Film Review: The Quiet Ones (2014)

review film the quiet ones 2014
the quiet ones/ Lionsgate

The Quiet Ones is een bovennatuurlijke psychologische horrorfilm die misschien niet uitblinkt in zijn soort, maar wel een aangename zit is.

De film is losjes gebaseerd op het Philip Experiment dat in 1972 werd uitgevoerd als parapsychologisch experiment in Toronto. Dit experiment werd uitgevoerd door wiskundige A.R.G. Owen en psycholoog Dr Joel Whitton en hun doel was om door een doelmatige methodiek een fictioneel karakter te creëren en door middel van een seance met dit karakter te communiceren.

Dit idee hebben ze vertaald naar de film door een psychiatrisch patiënte te genezen door haar negatieve energie die zich in de realiteit manifesteert door haar eigen geest, te verplaatsen in een pop en wederom door middel van een seance met het object te communiceren, zodat al de negatieve energie, de geestesziekte voorgoed uit de patiënt gedreven kan worden. Hiermee wil de professor bewijzen dat geestesziektes uit de geest geplaatst kunnen worden en zo zal iedereen genezen kunnen worden. De vraag is echter, heeft het onderzoeksteam te maken met slechts een psychiatrische patiënte, of is er meer aan de hand.

Het verhaal

In 1974 wil Oxford professor Coupland samen met twee studenten Krissi en Harry een psychiatrisch patiënte Jane Harper genezen door een alternatieve methode. Zij is van kleins af aan in en uit psychiatrische instellingen geweest en bij meerdere pleeggezinnen verbleven, maar haar conditie blijft onverbeterd. Tevens wil hij bewijzen dat het bovennatuurlijke niet bestaat, maar dat haar conditie die erg lijkt op een bezetenheid te wijten is aan haar eigen geest die alle manifestaties rondom haar creëert. Hij huurt student en cameraman Brian McNeil in om alles nauwkeurig vast te leggen.

Opgesloten in een kamer verblijft Jane in een huis in Oxford totdat de buren de politie op hen afsturen en ze noodgedwongen moeten verhuizen naar een landhuis op het platteland waar ze hun experiment voort zetten. Jane communiceert voornamelijk met de door haar gecreëerde entiteit genaamd Evey. Coupland geeft haar een pop waar ze al de negatieve energie in kan stoppen. Maar wanneer ze een seance houden om met Evey te communiceren, begint het er langzamerhand op te lijken dat er meer aan de hand is dan slechts een geestelijk zieke jonge vrouw. Terwijl Coupland kostte wat kost zijn experiment voort wil blijven zetten, begint Brian gevoelens voor Jane te ontwikkelen en twijfelt aan de harde methoden van Coupland.

Experiment vs de personages

Alhoewel het experiment de kern is van de film en de drijvende kracht van het verhaal, draait het vooral om de personages. De hoofdvragen zijn of het nu gaat om een gecreëerde energie van de geest van Jane of om een werkelijke bezetenheid en hoever je kan gaan in naam van wetenschap voordat je de ethiek overschrijdt. Coupland zelf is er heilig van overtuigd dat Jane niet bezeten is, en heeft daar zijn eigen redenen voor die later in de film uit de doeken wordt gedaan. Krissi en Harry, studenten van Coupland, bekommeren zich zowel om het lot van Jane, als willen een onderdeel zijn van een wetenschappelijke doorbraak. Krissi houdt hierbij Janes medische toestand in de gaten, terwijl Harry alle methodieken in de gaten houdt.

Brian is hierin een buitenstaander. Hij beziet het niet vanuit de wetenschappelijke kant, maar vanuit het menselijke gezichtspunt en is hiermee het geweten van de groep. Hij is dan ook de eerste die niet alleen twijfelt aan de bedoelingen van Coupland, maar ook of Coupland niet zelf alles in scène heeft gezet, wat grote weerstand oproept bij Krissi en Harry die beiden onder de indruk zijn van de charismatische Coupland.

