Doctor Who 50th Anniversary Special 2013: The Day of the Doctor

review series doctor who the day of the doctor 2013
The Day of the Doctor(s)/ BBC

Speciaal voor de 50ste verjaardag van Doctor Who werd en een lange special gemaakt, waar het eens een keer echt helemaal om de Doctor zelf draait, alle 13!

Het begin van de originele serie

Op 23 november 1963 werd de allereerste Doctor Who uitgezonden. De serie was bedoeld voor een publiek tussen echte kindertelevisie en young adult programma’s in. Bedacht door Sydney Newman en productieleider Verity Lambert, mocht het absoluut geen show worden met bug eyed aliens, zoals te zien was op de commerciële zender ITV. Het moest een vermakelijk maar educatief programma worden.

Helaas werd de eerste uitzending overschaduwd door de aanslag op president Kennedy de dag ervoor, waardoor deze gebeurtenis ook de dag erna nog volop in het nieuws te volgen was. Daarom hebben ze de eerste uitzending de week daarop herhaald voor de tweede aflevering.

De eerste Doctor werd gespeeld door William Hartnell en werd al gauw een grote kindervriend, maar vanwege zijn gezondheid moest hij noodgedwongen stoppen met de rol van de Doctor. Aangezien het programma inmiddels immens populair was geworden werd er een briljante truc bedacht, namelijk de regeneratie van de Doctor en alle Time Lords. Hierdoor zou een acteur telkens door een ander vervangen kunnen worden. De rest is geschiedenis. Want 50 jaar later werd op 23 november 2013 de verjaardag gevierd van de Doctor en staat hij dit keer zelf centraal.

Nieuw leven ingeblazen

In 2005 op 26 maart werd nieuw leven geblazen in de serie. Na een korte stop van 16 jaar, na de 14e en laatste aflevering van het 26ste seizoen van de eerste serie reeks, met tussendoor in 1996 nog een film met de 8ste Doctor, besloot Russell T. Davies om het verhaal van de Doctor verder te vertellen. In de gestalte van de 9de Doctor ontmoette hij Rose Tyler, met wie hij een innige band kreeg en dat was het begin van allerlei nieuwe avonturen gericht op onze nieuwe maatschappij.

review series doctor who the day of the doctor 2013
how to make an entrance/ BBC

Het geheim van de Doctor

De Doctor had echter wel een geheim, een enorme last die hij met zich mee droeg, maar waarover hij weinig kwijt wilde. Hij vertelde Rose dat hij de laatste van zijn soort was. En dat alle Time Lords zijn omgekomen bij de laatste Time War, de strijd tussen de Time Lords en de Daleks. Hij vertelde haar echter niet dat hij verantwoordelijk was voor deze genocide, uit pure noodzaak, omdat anders de oorlog het hele universum zou vernietigen.

Dit maakte van de Doctor een andere man, die zichzelf langzaam aan het verliezen was, wat we zagen in de Specials van de 10e Doctor vlak voordat hij regenereerde. Iets duisters nam bezit van hem, gevoed door schuld en boetedoening. De 11e Doctor was beter in staat om deze gevoelens weg te drukken, met dank ook aan Amy Pond, Rory Williams en River Song. Maar in een gevaarlijk avontuur met zijn nieuwe companion Clara dat hem naar Trenzalore bracht, de plek waar zijn graf staat, werd hij wederom geconfronteerd met de daad die een noodzakelijk kwaad was, in de vorm van de War Doctor, de eigenlijke 9e Doctor. De Doctor die niet de naam Doctor droeg, een Doctor die hij altijd heeft weggedrukt uit zijn bestaan. En nu in ‘The Day of the Doctor’ zal hij de confrontatie aan moeten gaan en zal dit hem zowel verlossing geven als een hele nieuwe wending aan zijn leven.

Het verhaal

Clara heeft een nieuwe baan op een school als lerares. En tussen de lessen door krijgt zij bericht van de Doctor om op avontuur te gaan en rijdt ze op haar motor naar de TARDIS en zo regelrecht naar binnen. Klaar voor een nieuw avontuur worden ze plotseling door een helicopter de lucht in gehesen, wat zowel een spectaculaire scène oplevert als een hele stijlvolle en coole entree van de Doctor bij Kate Stewart en wetenschapper Osgood die zijn hulp nodig hebben.

In het museum in Londen bestaat namelijk een underground gallery, waar gevaarlijke artefacten staan opgeslagen in opdracht van Elizabeth de eerste. Een van die artefacten is een schilderij van Gallifrey dat getiteld is “Gallifrey Falls” en ook wel heet “No More”. Een olieverfschilderij maar dan in 3D, een speciale Time Lord techniek. Maar er zijn meerdere schilderijen zoals deze en van hen is het glas stukgeslagen van binnenuit. Er is dus iets vanuit het schilderij naar buiten gekomen…

Ondertussen volgen we de 10e Doctor die een spannend avontuurtje heeft met Elizabeth de eerste, maar vermoedt dat zij een Zygon is, een alien shapeshifter.

