaar dat het echt weet te raken. Haar persoonlijke rouwverwerking kleurt dan ook niet netjes binnen de lijntjes, wat sowieso natuurlijk ook helemaal niet mogelijk is, maar door haar achtergrond, weet zij er geen raad mee. Haar hele leven verteerd door schuld betrekt ze ook dit ongeluk op zichzelf. Dat is niet zo vreemd met een moeder waarbij ze zich verwaarloosd heeft gevoeld. Dat kinderen jaren lang, of zelfs hun hele leven het gevoel hebben dat dit door hen komt, is een gevoel waar je moeilijk van af komt. De opluchting van de dood van haar moeder, verlost van haar verstikkende greep, wekt ook dat schuldgevoel weer op.

Annie kan hier moeilijk mee omgaan en verwijt Peter dat hij geen verantwoordelijk neemt voor de dood van Charlie. Maar Peter belande na het ongeluk direct in een shock en heeft last van Post Traumatisch Stress Stoornis, wat zich onder andere uit in paniekaanvallen. Dat er meer met hem aan de hand is, blijkt later pas. Door hun verschillende manier van omgaan met dit trauma, botst het tussen Annie en Peter. Het is opvallend dat de twee voornamelijk in vragen met elkaar praten. De ene vraag wordt met de andere vraag beantwoord, waardoor beiden niet open voor elkaar staan, en beiden blijven hangen in hun eigen schuldgevoel en elkaar verwijten blijven maken. Het was immers Annie die Peter en Charlie dwong om naar het feest te gaan.

Maar er ligt meer verborgen achter de moeizame relatie tussen Annie en Peter. Want het schuldgevoel dat Annie heeft gekregen door haar moeder, geeft zij ook aan Peter. Een tijd geleden, had ze na een lange tijd weer last van slaapwandelen en goot zij  verfverdunner over Charlie en Peter en zichzelf heen en werd pas wakker toen ze de lucifer aanstak. Waarom zij dit deed, komen we achter wanneer ze een nachtmerrie heeft en daarin aan Peter vertelt dat ze alles heeft geprobeerd om een miskraam te krijgen toen ze zwanger was van hem, maar dat niet lukte.

Lees hier alle horrors van Hereditary in details.

review film hereditary 2018
looking in/ A24

Erfelijkheid: Annie

Deze zwaar psychische achtergronden maakt het gezin niet alleen kwetsbaarder, maar heeft ook een duidelijke functionele betekenis in de film. Want deze achtergrond doet vermoeden dat Annie zelf alles met de vreemde gebeurtenissen te maken heeft. De titel van de film zelf, doet eerst vermoeden dat het gaat om erfelijke stoornissen. Annie lijdt aan slaapwandelen, maar misschien is de dood van Charlie de oorzaak dat ze is geknapt. Kort na de begrafenis van Ellen, is het graf geschonden en Steve vermoedt dat het Annie is geweest.

Maar ook lijkt het erop dat Annie in de voetsporen van Ellen is getreden. Later komen we erachter dat Ellen onderdeel, Queen zelfs, van een occulte sekte was en het lijkt erop dat Annie hiervan af wist. Het is nota bene Annie die in contact komt met Joan een vrouw van middelbare leeftijd die ze leert kennen bij de rouwverwerkingsgroep. Zij heeft haar zoon en kleinzoon verloren en wanneer ze Annie uitnodigt om een seance te houden en zij contact maakt met haar kleinzoon, geeft zij instructies aan Annie om hetzelfde te doen bij Charlie. Ze drukt haar wel op het hart dat iedereen in het gezin mee moet doen. Ze moet hiervoor een tekst in een vreemde taal oplezen en wanneer ze dat doet gebeurt er inderdaad iets. Maar de aanwezigheid van Charlie lijkt allerminst goedaardig. Net zoals in de film Ghost Stories (2017) wordt gezegd dat het soms te pijnlijk is om de dood te erkennen, dat mensen er alles aan willen doen of geloven dat er meer is, dat noemen ze in die film Existential Terror. Annie doet dit door een seance te houden, om toch het gevoel van Charlie dicht bij zich te hebben.

