Film Review: It Chapter 1 (2017)

review film it chapter 1 2017
Pennywise/ Warner Bros. Pictures

Deze nieuwste verfilming van het boek It van Stephen King heeft een geheel nieuwe benadering die zich vooral richt op horror.

It Chapter 1 (2017) is niet de eerste verfilming van het populaire horror boek van Stephen King. In 1990 werd het boek uit 1986 verfilmd met een mini-serie van meer dan 3 uur. Niet zo gek aangezien het boek maar liefst over de 1000 pagina’s heeft. De mini-serie volgde getrouw het boek, met een paar kleine aanpassen die het of beter deden op beeld, vanwege tijdgebrek, of iets minder schokkend waren (denk aan wat de kinderen deden in het boek nadat ze It verslagen hadden). Maar de mythe rondom It, wat het wezen was en wat het aanrichtte in Derry, de karakters en achtergrond van de 7 kinderen van de Losers Club, werden allemaal goed gevangen op beeld en leverde een vrij unheimische sfeervolle film op.

Nu is It wederom verfilmd, in twee delen. Waar zowel het boek als de mini-serie de belevenissen van de Losers Club uit hun kindertijd in 1958 (1960 mini-serie) als wanneer ze 27 jaar later in 1985 (30 jaar later in 1990 in mini-serie) weer terug keren naar Derry, met elkaar afwisselen, zodat je als lezer/kijker een goed geheel kan vormen wat er aan de hand is, is de verfilming nu in twee delen opgesplitst. Het eerste deel Chapter 1 gaat enkel over de belevenissen van de kinderen en het tweede deel, Chapter 2 speelt zich 27 jaar later af wanneer de kinderen volwassenen zijn. Maar dat is niet het enige verschil. Ook speelt het zich in een andere tijd af. Het vroeger is niet meer 1958 maar 1989 en het ‘nu’ in het boek van 1986 is het nu van 2016. Dat trekt de film meer naar het publiek van nu, voor een jongere generatie in ieder geval. Wel voor een generatie die in de jaren 80 is opgegroeid, waaronder ook ikzelf.

De bedoeling was dat het een soort Goonies (1985) voor volwassenen  zou worden en geen kinderavontuur, maar een echt enge horror. Daar zijn ze zeker in geslaagd, want waar It (1990) vooral de nadruk legde op sfeer en symboliek is de horror nu veel explicieter geworden en is It een nog engere horrorclown geworden in plaats van een vervreemdend, creepy figuur.

Dit alles zorgt ervoor dat de nieuwe film meer afwijkt van het originele boek, zowel qua onderliggend idee, verhaal, als verbeelding. Wie deze film als een gewone losse horror gaat zien, zonder het erfgoed erachter, zal een zeer goed in elkaar gezette horror zien, die bij tijd en wijlen best eng is. Wie fan is van het boek en het verhaal van voor naar achter kent, zal zeker de verschillen opmerken en ook dat wat er mist. Met dit in gedachte was het ook voor mij best lastig om deze film objectief te bekijken, als fan van zowel het boek als de mini-serie. Maar wanneer je dat los laat, is dit een lekkere horror met leuke personages in de nu zo populaire jaren 80 stijl en vibe.

review film it chapter 1 2017
The Losers Club/ Warner Bros. Pictures

Het verhaal

In de herfst van 1988 maakt de zieke Bill een bootje voor zijn broertje Georgie die dan buiten kan gaan spelen en het bootje door de goten kan laten varen. Maar wanneer het bootje vast komt te zitten in een afvoer en hij het wil pakken, ziet hij daar plotseling een clown die zich aan hem voorstelt als Pennywise the Dancing Clown. Bang dat Bill boos op hem wordt als hij het bootje niet terugpakt, wil hij het van Pennywise aanpakken, maar deze rukt zijn arm eraf om hem vervolgens mee het riool in te sleuren.

Dan is het begin van de zomervakantie in 1989 aangebroken en naast Georgie zijn er nog meer kinderen vermist. Bill wil samen met zijn vrienden, Eddie, Richie en Stan in de Barrens op zoek naar Georgie, en zij stemmen alhoewel met tegenzin toe. Ondertussen wordt een meisje Beverly op school lastig gevallen door andere meisjes die haar ervan beschuldigen een slet te zijn. Beverly komt na school de nieuwe jongen Ben tegen en ze raken bevriend. Ben wordt net zoals de vier andere jongens lastig gevallen door Henry Bowers en zijn vrienden, bully’s die door de psychopathische Henry worden aangespoord. Wanneer Henry een H in de buik van Ben kerft met een mes en hem vervolgens achterna zitten en hij naar de Barrens vlucht, komt hij Bill en de anderen tegen die hem helpen. Ze gaan naar de apotheek om spullen te kopen voor zijn wond in zijn buik, en komen daar Beverly tegen die hen helpt. Als ze tenslotte ook Mike uit de klauwen van Henry en zijn bende redden is de Losers Club compleet.

