Serie Review: American Horror Story Seizoen 2: Asylum

review series american horror story season 2 asylum
Sister Jude/ FX

Van een Murder House in het eerste seizoen van American Horror Story gaan we nu naar een andere horror trope: Asylum.

Alhoewel we van een haunted house met geesten, goed en kwaad ons verplaatsen naar een Asylum in de jaren 60, worden de hoofdrollen wederom vertolkt door grotendeels dezelfde sterke cast. Het Asylum, Briarcliff, is dan ook de grote locatie van handeling, maar er spelen meer dingen een grote rol dan enkel de gruwelijke dingen die zich vroeger afspeelden in zo’n ‘gekkenhuis’.

Want we krijgen niet alleen te maken met deze mensonterende praktijken, maar ook met een nazi-arts die vreselijke experimenten uitvoert, een psychopathische seriemoordenaar die het voorzien heeft op jonge vrouwen, alien abductions en een ware demonische bezetenheid. Op papier klinkt dit als een grote chaos, maar American Horror Story weet al deze geheel verschillende elementen toch mooi bij elkaar te laten komen en te integreren in één thema; namelijk waanzin en krankzinnigheid.

Het verhaal

Briarcliff werd in 1908 gesticht om er tbc patiënten op te nemen. Toentertijd zijn er daar 46.000 mensen aan tbc gestorven en afgevoerd via de zogenaamde dodentunnel die uitmondt in het bos. In 1962 kocht de katholieke kerk het gebouw om er een sanatorium van te maken. Aan het hoofd staat Monsigneur Timothy Howard. Onder hem heeft Sister Jude de leiding. Als arts werkt dokter Arthur Arden en de hoofdverpleegster onder Sister Jude is Sister Mary Eunice.

Maar de kijker maakt kennis met Briarcliff in het nu, wanneer een pasgetrouwd stel het verlaten en vervallen pand doorzoekt, omdat ze het kinky vinden om daar seks te hebben. Maar er waart een seriemoordenaar rond in het gebouw, dat hen al snel te grazen neemt. Welkom in Briarcliff.

In 1962 zijn Kit Walker en Alma gelukkig getrouwd, maar hun huwelijk is bijzonder want hij is een blanke jonge man en zij een donkere jonge vrouw. Een relatie die toen niet werd geaccepteerd en zij ondervinden dan ook regelmatig kleine en grote pesterijen. Tot op een dag een groot wit licht hun huis omringt. Eerst denken ze aan de racistische vrienden van Kit, maar wanneer Kit na een blackout weer wakker wordt is Alma verdwenen.

Aangezien er een seriemoordenaar rondloopt die het voorzien heeft op jonge vrouwen, en Bloody Face wordt genoemd, wordt Kit als de verdachte aangemerkt en opgepakt. Maar omdat hij praat over een alien abduction, wordt hij tot aan zijn proces opgenomen in Briarcliff. Dit wordt op de voet gevolgd door Lana Winters een jonge ambitieuze journaliste. Zij gaat naar Briarcliff om zogenaamd een artikel te schrijven over de beroemde bakkerij in het sanatorium, maar in werkelijkheid wil zij Kit spreken.

Maar Sister Jude heeft haar door en met een sluw plan, weet zij Lana op te nemen in het sanatorium. Lana is een lesbische vrouw en haar vriendin Wendy is een gerespecteerde lerares, die bang is ontmaskerd te worden en haar baan kwijt te raken en wordt gechanteerd door Sister Jude om Lana op te laten nemen.

Terwijl Kit bezoekt krijgt van de psychiater Oliver Thredson, aangesteld door de rechtbank om te onderzoeken of hij ontoerekeningsvatbaar moet worden verklaard en in Briarcliff moet blijven of schuldig wordt bevonden als seriemoordenaar en hoogstwaarschijnlijk de elektrische stoel krijgt.

