Boek Review: House of Small Shadows (Adam Nevill, 2013)

book review house of small shadows adam nevill

“As if by a dream Catherine came to the Red House.”

House of Small Shadows is het vijfde boek van Adam Nevill. In dit boek draait het om hoofdpersoon Catherine en een vreemd oud landhuis met zijn nog vreemdere bewoners. Het boek kan het beste geschaard worden onder het genre psychologische bovennatuurlijke horror, maar ook de benoeming weird fiction zou niet misstaan. Het is een creepy boek, dat inspeelt op je gevoel, omdat het ook niet compleet wordt verklaard wat er nu precies aan de hand is. Het is geen boek waarin alles aan het einde netjes wordt uitgelegd, dat wordt aan de fantasie van de lezer overgelaten.

Over House of Small Shadows kan ik met recht zeggen dat ik dit boek niet ’s nachts voor het slapen gaan in bed heb gelezen. Dat ik een boek eng vind, dat komt niet zo vaak voor. Een aanrader dus voor echte horrorfans. Maar er zaten ook wat haken en ogen aan dit boek.

Het verhaal

De hoofdpersoon Catherine is weer teruggekeerd naar haar geboortestreek en werkzaam als taxateur van antiek bij een oude baas Leonard. Als ze de opdracht krijgt om een geheel landgoed te taxeren, Red House, in Magbar Wood, van de overleden taxidermist M.H. Mason, aangezien zijn negentig jarige nicht Edith in geldnood zit, neemt ze die graag aan. Dit brengt haar echter wel dichterbij haar geboortedorp, waar ze als kind werd gepest en waar haar beste vriendinnetje op een dag is verdwenen. Een gebeurtenis waar ze nu nog steeds een jeugdtrauma aan over heeft gehouden en op de koop toe ook lijdt aan toevallen die soms dagen duren waarin ze vreemde koortsdromen heeft en helemaal van de wereld is.

Ook haar volwassen leven nadat ze naar Londen was verhuisd, verliep niet vlekkeloos en zo belande ze uiteindelijk weer in haar geboortestreek waar ze Mike ontmoette, maar die het na een miskraam van Catherine met haar uitmaakte. Ondanks of juist dankzij deze gebeurtenissen trekt zij tijdelijk bij de excentrieke stokoude Edith en haar zwijgzame bediende Maud in, om alles in het huis te taxeren. Het huis heeft een schat aan opgezette dieren, poppen en allerlei ander soort antiek, maar het oude Victoriaanse huis lijkt met zijn bewoners in de tijd stil hebben gestaan. Dat is niet alles wat het huis herbergt.

Hoe langer Catherine in het huis verblijft, hoe vreemder de gebeurtenissen om haar heen worden die nog nauwelijks toe te schrijven zijn aan de excentriciteit en seniliteit van een oude vrouw. Hier is iets heel sinisters aan de hand, dat Catherine stevig in zijn greep houdt.

Red House

Ten eerste bevat het boek prachtige beschrijvingen van alle pracht en praal van Red House. Nevill laat het huis en al zijn opgezette dieren, poppen en alles daaromheen goed tot leven komen. Dat zijn ook de meest creepy beschrijvingen. Het begint al goed wanneer Catherine eerst naar een herberg in een dorpje vlakbij Magbar Wood moet komen om daar een deel van de poppencollectie te aanschouwen. Aan alles wat hij beschrijft wat zij ziet, voel je al aan dat er iets niet helemaal klopt. Wanneer Catherine naar Red House zelf gaat, verwonder je samen met haar erover hoe alles dat zo oud is nog zo goed bewaard is gebleven. Edith kleedt zich in de Victoriaanse stijl en Maud de dienstmeid heeft een ouderwets dienstmeidenuniform aan. Het lijkt een toneelstuk dat voor Catherine wordt opgevoerd.