Maar hun Losersschap is niet het enige dat hen verbindt, want allemaal hebben ze iets vreemds en engs gezien waarna ze allemaal een enge clown zagen. Bill zag Georgie die veranderde in een clown. Eddie zag een lepralijder, Mike zijn verbrande familie die hem wilde grijpen. Bij Beverly spoot het bloed en haar afgeknipte haren uit de gootsteen in de badkamer, Ben zag een onthoofd jongetje dat hem achterna kwam en bij Stan kwam het enge schilderij van een vrouw tot leven. Alleen Richie claimt niets te hebben gezien.

Bill bedenkt dat dit weleens te maken kan hebben met de verdwijningen van Georgie en de andere kinderen. Iets dat Ben na zijn onderzoek over Derry kan bevestigen. Iedere 27 jaar gebeurt er een ramp in Derry, waarbij vooral veel kinderen omkomen. In 1908 vond er tijdens het eieren zoeken met Pasen een gasexplosie plaats bij de Iron Works fabriek, waarbij 88 kinderen omkwamen. In 1935 was er een grote schietpartij met de Bradley Gang en in 1962 werd er een nachtclub door een sekte afgebrand.

Ze ontdekken dat alle plekken waar zich iets ergs heeft voltrokken of waar de kinderen zijn verdwenen, samenkomt bij de oude Well House, nu het oude en vervallen huis aan Neibolt Street. Ze gaan It confronteren, maar dat is niet zonder gevaar en Henry zint ook op wraak.

review film it chapter 1 2017
It, Pennywise/ Warner Bros. Pictures

Focus op horror en Pennywise

De focus van de film ligt erg op horror. Op enge scènes, schrikomenten en veel ruimte voor Pennywise die een upgrade heeft gekregen. Dit keer heeft hij wel eenzelfde pak aan zoals in het boek beschreven; zilver en met oranje pompoms in plaats van het kleurrijke pak in de mini-serie. De horror is vrij expliciet en begint al bij de scène waarin Georgie wordt gegrepen door It. Nog maar een klein kind zijn arm eraf getrokken zien worden is best heftig, maar wel gelijk de wreedste scène van de film. Waar in de mini-serie Pennyswise zich meer op de achtergrond vertoonde wanneer mensen nare dingen deden bij anderen, en zich op afstand liet zien aan de Losers, is hij nu zelf een actief personage.

Niet meer zowel de symboliek van het slechte dat telkens de kop op steekt in Derry en wat anderen tot slechte daden aanzet, terwijl hij kinderen ontvoert, als echt wezen, zien we hem nu enkel als levendig personage dat de kinderen expliciet bedreigt. Hiervoor gebruikt hij niet alleen de creepy moves, en hun angsten waarin hij kan veranderen, maar ook zijn enorme rij tanden, zoals bij piranha’s. Hiervoor kan hij zijn gezicht en hoofd helemaal opendoen zodat zijn hoofd enkel nog uit een enorme bek met vlijmscherpe tanden bestaat. Een bek met een diepte, met zwevende lichtjes waarin je gehypnotiseerd in kan verdwijnen. De zogenaamde Deadlights. Pennywise is hierdoor niet alleen van een symbolisch figuur naar een echt personage gegaan, maar ook door de vertolking van Bill Skarsgård krijgt hij een nieuwe look, die hij met verve speelt. Wel is Pennywise (tot nu toe) en alles wat It is. Terwijl in het boek It veel meer is dan Pennywise alleen.

De Losers Club

Niet alleen Pennywise heeft een makeover gekregen, maar ook de leden van de Losers Club. Dat komt natuurlijk mede door de andere tijdsgeest, maar ook doordat zij iets minder qua karakter worden uitgediept.

Bill is nog steeds de stotterende Bill, alleen ligt hier de nadruk veel minder op. Hij is in zijn verdriet nog steeds op zoek naar Georgie ook omdat hij het gevoel heeft dat het zijn schuld was, omdat hij de boot maakte en zelf niet mee kon. Alleen wordt dit schuldgevoel niet erg duidelijk in beeld gebracht.