Wat er precies aan de hand is

Maar dit alles is schijn, want de ware toedracht van de gebeurtenissen wordt weergegeven door kleine hints door de film heen.

Charlie

De eerste hint is al dat er iets niet helemaal in orde lijkt te zijn met Charlie, het incident met de duif maakt dat al behoorlijk duidelijk. Vervolgens zien we dat er een vreemd blauw licht Charlie naar buiten leidt en zien we haar lopen met voetstappen van grote voetafdrukken in de modder naast haar en ziet zij haar oma in een veld zitten in een cirkel van vuur.

Symbolen

Ook worden er door de hele film heen symbolen waargenomen, zowel letterlijk als overdrachtelijk. Het eerste symbool is de ketting die oma Ellen om haar nek draagt. Datzelfde symbool staat ook gekerfd in de houten paal waar Charlie tegenaan knalt. Ook zijn er woorden op de muren in het huis gekrast, Satony, Zazas en Liftoach Pandemonium.

De miniaturen

Maar ook de miniaturen van het poppenhuis geven hints. Het maken van de diorama’s is niet alleen een onderdeel van het verwerkingsproces van Annie, ook fungeren ze voor de kijker als een uitleg, als zogenaamde flashbacks over een bepaalde situatie, maar ook hebben ze een symbolische functie. In een bepaalde setting zien we Ellen, in een vreemde pose voorovergebogen naast het bed staan, terwijl Annie Charlie borstvoeding geeft. Ook zien we in een setting waar Annie en Steve samen in bed liggen en Ellen in de deuropening staat. Dit gecombineerd met het schuldgevoel van Annie dat zij Ellen niet uit de buurt van Charlie heeft weten te houden, en haar als het ware aan Ellen heeft gegeven, suggereert dat er al langer geleden, misschien toen Charlie werd verwekt al een plan in werking is gezet. En wanneer je de symbolische waarde van het poppenhuis, waar de poppen als het ware in de gaten worden gehouden, dat er van buitenaf naar binnen wordt gekeken, zo is dat in werkelijkheid ook het geval met de familie Graham. Ook zij worden in de gaten gehouden.

Invloed van buitenaf

Niet alleen Annie, die erachter komt dat Joan een vriendin was van Ellen en samen in de cult zat, en zich opzettelijk in haar leven heeft gemanoeuvreerd en haar de seance heeft laten doen, maar ook Peter die op het schoolplein een vrouw aan de overkant ziet staan die zijn naam roept. Dit zijn nog maar de zichtbare dingen, wat er zich achter de schermen heeft afgespeeld, blijft verborgen. Maar dat alles wat er gebeurt heel precies in elkaar is gezet, dat is iets waar Annie pas veel te laat achter komt. Want de invloed van Ellen blijkt veel verder te reiken dan slechts de dood. Ook is het nog maar de vraag of Ellen echt leed aan DID, of dat dit een teken was van haar inlating met het occulte.

review film hereditary 2018
doomed/ A24

Uitleg van het einde

Dit alles komt samen in een huiveringwekkende climax.

Gevoelsniveau

Ondanks dat de rode draad duidelijk werd evenals het symbolisme blijft toch veel op slechts gevoelsniveau verklaarbaar. Maar dat zorgt er tevens voor dat het einde ook extra eng is. Zo spelen de creepy scènes en beelden erg in op het gevoel, alhoewel de laatste scène met Annie erg expliciet is en ook ten volle werd benut door zowel het geluid als het beeld tergend lang aan te laten houden samen met de bewegingen dat maar voort blijft duren en het uiterste vergt van de kijker.

Opbouw

De hints die zijn gegeven, de perfecte mix van psychisch trauma en echte letterlijke horror, de sterke opbouw, de goed gekozen muziek en de prachtige originele cinematografie die niet eens zo opvallend bijzonder is, maar subtiele kleine prachtige shots heeft. Zo wordt er in het huis vaak op een lagere hoogte dan normaal gefilmd, waarbij het camerastandpunt doet denken aan hoe en op welke hoogte er in het poppenhuis wordt gefilmd. Ook het shot van buiten op het huis, van dag naar nacht en andersom dat met een klik gaat, alsof je het licht aan of uit knipt, is niet alleen erg goed gevonden, maar doet ook weer denken aan het tongklakken van Charlie en geeft een gevoel dat het huis van buiten bekeken wordt.