De nalatenschap van M.H. Mason

Wanneer ze de diorama’s te zien krijgt van de WOI, waarin honderden opgezette ratten verkleed als soldaten lijden in de loopgraven, beschouwt ze het zowel verwonderend als verafschuwend. De beschrijvingen en het idee alleen al zijn erg griezelig. Mason is als geestelijke naar het front gegaan om zijn broers te ondersteunen, heeft hen zien sterven en heeft zelf zowel een hoofdtrauma als een geestelijk trauma aan de oorlog opgelopen dat hij verwerkte door het maken van de diorama’s. Het was tevens zijn protest om de wereld te laten zien hoe wreed en nutteloos een oorlog is. Toen in 1939 de WOII uitbrak, brak hij. Maar de opgezette dieren, de diorama’s en de poppen zijn nog maar het begin.

Pas echt angstig wordt het wanneer Catherine een oude film te zien krijgt, gemaakt door Mason, waarin een cruelty play wordt vertoond van ‘The Last Martyr’, over de publieke slachting van Henry Strader. Helemaal gespeeld door vreemde poppen, gemaakt van dierenonderdelen en poppen, misvormde gezichten, zonder dat er ook maar een touwtje te zien is. En wat nog enger is, is dat deze poppen een eigen kamer hebben in het huis, waarin ze in hun bedjes slapen alsof het kleine kinderen zijn. Maar wat het aller engste is, is dat ze hen lijkt te herkennen, vanuit haar eigen jeugd.

Het jeugdtrauma van Catherine

Dat jeugdtrauma speelt een belangrijke rol in het verhaal. Als jong meisje speelde ze samen met haar vriendinnetje Alice met de grote bril bij de Dell, een plek vlakbij het verlaten pand waar ooit een school, Fylde Grove, in zat voor gehandicapte kinderen. Zo’n twintig jaar eerder waren er drie kinderen van die plek in Ellyll Field ontvoerd, zonder dat de dader ooit was gevonden. Catherine werd gepest omdat ze geadopteerd was en had daarom maar één andere vriendin, Alice, die op een dag ook verdween. Maar ze verdween niet zomaar, want in de Dell kwamen ook geregeld andere kinderen, kinderen met vreemde ouderwetse kleding aan en maskers op en ze nodigden hen uit om met hen mee te komen. Alice kwam, maar Catherine niet.

Nu heel wat psychiaters en levenservaring verder, doet Catherine dat gebeuren af als een fantasie om met de verdwijning van Alice om te gaan. Als kind had ze daarna ook last van toevallen waardoor ze wegviel in een soort droomwereld. Haar leven werd er niet beter op toen ze naar Londen verhuisde, daar voor een tv programma ging werken over antiek en weer door iemand werd gepest, Tara, waardoor ze haar uiteindelijk aanviel, werd ontslagen en terugkeerde naar haar ouders en ging wonen in Hereford en werk vond bij een klein veilinghuis van Leonard. Ze kreeg een relatie met Mike, maar na een miskraam en haar moeilijke gedrag maakte hij het uit. En zo zijn we uiteindelijk aanbeland bij het eigenlijke verhaal.

Psychische angsten vs bizarre realiteit

Dit hele verhaal omtrent de achtergrond van Catherine krijgt veel aandacht. Het heeft alles te maken, met de uiteindelijke plot, en is daarom vooral functioneel. Het is ook een goed argument en een verklaring waarom Catherine ondanks dat ze eigenlijk niet wil, ingaat op de uitnodiging om in Red House te blijven logeren. Dat lijkt best tegenstrijdig. Want Catherine wordt neergezet als een vrij passief, angstig persoon, die kampt met allerlei psychische problemen. Maar aan de andere kant blijkt ze toch zo ambitieus dat ze in Red House wil blijven om alles te taxeren, ook al vertelt haar instinct dat er iets niet klopt en dat Edith en Maud een gemeen spelletje met haar spelen.