Terwijl de sadistisch Sister Jude de patiënten een lesje wil leren met haar stokslagen, voert Dr Arden een hoop onethische therapieën uit, waaronder elektroshock therapie, maar nog veel schokkendere experimenten.

Lana zoekt contact met Thredson en is wanhopig om uit Briarcliff te ontsnappen en stemt toe met zijn aversie en conversie therapieën om haar van haar ziekte homoseksualiteit te genezen. Wanneer dat niet werkt, zegt Thredson haar te helpen ontsnappen en weet haar uit Briarcliff te smokkelen, maar hiermee is de nachtmerrie nog lang niet ten einde gekomen. Integendeel.

review series american horror story season 2 asylum
Kit, Lana and Thredson/ FX

Een vol seizoen

In dit seizoen spelen meerdere zaken een grote rol. Er zijn meerdere vijanden en ook nu weer is de scheidslijn tussen goed en kwaad niet altijd even duidelijk. De locatie van handeling is bij uitstek dé plek waar de vijanden, een seriemoordenaar, een demon, een mad scientist en aliens vrij spel hebben. Wie gelooft er nu een stel gekken die toch machteloos zijn?

De Aliens

Het begint al wanneer Kit en Alma door aliens worden ontvoerd. De verdwijning is de aanzet van alle ellende die Kit moet doorstaan. Niet alleen wordt hij vals beschuldigd, maar moet mensonterende therapieën ondergaan, uitgevoerd door Dr Arden. Totdat Arden ontdekt dat er zich iets buitenaards in Kit bevindt en zich daar ook voor gaat interesseren. Nadat Kit in Briarcliff is beland, laten ook daar de aliens hem en patiënte Grace niet met rust, maar met een reden.

De mad scientist

Dr Arden (James Cromwell) zelf is een nazi-arts die nu in Briarcliff zijn gang kan gaan om experimenten uit te voeren op mensen die toch niet zullen worden gemist. Dit levert een paar gruwelijkheden op, mensen die gemuteerd zijn in monsters en die in het bos van Briarcliff leven. Alhoewel Sister Jude het niet eens is met zijn werkwijze en nog niet eens op de hoogte is van zijn gruwelijke praktijken, kan zijn hem niet lozen. Wanneer er echter een patiënte arriveert die zegt Anne Frank te zijn en Arden herkent als Hans Gruper uit het kamp, begint Sister Jude haar eigen onderzoek.

De seriemoordenaar

Nu Lana Winters door haar ambitie nu is opgesloten in Briarcliff, zit zij samen met Kit, ‘Bloody Face’ Walker opgesloten. Maar Kit heeft een andere patiënte leren kennen Grace en zij is overtuigd van zijn onschuld. Wanneer Lana daar zelf op een vrij gruwelijke wijze zelf ook achter komt, wil zij Kit helpen om zijn onschuld te bewijzen. De vraag wie de echte Bloody Face is, wordt al voor de helft van het seizoen bekend gemaakt. Het gaat dan ook niet zozeer om het mysterie rondom de moordenaar, maar over de persoon zelf, Oliver Thredson (Zachary Quinto). Want wanneer hij Lana helpt te ontsnappen, belandt zij in zijn kelder of horrors. En komt zij erachter dat hij ook Wendy heeft vermoord.

De demon

Maar naast een Bloody Face, Dr Arden, en aliens krijgen ze in Briarcliff ook te maken met een heuse bezetenheid. Wanneer een jongetje, Jed, bezeten door een demon wordt binnen gebracht, laten ze een exorcist komen, die het jongetje weet te bevrijden. Maar de demon heeft een ander lichaam gevonden, dat van de onschuldige Sister Mary Eunice, die hiermee de laatste gevaarlijke partij wordt in het verhaal, een rol met verve vertolkt door Lily Rabe. Terwijl de demon Sister Jude uit de weg weet te ruimen, verleidt Sister Mary Eunice de hopeloos verliefde Dr Arden tot het kwaad, zoals hij ooit de nog onschulidge Sister Mary Eunice verleidde tot het eten van een gekaramelliseerde appel. 