Beverly heeft nog steeds de vader die haar mishandelt, die nog wel steeds zegt: “I am worried about you Bevvie.” Wat hij haar precies aandoet blijft wat vaag, maar de hint dat hij haar zou (willen) misbruiken wordt wel gegeven. Dat is ook de reden waarom ze haar haren afknipt. En wanneer ze zelf maandverband of tampons koopt, komt het bloed met haar afgeknipte haren symbolisch uit de gootsteen spuiten. Ook hier wordt de nadruk op de horror gelegd, waarbij het bloed over de top de badkamer helemaal rood kleurt. Dat maakt haar verhaal veel heftiger dan in het boek en ook haar vader die haar sloeg, maakt hem nu veel kwaadaardiger als persoon. Haar vader zat haar achterna in het boek en wilde haar echt slaan, pas op het moment dat It eigenlijk bezit van hem had genomen. Haar vader was geen lieve man, maar ook niet zo’n bruut als hij in deze film wordt voorgesteld en niet iemand die zijn dochter misbruikte.

Eddie heeft ook gewoon last van zijn astma en zijn overbezorgde moeder die van hem een hypochonder maken. Stan moet op voor zijn Bar Mitswa, met een strenge Rabbijn als vader ( in plaats van dat ze niet streng gelovig zijn). Ben is nog steeds de dikke jongen, maar wel de slimste van het stel en heimelijk verliefd op Beverly. Mike is nu een jongen die bij zijn opa woont die schapen heeft en thuis les krijgt en niet naar school gaat. En over Richie komen we niets te weten, behalve dat hij zoals hij altijd al was, een grote bek heeft. Waar iedereen altijd zei “Beep Beep Richie”, zeggen ze nu gewoon “Shut up Richie”. Alleen Pennywise zegt Beep Beep Richie één keer tegen hem, als een leuke verwijzing. Deze veranderingen zorgen er ook voor dat geen enkel lid van de Losers Club een eigen belangrijke rol heef die hij/zij vervult in het epische verhaal. En is de significantie van hun samenzijn minder duidelijk.

review film it chapter 1 2017
the house on Neibolt Street/ Warner Bros. Pictures

Opbouw, cinematografie en muziek

De film zit erg goed, (lees: degelijk) in elkaar. Het volgt precies de lijnen zoals het een standaard verhaal/horror betaamt. Een begin, een korte voorstelronde, hoe de Losers Club bij elkaar komt, het opnemen tegen Pennywise, Henry en hun ouders. Een tegenslag, de Losers Club valt uit elkaar en uiteindelijk het grote eindgevecht dat ze samen moeten doen. Dat maakt het hele verhaal wel iets minder interessant. Dat heeft Stephen King en de mini-serie in navolg, opgelost door het niet chronologisch te vertellen, maar de verhaallijnen van de kinderen als de volwassenen op elkaar aan te laten sluiten, waardoor het veel spannender blijft om te lezen/kijken.  Dat dit niet is gedaan in de film, maakt het niet slechter, alleen wat voorspelbaarder.

Ook het feit dat de nadruk op de horror ligt en niet de achtergrond van de kinderen en Derry zelf, (de ziekte van Derry) is wel een klein gemis. Maar daardoor wordt het wel een stuk toegankelijker voor een groter publiek. Zelfs mensen die niet van horrors houden, zouden deze film door de duidelijke opbouw, en het duidelijke verhaal, goed kunnen kijken.

Alhoewel de cinematografie goed is en soms best interessant, is deze niet origineel, en neemt geen prominente rol in. Maar deze springt er wel uit, wanneer ze met een diaprojector informatie over de plattegrond van Derry bekijken en Pennywise verschijnt en uit de projectie klimt. Dat ziet er niet alleen creepy uit, maar is ook erg mooi gemaakt.

De vormgeving ziet er top uit. Het huis aan Neibolt Street ziet er echt uit als een spookhuis, misschien net iets te kinderlijk, maar het hoort ook de kinderen van de Losers Club bang te maken. Wat er zich echter in het huis bevindt is erg mooi gemaakt. De poppenkamer, Pennywise opgevouwen in de ijskast, de drie deuren en het korte gevecht met Pennywise zien er allemaal erg mooi uit. Maar vooral het hol van Pennywise zelf in het riool, waar rondom een vuilnisbelt de ontvoerde kinderen in de lucht zweven, waar ook Beverly naartoe wordt ontvoerd ziet er prachtig gemaakt uit. Het uitklapbare theater waar Pennywise een klein optreden verzorgt is creatief bedacht en geeft meer de nadruk op zijn clown-zijn. Dit verschilt zeer met de eerste confrontatie tussen de Losers en It uit het boek, maar is wel erg mooi vormgegeven. Beverly gebruikt geen katapult met zilveren kogels en hier breekt Eddie zijn arm dat de groep eventjes uit elkaar doet gaan.