Ook volgen we de War Doctor, die de zwaarste beslissing moet maken van zijn leven. Hij heeft een wapen gestolen The Moment om zowel Gallifrey als de Daleks in een klap te vernietigen om te voorkomen dat het universum wordt vernietigd. Een offer dat hij uit nood moet maken. Maar The Moment, waar ook al in de laatste special van de 10e Doctor aan gerefereerd werd, heeft een bewustzijn en neemt de vorm aan van Rose Tyler. Alhoewel deze Doctor haar nog nooit heeft ontmoet, bestaat zij in zijn tijdlijn en ziet de Moment haar als een van de, dan wel niet de belangrijkste figuur in zijn ‘nieuwe leven’ na de Time War. Zij helpt hem om de juiste beslissing te maken door een Time Fissure te openen, waardoor zowel de 11e Doctor als hijzelf bij de 10e Doctor en Elizabeth belanden. Zo krijgt hij inzicht wat de beslissing die hij op het punt staat te maken, voor invloed heeft op hemzelf. Zal hij nog steeds dezelfde beslissing maken, nu hij weet welk een last dit hem geeft?

review series doctor who the day of the doctor 2013
Three Doctors/ BBC

Drie Doctors

De Drie Doctors bij elkaar levert een erg leuke aflevering op. Het gekibbel als zelfkickerij van de 10e en 11e Doctor is erg komisch. En ook het feit dat de jongste Doctor er het oudst uitziet en de oudste het jongst is natuurlijk erg leuk gedaan. Dat de Doctor in zijn eentje al erg slim is, wordt nu verdrievoudigd, en niet alleen zijn probleemoplossend vermogen, ook de calculaties die hij uit moet voeren om een deur te openen, is nu makkelijker, want wanneer de War Doctor begint met calculeren met zijn Sonic Screwdriver, heeft dat al die tijd tot en met de 11e Doctor doorgerekend. Leuk verzonnen, en zorgt straks ook nog eens voor de enorme twist.

Want dezelfde truc passen de drie Doctors toe samen met alle andere 9 Doctors, én de 13e Doctor waarvan we een glimp van zijn doordringende ogen opvangen (hoe cool gedaan!), wanneer ze bedenken dat ze Gallifrey kunnen redden in plaats van te vernietigen. Mede dankzij Clara, want na een kort gesprek met de War Doctor, is hij tot de conclusie gekomen dat hij geen andere keuze heeft en weet zij dat hij dit eigenlijk niet wil doen. Samen met haar Doctor en de 10e Doctor reizen ze ieder met hun eigen TARDIS naar de plek waar de War Doctor zich heeft opgehouden en op het punt staat om The Moment te gebruiken. Beide Doctors willen de War Doctor bijstaan in deze moeilijke beslissing, zodat hij het dit keer niet alleen hoeft te doen, maar de blik van Clara doet de 11e Doctor anders beslissen. Op het idee gekomen van de statis cube, de techniek van de schilderijen, beseft hij dat ze dit ook met Gallifrey kunnen doen. Deze openbaring zie je om de beurt bij de Doctors tot stand komen waarna ze vol vreugde en geluk zijn, een prachtig episch moment. Ze sluiten Gallifrey op in een moment in de tijd in een parallel pocket universum, waardoor Gallifrey veilig is, weliswaar afgesloten van de rest van het universum, maar vol hoop. De Daleks blijven over en zullen per ongeluk op elkaar schieten, waardoor het alsnog lijkt of de Daleks en de Time Lords elkaar hebben vernietigd.

Het is niet alleen een perfect plan, maar geeft ook nieuwe hoop voor de 11e Doctor. De War Doctor en de 10e Doctor zullen dit zich niet kunnen herinneren en zullen tot aan dit betreffende moment denken dat zij Gallifrey hebben vernietigd. Deze nieuwe wending geeft ook weer hoop voor de 11e Doctor en een nieuw doel: de zoektocht naar Gallifrey.

De Zygons

Maar laten we de rol van de Zygons niet vergeten. Aangekomen in de tijd van Elizabeth de eerste was het hun bedoeling om de aarde te veroveren. Maar de aarde was voor hun doen nog niet rijp genoeg qua technologie, dus hebben ze zich al die tijd schuil gehouden in de schilderijen en zijn er in deze tijd uitgekomen. Om hen tegen te houden heeft Kate in de Tower of Londen, in de Black Room waar alle gevaarlijke alien wapens opgeslagen staan een bom onder de Tower geactiveerd zodat de Zygons niets kunnen gebruiken. Maar een Zygon heeft de gedaante van Kate aangenomen, zodat de echte Kate het commando om de bom te deactiveren niet kan overrulen. Dit lijkt een beetje op de moeilijke situatie waarin de War Doctor zich bevond, toen hij moest beslissen of hij zijn volk wilde opofferen voor de levens van nog veel meer. Maar ook hier toont de 11e Doctor zich geniaal door het geheugen van herkomst te wissen, zodat niemand weet of hij mens was of Zygon. Dit zorgt voor een wapenstlstand, maar zal in het volgende seizoen nog een staartje krijgen, waarin ook Osgood weer een rol zal spelen.