review series american horror story season 2 asylum
Dr Arden and Sister Mary Eunice/ FX

Sister Jude

Een van de hoofdrollen in dit seizoen is weggelegd voor Sister Jude, prachtig vertolkt door Jessica Lange. Sister Jude, was ooit een nachtclubzangeres van een bandje, maar werd door haar overmatige alcoholgebruik uit de band gezet. Hierop veroorzaakte ze een ongeluk en reed een klein meisje aan. Na een zelfde soort ongeluk, waarbij ze weer dronken achter het stuur zat, reed ze tegen een Mariabeeld aan bij een nonnenklooster en zag dit als een teken om haar leven om te gooien. Nu extreem toegewijd aan het geloof en aan haar Monsigneur, waar ze diepe gevoelens voor heeft, past zij deze extreme gedrevenheid toe in Briarcliff. Met harde hand, bijna sadistisch staat zij aan het roer.

Alhoewel zij verantwoordelijk is voor de opsluiting en de slechte behandeling van Lana en Kit, blijkt zij toch minder slecht te zijn. Eerder een slachtoffer van zichzelf die zich van de ene extremiteit in de andere laat onderdompelen, meent zij nu te doen wat goed is. Dat zij niet in wezen slecht is, blijkt uit haar wantrouwen ten opzichte van Arden die ze het liefst ziet vertrekken. Want wat hij uitvoert, gaat ook haar te ver. Ook wanneer zij beseft dat Sister Mary Eunice bezeten is, wil zij er alles aan doen om haar te redden of te verslaan. Het gevecht van Sister Jude is tegen de duivel, als mens vertegenwoordigd door Arden en letterlijk door Sister Mary Eunice.

Maar Arden is al die tijd heimelijk verliefd geweest op Sister Mary Eunice, juist door haar puurheid en haar onschuld. Wanneer zij echter bezeten wordt en een ander persoon wordt en alles wat hij zo mooi aan haar vond verdwijnt, besluit hij uiteindelijk toch voor haar te kiezen, al is zijn hart gebroken. Dat leidt tot een ironisch lot voor Sister Jude, die door hen beiden er in wordt geluisd en in Briarcliff wordt opgenomen.

Lana Winters

De eerste keer dat Lana (gespeeld door Sarah Paulson) naar Briarcliff kwam, werd ze nog gewaarschuwd door Sister Jude voor haar ambitie, dat het gevaarlijk zou kunnen zijn. Ook waarschuwde zij Lana dat als je te diep in de ogen van het kwaad kijkt, het kwaad terug gaat kijken. Deze beide waarschuwingen kwamen voor haar uit. Terwijl de vijanden van sister Jude, Arden en Sister Marie Eunice waren, is de grote vijand van Lana, eerst Sister Jude en later Thredson.

Maar haar ambitie zorgt ook voor hoop. Waar Sister Jude al haar vertrouwen legt in het geloof, heeft Lana hoop. Haar moed, vastberadenheid, vechtlust en doorzettingsvermogen zorgen ervoor dat ze meerdere malen weet te ontsnappen, Kit helpt om Thredson te ontmaskeren en tenslotte in staat is om Briarcliff ten gronde te richten.

Kit Walker

Maar de belangrijkste persoon in dit verhaal is Kit Walker, vertolkt door Evan Peters. Met een reden is hij door de aliens uitgekozen. Puur van hart, vergevingsgezind, moedig, loyaal, rechtvaardig en met liefde als basis, is Kit degene die anderen helpt. Niet alleen wordt hij verliefd op Grace, maar wordt zij een beter persoon door hem. Ook voordat Lana met behulp van Thredson uit Briarcliff wist te ontsnappen, raakte ze ervan overtuigd dat Kit onschuldig was. Dat bewijs kreeg ze van Thredson later zelf.