De muziek gaat van echte horror begeleiding, naar de jaren 80 muziek en een vibe die een groep kinderen verbindt wat zo uit de jaren 80 kinderavonturenfilms weg zou kunnen komen. De muziek heeft een versterkende werking op het verhaal.

Naast de (aan)kleding, zijn er een paar verwijzingen naar de jaren 80, zoals Streetfighter, NKOTB. Maar zoals Stranger Things echt de jaren 80 wist te doen herleven, dat doet deze film niet.

review film it chapter 1 2017
inside/ Warner Bros. Pictures

De grote verschillen met het boek

Niet alleen heeft de Barrens een makeover gekregen, met klif en meertje, maar het gezamenlijk bouwen van de dam ontbreekt geheel. Juist die scène is van symbolisch belang voor het verhaal, samen iets maken wat stand kan houden tegen een sterke stroom. Ook bouwen ze geen clubhuis en krijgt de Barrens als vluchtplaats voor de Losers geen grote waarde.

Ook Henry Bowers is wat milder, maar nu een stuk ouder dan de Losers. Wel jaagt hij Ben op, maar nu heeft hij een auto waarmee hij op Mike wil inrijden en achtervolgt hem verder. Zijn vader is nu politieagent in plaats van een nietsnut en komt de waanzin doordat hij door It wordt beïnvloed minder over. Ook is niet hij degene die de arm van Eddie breekt, maar breekt Eddie zijn arm in het huis aan Neibolt Street. Ook dit slaat een belangrijke passage over, waarin in het boek de waanzin van Henry door It pas echt toeslaat en deze gebeurtenis tevens de Losers nog sterker verbindt en Eddie eindelijk opstaat tegen zijn moeder. Nu is het breken van Eddie’s arm de reden waarom de groep opsplitst, in plaats van sterker wordt. Wel vermoordt hij zijn vader met het mes dat hij van It heeft gekregen en achtervolgt hij ook de Loser het riool in. Daar lijkt hij tot zijn dood te vallen in de Well, terwijl hij in het boek voor It op de vlucht slaat.

Een ander belangrijk ding wat ontbreekt in de film en wat een voorname rol speelt in het boek is Silver, de fiets van Bill. Nu is de fiets slecht één keer duidelijk in beeld met Silver erin gegrafeerd, maar de achtervolgingsscène waarop Silver hen in veiligheid brengt ontbreekt. Ook speelt Silver een hele belangrijke rol in de sectie over de volwassenen in het boek.

Maar het grootste verschil is het eindgevecht. Zowel in het boek als de mini-serie verslaat de Losers Club It door de Ritual of Chüd, dat inhoudt dat ze met hun onschuld, hoop, optimisme en fantasie als kinderen It weten te verslaan. Nu verslaan ze hem gewoon met grof geweld, als of Pennywise een monster van vlees en bloed is in plaats van een idee van het oude kwaad. In het boek en de mini-serie doen de volwassenen dat op deze manier, wanneer It al zwaar gewond is.

Conclusie

Al deze veranderingen zorgen ervoor dat het hele gevoel omtrent It anders is geworden. Dit had niet per se gehoeven om het naar het nu te trekken. Het concept, idee van het aloude kwaad is immers tijdloos en juist dat is wat er is genegeerd in deze film. Dit is echter alleen storend wanneer je het boek goed kent of de mini-serie hebt gezien. Deze nieuwe film is in vele opzichten anders, maar nog steeds een goed horror die er goed uitziet en sterke scènes heeft.

← Lees ook het review van het boek IT met meer uitleg en achtergrond over thema’s en personages

← Lees ook het review van de mini-serie van IT uit 1990

→ Lees ook het artikel over de verschillen en overeenkomsten tussen het boek, de mini-serie en de film

Praktische info

  • It Chapter 1 (2017) 129  min
  • Directed by: Andy Muschietti
  • Produced by: Seth-grahame-Smith, David Katzenberg, Roy Lee, Dan Lin, barbara Muschietti
    Screenplay by: Chase Palmer, Cary Joji Fukunaga, Gary Dauberman
  • Based on: It by Stephen King
  • Starring: Jaeden Lieverher, Jeremy Ray Taylor, Sophia Lillis, Finn Wolfhard, Chosen Jacobs, Jack Dylan Grazer, Wyaett Oleff, Bill Skarsgård, Nicholas Hamilton
  • Music by: Benjamin Wallfisch
  • Cinematography: Chung-hoon Chung
  • Edited by: Jason Ballantine
  • Production company: New line Cinema, ratPac-Dune Entertainment, Vertigo Entertainment, Lin Pictures, KatzSmith Productions
  • Distributed by: Warner Bros. Pictures