Boek Review: Mort/ Dunne Hein (Terry Pratchett, 1987)

book review mort terry pratchett

“In short, Mort was one of those people who are more dangerous than a bag full of rattlesnakes. He was determined to discover the underlying logic of the universe.” 

Mort is al weer het vierde deel van de Discworld reeks van Terry Pratchett en dit keer is het de beurt aan Death om de volle aandacht te krijgen. In een geheel nieuw verhaal, met enkele leuke filosofische kijkwijzen en vele observaties met een knipoog, leren we nieuwe personages kennen in een wervelend avontuur dat de hele structuur van de werkelijk wel eens op zijn kop zou kunnen zetten. Maar dat is eigenlijk niets opmerkelijks in de Discworld.

Het verhaal

Mort is een jongen van zestien die volgens zijn vader helemaal nergens goed voor is behalve dat zijn hart op de goede plek zit. De boer vraagt zich dan ook af wat hij met de jongen aan moet. Mort zelf echter, vraagt zich voornamelijk af wat de gehele logica van het universum is. Zijn vader besluit naar de markt te gaan waar hij zijn zoon als leerling aan kan bieden zodat hij een vak leert, net zoals vele andere vaders dat doen. De hele dag verdwijnen er jongens als leerlingen van de markt, terwijl Mort alleen achterblijft. Maar net op het moment dat ze naar huis willen gaan, verschijnt er dan toch iemand; Death.

Death is op zoek naar een leerling en Mort is de aangewezen persoon. Mort accepteert en wordt achterop het paard, Binky, door Death meegenomen naar zijn rijk om zijn leerling te zijn. Gelukkig is het skelet-uiterlijk niet verplicht. Mort maakt kennis met Ysabell, de geadopteerde dochter van Death en Albert, de butler. Al gauw neemt Death Mort mee naar zijn werk, het doorsnijden van de levenslijnen van de net gestorven mensen, de speciale mensen, zoals heksen, wizards en koningen, want het gewone volk moet het met een vervanger doen. Mort is een snelle leerling en wanneer hij de filosofie achter het werk begint te begrijpen, vindt Death dat hij zelf zijn eerste klus mag doen.

Terwijl Death zelf een dag vakantie neemt, moet Mort een heks, een priester en een prinses ophalen. Alles lijkt voorspoedig te gaan, maar wanneer hij bij prinses Keli aankomt, maakt hij de fout van zijn leven. Nou ja, de fout van haar leven. Want op het moment dat hij niet haar levenslijn doorklieft met zijn zwaard, doodt hij haar aanvaller en dat is wanneer de ellende begint. Want prinses Keli is noch levend, noch dood en langzaamaan begint de realiteit van de ene in de andere te veranderen. De realiteit waarin Keli het heeft overleeft, wordt langzaam verdrongen door de echte realiteit waarin ze volgens het lot vermoord zou zijn. Het koninkrijk om haar heen heeft daar nogal wat moeite mee om zich aan de eerste realiteit aan te passen.

Keli zoekt hulp bij de lokale wizard, Cutwell. Maar ook Mort krijgt door dat er iets niet helemaal goed gaat. Hulp van Death kan hij niet verwachten, want Death is zoek. Hij bevindt zich namelijk in Ankh-Morpork en is op zoek naar ander werk. Dus roept Mort de hulp in van Ysabell, die toch anders is dan hij had gedacht, en Albert die ook niet is wat hij lijkt. Zal Mort de prinses kunnen redden of zal de werkelijkheid hen inhalen? En wat vindt Death er eigenlijk zelf van?

Absurd avontuur

Mort is een avontuurlijk verhaal geschreven in de typische Pratchett stijl en zijn filosofische observaties. Dat levert zowel absurde gebeurtenissen op als absurdistische opmerkingen en overpeinzingen. Centraal staat de droge, nuchtere en neutrale opstelling van Death tegenover zijn werk. Maar Death is een antropomorfische personificatie, en Mort is een gewone jongen. Dat levert komische gesprekken op en brengt Mort in de nodige problemen.

In dit verhaal spelen een aantal hele sterke karakters de hoofdrol. Death, vanzelfsprekend, maar ook Mort is een niet te onderschatte persoonlijkheid. Ysabell is een sterke dame die lang genoeg opgesloten heeft gezeten in het rijk van Death om hem goed te kennen, maar ook om de echte wereld te missen. Ook Albert blijkt een sterk karakter met onbekende krachten. Keli is een ijzersterke prinses die zich niet zomaar gewonnen geeft. Dat betekent gelijk dat er eigenlijk geen echte sidekick is, behalve misschien Cutwell, maar die laat te weinig van zich spreken. Vaak zijn sidekicks de smaakmakers van een verhaal. Dit keer echter moeten de personages zich van hun eigen beste kant laten zien en moeten het zien te redden zonder die ondersteunende factor.

De humor zit dan ook voornamelijk in het komische dat er plaatsvindt en de manier van schrijven. En de droge kijk van Death op het menselijk bestaan, al had dat nog uitgesprokener mogen zijn van mij. De passages van Death zorgen dan ook voor de meeste humor evenals de scènes met Mort waarin de mensen dus net dood zijn.

Wie ook weer zijn opwachting maakt, als een soort cameo is Rincewind, maar zijn rol is dit keer allesbehalve grappig of avontuurlijk. Het is echter wel leuk dat Pratchett hem even laat verschijnen, zodat we hem niet vergeten.

Conclusie

Het verhaal van Mort is over het algemeen minder uitgesproken grappig of avontuurlijk. De personages zijn allemaal juist wel erg uitgesproken, maar toch is het in zijn geheel minder hilarisch of over de top, zoals andere boeken van Pratchett. Het is een verhaal dat verloopt zoals ‘het hoort’ en zoals je het verwacht. En op de filosofische geinige observaties na is het geheel misschien ietsjes saaier dan het eerste boek en minder spannend op het einde dan het derde boek. Toch blijft het heerlijk om te verdwalen in de wereld van de Discworld en wordt die wereld per boek steeds groter. Vooral de kleine plekken op de Discworld die Mort aandoet vanwege zijn werk, zijn erg goed en leuk bedacht en beschreven en geven even wat jeu aan het hele verhaal. Tevens zijn het kleine sneak peeks van plekken die we later in volgende boeken officieel zullen aandoen.

← Lees ook het review van het vorige boek uit de Discworld reeks: Equal Rites.

Praktische info

Mort (1987), 316 bladzijden. Auteur: Terry Pratchett. Oorspronkelijke taal: Engels. Nederlandse vertaling: Dunne Hein.