Deze onderlinge verhoudingen krijgen voldoende aandacht, waarbij het tijdsbeeld goed in beeld wordt gebracht, de personages blijven juist door hun twijfels, hun motivaties en goede bedoelingen en onwetendheid erg realistisch en de acties die zij ondernemen zijn geloofwaardig. De ontwikkelingen die zij doormaken worden goed in beeld gebracht, waarbij Brian zich als geweten steeds meer van zich laat spreken en Krissi en Harry op durven te staan tegen Coupland, terwijl deze laatste zich meer en meer profileert als de mad professor.

review film the quiet ones 2014
Coupland and Jane Harper/ Lionsgate

Hammer horror en de seventies

Dit geeft wel de vibe van de oude gothic Hammer horror films. De verboden liefdes die onderling spelen. Het willen redden van de damsel in destress, Jane. Het idee van een hint naar het bovennatuurlijke gemengd met het wetenschappelijke. Ook de sfeer, het zachte karakter van kleur, de soms wat trage pace en het gevoel van een naargeestig einde dat op komst is voor de personages,  geven de film die typische gothiek. Dit is mooi vermengd met het tijdsbeeld van de jaren 70, zowel maatschappelijk, de vrije seksualiteit, het feminisme van Krissi, als de filmbeelden. Door de filmbeelden van Brian zelf, op zijn oude camera met niet al de te goede filmkwaliteit, te mengen met de gewone camera, geeft dit nog meer de sfeer van de jaren 70 weer. Alhoewel soms de editing wat te wensen overlaat van de gewone camera en de camera van Brian en er soms shots zijn die nergens toe lijken te doen, wordt de sfeer wel gevat.

Met de twist aan het einde neemt de film plots een andere wending. Na de trage opbouw, de twijfel over het bovennatuurlijke en wetenschappelijke, de focus op de personages, waarbij Jane zelf meer een ondergeschikte rol speelt, versnelt het tempo en verwordt het tot een echte horror die meer grafisch is in plaats van sfeervol, wat bijvoorbeeld ook al te zien was in de film The House of the Devil (2009), maar dan minder extreem. Het is een plotselinge omslag niet alleen voor de personages, maar ook voor de kijkers, die dit wel of niet waarderen. Maar door de goed opgezette personages en plot, kan dit juist of een verrassende twist zijn of een teleurstellende neergang van een zorgvuldig opgebouwd verhaal. Persoonlijk houd ik er wel van als een film op zijn kop gezet wordt, je verwachtingen teniet worden gedaan en de film een totaal andere wending neemt.

Conclusie

The Quiet Ones is een film die zich focust op de opbouw van sfeer en personages, waarbij de hoofvraag draait om waar de menselijke geest toe in staat is, of dat er toch paranormale krachten aan het werk zijn. Gedreven door ambitie en een persoonlijke drijfveer is Coupland de charismatische kracht achter het experiment dat aan het einde uit de hand loopt. Dat tegen de achtergrond van de ontdekking en twist van de patiënte Jane. De film is een prettige kijkervaring, die al zij het misschien wat traag, toch in een fijn tempo verloopt, met de typische jaren 70 en Hammer Horror vibe en personages die precies goed ontwikkeld zijn.

Praktische info

  • The Quiet Ones (2014) 98 min
  • Directed by: John Pogue
  • Produced by: Ben Holden, James Gay-Rees, Simon Oakes, Steven Chester Prince, Tobin Armbrust
  • Screenplay  by: John Pogue, Tom de Ville, Craig Rosenberg, Oren Moverman
  • Story by: Tom de Ville
  • Starring: Jared Harris, Sam Claflin, Olivia Cooke, Erin Richards, Rory Fleck Byrne
  • Music by: Lucas Vidal
  • Cinematography: Mátyás Erdély
  • Edited y: Glenn Garland
  • Production company: Hammer Film Productions
  • Distributed by: Lionsgate