De occulte sekte en Paimon

Dit alles brengt ons uiteindelijk bij het uiteindelijk doel van degenen die eigenlijk de hele film buiten beeld zijn geweest. Alsof de kijker en de familie Graham zat opgesloten in het poppenhuis, waarbij anderen wel naar binnen konden kijken, maar zij niet naar buiten. Het ging allemaal om King Paimon een prince of hell in het lichaam te krijgen van een mannelijke afstammeling van Ellen. Eerst probeerde zij dat met haar eigen zoon, vandaar dat hij zegt dat zij allemaal mensen in hem probeerde te stoppen en hij zelfmoord pleegde. Vervolgens probeerde zij het bij Peter, maar Annie wist haar van hem af te houden. Betekent dit dat Annie ervan op de hoogte was, of dat zij slechts onbewust wist dat er iets niet helemaal klopte?

Aan alles lijk je er uit op te kunnen maken, dat Annie zelf net zo’n slachtoffers was als de rest van haar gezin. Want het lukte haar niet om Ellen bij Charlie weg te houden, die sinds haar geboorte bezeten was van Paimon. Het geeft een idee wat er gebeurde na het einde van Rosemary’s Baby (1968) en het kind opgroeide. Maar we lezen in het boek van Ellen dat Annie had gevonden, dat Paimon niet alleen een mannelijke host nodig heeft, maar ook dat hij uitgehold moest worden. De dood van Charlie, zijn PTSS, de relatie met zijn moeder, zijn toeval in de klas (waarbij hij een houding aanneemt met zijn arm die verdacht veel lijkt op de houding van de pop van Paimon), de vondst van zijn vader in de woonkamer, en uiteindelijk de dode Ellen op zolder en de bezetenheid van Annie, doen hem over de rand jagen, waardoor hij het raam uitspringt en Paimon bezit van hem kan nemen. Ook de onthoofdingen spelen op een of andere manier een rol in het ritueel, maar dit blijft verder onverklaard.

Alhoewel de film doorspekt is van symbolisme en rouw en horror met elkaar vermengd zijn, is dit einde een zeer letterlijk einde. Dat je niet kan ontsnappen aan je erfelijkheid, je genen en in zekere zin je lotsbestemming en in dit extreme geval je gedoemd bent, is misschien nog wel de grootste horror.

Conclusie

Hereditary is niet alleen een erg sterke film over rouw die dit onderwerp serieus, integer, maar ook zeer intens en indringend benadert, maar ook een erg sterke horror, waarin de horror gebeurtenissen zelf letterlijk genomen moeten worden. Deze combinatie is erg goed met elkaar verweven tot een organisch geheel. Zonder een opzettelijk mysterie blijft het wel lang de vraag wat er precies aan de hand is, maar de sterke en intrigerende opbouw blijft het naar het onontkoombare einde voortstuwen. De horror is zowel op gevoelsniveau als zeer expliciet aanwezig en zorgt dan ook aan het einde voor een aantal zeer huiveringwekkende en naargeestige scènes. Alhoewel het bekende horror elementen zijn, worden ze wel origineel ingezet, met een paar verrassend nieuwe elementen wat de horror alleen nog maar doet stijgen. Het is een huiveringwekkende schets geworden van een familie die hun rouw moet verwerken te midden van een situatie waarbij zij bij voorbaat al gedoemd waren, wat alles te maken heeft met erfelijkheid.

→ Lees ook waarom de film zo eng is in: Scare of the Week episode 2: Hereditary (2018)

Praktische info

  • Hereditary (2018) 127 min
  • Directed by: Ari Aster
  • Produced by: Kevin Frakes, Lars Knudsen, Buddy Patrick
  • Written by: Ari Aster
  • Starring: Toni Collette, Alex Wolf, Milly Shapiro, Ann Dowd, Gabriel Byrne
  • Music by: Colin Stetson
  • Cinematography: Pawel Pogorzelski
  • Edited by: Jennifer Lame, Lucian Johnston
  • Production company: PalmStar Media, Finch Entertainment, Windy Hill Pictures
  • Distributed by: A24