Kit vertegenwoordigt niet alleen het goede in de mens, maar haalt dat ook bij anderen naar boven. Zelfs bij Sister Jude die hij later opzocht in Briarcliff nadat Thredson was ontmaskerd en hij werd vrijgesproken. Maar daar was hij niet alleen verantwoordelijk voor, ook zijn twee kinderen, Thomas verwekt bij Grace en Julia verwekt bij Alma en bij de aliens groeiden in de buik van Alma en Grace. Bijzondere kinderen die Jude helpen en het enige dat een mysterie blijft in het verhaal.

review series american horror story season 2 asylum
Shachath/ FX

Hoop, geloof, liefde en waanzin

Niet alleen worden hoop, geloof en liefde door de drie hoofdpersonages verbeeld, maar ook de waanzin van de mens. Niet alleen laat Asylum zien hoe het er toen aan toe ging in een ‘gekkenhuis’ maar ook hoe makkelijk het toen was om zomaar voor gek verklaard te worden en te worden opgenomen. De bovennatuurlijke en science fiction elementen van de bezetenheid en alien abduction hebben zeker ook raakvlakken met waanzin en krankzinnigheid, met geestesziekten, wanen. Van een geheel andere orde is de mad scientist Dr Arden, en als het een echte horror trope betaamt, van Duitse, zelfs nazi afkomst.

Maar ook thema’s als dat een relatie met een donkere vrouw als waanzin werd gezien en dat homoseksualiteit heel erg lang op WHO lijst van geestesziekten heeft gestaan, heeft te maken met de waanzin van een maatschappij. Hierdoor worden verschillende vormen van waanzin op verschillend niveaus besproken, en erg mooi met elkaar geïntegreerd. Maar ook seksisme en feminisme en de onderdrukking en achtergestelde rol van de vrouw krijgen de aandacht.

Cinematografie en muziek

De cinematografie is wederom fantastisch zo niet nog beter dan het eerste seizoen. Het camerawerk is erg mooi en verbeeldt goed de scène en situatie. Met oog voor detail en perspectieven, geeft de cinematografie een extra dimensie aan het verhaal. De vormgeving van het Asylum, de jaren 60 en de begin jaren 70 die we in de laatste aflevering zien, ziet er prachtig en erg sfeervol uit. De flashbacks of vertellingen van patiënten worden in ouderwetse stijl geprojecteerd op het beeld, waardoor het een realistische lading krijgt en ook daadwerkelijk oud aanvoelt. Alhoewel dit seizoen bijzonder wreed is en gruwelijk, wordt het wel integer in beeld gebracht. De nadruk ligt op het idee, de suggestie van de horror, in plaats van de gore, die nooit expliciet wordt getoond.

De muziek speelt een prominentere rol niet in het minst door het liedje ‘Dominique’  van Soeur Marie dat eindeloos gedraaid wordt in de gemeenschappelijke ruimte, maar ook een aflevering waarin Jude als patiënte is opgenomen en begint te zingen en te dansen op het liedje ‘The Name Game’, is een fantastisch mooie scène, die zowel de hoop als wanhoop tegelijk vertegenwoordigt in het Asylum.

review series american horror story season 2 asylum
The Name Game/ FX

Veel maar functioneel

Er speelt erg veel in dit seizoen. Veel personages, veel vijanden, genres, veel situaties, alles speelt door elkaar heen, maar wordt toch uiteindelijk mooi organisch met elkaar verweven. Want niet alleen volgen we de rode draad met de verschillende hoofdpersonages en de hoofdvijanden, maar ook komt er af en toe een nieuwe patiënt binnen, of maken we kennis met een oude patiënt die een rol gaat spelen in het verhaal.