Ondanks de enge nachten, waarin ze voetstappen, getrippel hoort en hele enge vreemde dingen ziet, doet ze dat af als haar fantasie die op hol slaat. En dat is op zich wel logisch, want wie kampt met psychische problemen en angsten kan niet meer volledig op zijn intuïtie en zintuigen vertrouwen, want bij alles gaat het alarmbelletje rinkelen, ook bij dingen die geen reëel ,gevaar vormen. In de toestand waarin Catherine zich verkeert kan ze het onderscheid tussen wat echt is en wat niet, wat wel gevaar vormt en wat niet, moeilijk maken. De enige logische actie is om je angsten te negeren en te vertrouwen op je ration, zeker als wat je denkt dat wat er plaatsvindt zo bizar is dat het praktisch onmogelijk is.

Dit alles kan juist voor of tegen het verhaal werken. Catherine kan als te passief en functioneel en geproduceerd zijn neergezet voor het verhaal, of juist worden gezien als een echt personage die realistisch reageert op een vrij bizarre en ongelooflijke situatie en het hierdoor een kunstig in elkaar gezet plot is.

In ieder geval drukt haar personage een grote stempel op het verhaal.

Goed enge horror

Desalniettemin barst het boek van de vele horror scènes, die vreselijk creepy zijn beschreven. Nevill gebruikt verschillende soorten manieren om deze passages te beschrijven en in veel verschillende situaties, maar altijd blijft het grotendeels verborgen, wat Catherine ziet of meent te zien. Zo ook weet de lezer net niet helemaal wat er precies gebeurt. Slechts kleine details worden beschreven, die wel zo eng zijn dat het erg op je gevoel in werkt. Kleine glimpen, tipjes van de sluier worden opgelicht, maar nooit wordt alles helemaal verteld of beschreven.

Zelfs het einde, wat er nu precies gaande is in Red House en met Catherine wordt niet helemaal uit de doeken gedaan. Er wordt net genoeg verteld om ongeveer te weten wat er is gebeurd, maar echt weten doe je het niet. Het einde kan daarom vaag zijn, of juist veel aan de verbeelding overlaten. Dat is een kwestie van smaak. Dit gaat echter niet ten koste van de enge scènes die hoe dan ook erg eng blijven. Sterker nog, doordat je niet precies weet wat er aan de hand is of hoe de vork in de steel zit, blijf je er langer aan denken en blijven de enge passages langer in je gedachten dralen.

Opbouw, ritme en stijl

Het verhaal heeft een prettig ritme, dat soms onderbroken wordt door de vertelling over het verleden van Catherine, maar de toon en stijl blijven hetzelfde. Dat komt omdat het hele verhaal vanuit het perspectief wordt geschreven van Catherine, wat zij niet weet of ziet, zo weet je dat als lezer ook niet. We volgen slechts haar belevingen, zonder de beschrijvingen van haar gedachten, die slechts sporadisch voorkomen. Ondanks de weinige innerlijke beschrijvingen, is het wel een vrij intern boek, zowel vanuit Catherine als vanuit de ingewanden van Red House. Dat maakt het ook spooky, het verhaal blijft klein en intiem en is daarom in beleving intenser. Het is in meerdere opzichten een verhaal over verval in waanzin, krankzinnigheid. De vervaging van het onderscheid tussen werkelijkheid en fantasie. Het surrealistische einde zal niet naar ieders smaak zijn, maar wel is het een erg mooie beschrijving en bijna hypnotiserend.

Conclusie

House of Small Shadows is een erg eng verhaal met een prettig ritme en tempo. De beschrijvingen over de opgezette dieren, de diorama’s, de poppen en marionetten zijn erg levendig en uitgebreid beschreven, in tegenstelling tot de enge scènes die juist weer heel goed subtiel worden beschreven. Catherine, het hoofdpersonage, drukt met haar achtergrond een grote stempel op het verhaal, dat eerder voor functionaliteit dan voor diepgang zorgt. Een verhaal waarin waanzin, droom, fantasie, verval en werkelijkheid door elkaar gaan spelen en met een surrealistische einde dat geen verklaring geeft, maar wel een enge leeservaring.

Praktische info

House of Small Shadows (2013), 371 bladzijden. Auteur: Adam Nevill. Oorspronkelijke taal: Engels. Nederlandse vertaling: Niet beschikbaar.