review series doctor who the day of the doctor 2013
The Moment/ BBC

Clara en de Doctor

Clara heeft een bescheiden rol, meer als observeerder en raadgever dan als actief deelnemer. In deze aflevering ligt de focus geheel op de Doctor. De Time War, wat al sinds zijn terugkeer op de achtergrond speelt, krijgt nu volop de aandacht. Niet alleen worden de kijkers op de hoogte gebracht van wat er toen precies gebeurde, maar ook hijzelf wordt er mee geconfronteerd en moet hij onder ogen zien wat hij heeft gedaan. Maar beter nog, nu krijgt hij de kans om het anders te doen, om de Time Lords te redden, verlossing te krijgen en een andere tijdlijn te creëren.

Altijd is de Doctor bezig geweest om anderen te helpen en te redden, om de geschiedenis te veranderen ten goede. Nu is het eindelijk zijn beurt om deze kans aan te grijpen om zijn eigen leven en eigen volk te helpen en zijn en hun geschiedenis te veranderen. Het is mooi om te zien dat de Doctor altruïstisch is, maar het is ook mooi om te zien dat hij ook eens zichzelf kan helpen. Hiermee is het echt een terechte kroon op zijn werk en doet het de Doctor, zowel zijn duistere kant, zijn goede en rechtvaardige kant, zijn dappere kant en ook zijn komische kant, geheel tot zijn recht komen. Het is een waardige aflevering van de 50ste verjaardag en een beter cadeau had de Doctor zich niet kunnen wensen.

Ode aan Doctor Who

Op de koop toe was deze aflevering ook een ode aan alle Doctors, die vanuit archiefbeelden hun opwachting maken om te helpen Gallifrey te redden. De ogen van de 13e Doctor zijn een bonus. En ook de verrassende scène waarin de vierde Doctor, de curator van het museum opduikt en een flinke knipoog is naar zijn eigen vroegere optreden. Met zijn beroemde uitspraak: ‘Who knows (nose)?’ waarbij hij zijn neus aanraakt. Ook een leuke knipoog is dat de 11e Doctor de TARDIS een makeover had gegeven vanaf de helft van het zevende seizoen en de 10e Doctor vervolgens zegt: ‘You’ve redecorated? I don’t like it.’ Een uitspraak die de 2e Doctor zei tegen de 3e Doctor over de TARDIS en ook de 11e Doctor zei tegen Craig. En de enorm lange gebreide gekleurde sjaal van Osgood natuurlijk die ons doet denken aan de beroemde sjaal van de 4e Doctor. Tenslotte de duidelijke verwijzing en verbinding met vroeger met Kate Stewart, Chief Scientific Officer van UNIT, die de dochter is van Brigadier Alistair Gordon Lethbridge-Stewart, een goede vriend van de Doctor en één van de oprichters van UNIT en die samenwerkte met de 2e en 3e Doctor en na de regeneratie in de 4e Doctor hij met pensioen ging.

The Day of the Doctor was een fantastische viering van de 50ste verjaardag van de serie, waarin de Doctor(s) zelf de grootste rol speelde(n), er veel verwijzingen waren naar alle voorgangers en een epische verhaallijn werd afgerond dat begon met de herstart van Doctor Who in 2005.

Alles wat in de 7 voorgaande seizoen af en toe naar voren kwam over de Time War, The Moment en de War Doctor, is bij dezen mooi afgerond. Rest ons enkel de vraag, wat nu? Natuurlijk de zoektocht naar Gallifrey, maar nu blijkt plotseling dat de War Doctor de 9e Doctor was en dat dit van de 11e Doctor ineens de 12e maakt. En was het volgens de mythologie niet zo dat Time Lords maar 12 keer konden regenereren? Dit zijn vragen die worden beantwoord in Kerstaflevering van 2013.

Meer lezen over Doctor Who? Klik dan op onderstaande links:

 Praktische info

  • The Day of the Doctor (2013), 77 min
  • Directed by: Nick Hurran
  • Written by: Steven Moffat
  • Starring: Matt Smith, David Tennant. John Hurt, jenna Coleman, Billie Piper, Jemma redgrave, Ingrid Oliver, Joanna Page
  • Music by: Murray Gold
  • Cinematography: Neville Kidd
  • Edited by: Liana Del Giudice
  • Production comapny: BBC Wales, BBC
  • Original network: BBC One