Zoals een vrouw die cliamt dat ze Anne Frank is en Dr Arden als Hans Gruper herkent. Maar ook een klein meisje dat al een psychopaat is en anderen heeft vermoord, brengt de vraag aan de orde of je als psychopaat geboren bent of gemaakt wat betrekking heeft op Thredson. Een psychopaat die voor Kerstman speelt, wordt niet alleen als plot device gebruikt door Sister Mary Eunice, maar zorgt ook voor wat heftige momenten. Allen brengen ze niet alleen nog meer horror in het verhaal, maar hebben ook duidelijk verband met het plot en of personages en hun ontwikkeling.

Asylum is daarom nooit saai, maar ook niet chaotisch. Er zit een duidelijke lijn in, al is dat niet altijd vanaf het begin duidelijk. Het is een kunstig in elkaar gezet verhaal dat aan het einde samenkomt.

Want het begin wanneer het pasgetrouwde stel in het vervallen Ayslum wordt aangevallen, is niet zomaar een begin, maar heeft een duidelijke reden die zich later in het seizoen zal openbaren. Het is hiermee een verhaal met een staartje en niets wordt getoond zonder dat het een duidelijke functie of doel heeft in het verhaal. De laatste aflevering laat ook erg mooi zien hoe alles uiteindelijk met iedereen is afgelopen. Lana Winters heeft haar eigen ambitie waargemaakt, is een sterker mens geworden, maar niet per se een beter mens. Kit Walker heeft zijn rol vervuld en heeft hoogstwaarschijnlijk zijn beloning voor zijn goedheid gekregen. Door zijn daden heeft Sister Jude zichzelf in het reine kunnen brengen.

Ook nu weer, net zoals in het eerste seizoen en ook in het derde, krijgt iedereen wat hem of haar toekomt. Ook al is dit een erg wreed seizoen, met gruwelijke dingen die vooral mensen elkaar aandoen, is het ook een seizoen dat laat zien dat het goede in de mens heeft weten te winnen.

Tenslotte is er nog een mooie rol weggelegd voor Francis Conroy, geen hoofdrol maar wel een belangrijke als Shachath, een soort engel des doods. Haar komst geeft vaak het randje van de wanhoop aan en toch de wil om te blijven vechten. Het geeft een poëtisch randje aan het verhaal, iets dat sowieso al doorsijpelt in dit seizoen.

Conclusie

American Horror Story Asylum is wederom een prachtig verhaal over de horrors van een ‘gekkenhuis’ maar vooral over de horrors van wat mensen elkaar aandoen. Gemixt met een nazi mad scientist, aliens, een demonische bezetenheid en een psychopathische moordenaar, bevat dit seizoen erg veel. Ook de personages worden grondig uitgediept, terwijl er ook nog ruimte is voor kleine zijverhalen die uiteindelijk toch weer samenkomen met het hoofdverhaal. Het is een propvol seizoen, dat er van alle kanten prachtig uitziet, waar niks teveel aan is gedaan, maar erg kunstig in elkaar is gezet. Alles valt precies als een puzzel in elkaar, zowel elk lot van de personages, als het verhaal zelf. Met een prachtig ontroerend einde, is dit ondanks alle wrede en gruwelijke gebeurtenissen, een seizoen van hoop, liefde en geloof, moed, vechtlust en vasthoudendheid. Waarbij uiteindelijk liefde grootste winnaar is.

Meer lezen over American Horror Story? Klik dan op onderstaande links:

Praktische info

  • American Horror Story: Asylum (2012-2013)
  • Season: 2
  • No. of episodes: 13
  • Running time episode: 39-63 minutes
  • Created by: Brad Falchuk, Ryan Murphy
  • Starring: Jessica Lange, Evan Peters, Joseh Fiennes, Sarah Paulson, Chloe Sevigny, Lizzie Brocheré, James Cromwell, Lily Rabe, Zachary Quinto
  • Music by: James S. Levine, Mac Quayle
  • Production company: 20th Century Fox Television, Ryan Murphy Productions, Brad Falchuk Teley-Vision
  • Original network: FX