Film Review: Invasion of the Body Snatchers (1978)

review film invasion of the body snatchers 1978
Invasion of the Body Snatchers/ United Artists

Invasion of the Body Snatchers is een spannende science fiction body horror met vervreemdende gebeurtenissen.

Invasion of the Body Snatchers is de tweede verfilming van het boek The Body Snatchers van Jack Finney uit 1955. De eerste verfilming Invasion of the Body Snatchers stamt al uit 1956. Meer dan 20 jaar later is er veel veranderd op filmgebied zodat de nieuwe verfilming een goede toevoeging is van het oude verhaal. De film bewijst dat een remake niet altijd overbodig is of alleen maar slechter kan zijn dan het origineel.

Het verhaal

Hoofdpersonen zijn Elizabeth Driscoll en Matthew Bennell die beiden bij Volksgezondheid werken. Ze zijn niet alleen collega’s maar gaan ook als vrienden met elkaar om. Als op een dag Geoffrey, de vriend van Elizabeth zich vreemd gedraagt, komt zij tot de conclusie dat hij niet zichzelf is. Ze gaat hiermee naar Matthew die haar eigenlijk wil doorsturen naar zijn vriend en psychiater David Kibner.

Ze zegt verder dat ze Geoffrey de hele dag heeft achtervolgt en hij zich zeer vreemd gedroeg. Hij ontmoette allemaal onbekende en verschillende mensen en gaven koffers en dingen over aan elkaar. Ook merkte ze dat op straat de mensen zich vreemd gedroegen. Ze zegt dat het leek alsof ze allemaal hetzelfde geheim deelden. En wanneer ze samen in de auto zitten valt het ook Matthew op.

Een man werpt zich op hun motorkap en roept dat ‘ze er aan komen’. Even later komt er een meute aangerend en de man slaat weer op de vlucht. Als hij de hoek omrent en de meute achter hem aan rent, horen Elizabeth en Matthew een klap en is de man aangereden.

Als ze even later op een feestje zijn waar ook David Kibner is, probeert Matthew navraag te doen bij de politie over het ongeluk, maar hij wordt afgewimpeld. Jack, een schrijver en eigenaar samen met zijn vrouw Nancy van een badhuis begint zich er ook mee te bemoeien. Ondertussen probeert David een vrouw gerust te stellen die net zoals Elizabeth beweert dat haar man haar man niet meer is.

Als niet veel later Jack terug gaat naar het badhuis, treffen hij en Nancy een vreemd lichaam in een soort cocon aan op een van de massagetafels. Ze roepen de hulp in van Matthew. Dat is het begin van angstaanjagende gebeurtenissen. Elizabeth, Matthew, Jack en Nancy proberen met de hulp van David uit te zoeken wat er aan de hand is en hun conclusie is zowel schokkend als levensbedreigend.

review film invasion of the body snatchers 1978
Matthew and Elizabeth/ United Artists

Modern

Alhoewel de film uit 1978 komt, doet de film zeer modern aan. Er worden wel goede camerastandpunten gebruikt die vervreemdend werken, maar de nadruk ligt op de psychologische spanning. Het surrealisme of impressionisme wat in de jaren 70 veel werd gebruikt, vaak met bijzonder kleurgebruik of bijzondere editing, waarin de cinematografie een belangrijke rol kreeg, soms zelf belangrijker dan het verhaal, wordt in deze film qua techniek misschien achterwege gelaten, maar wordt meer functioneel en vertellend gebruikt. Er wordt gefocust op een goed verhaal, met sterk neergezette personages en een goede opbouw. Ook onderscheidt deze film zich van de slashers die toen populair waren, door zich op de psychologische uitwerking van de mysterieuze gebeurtenissen te focussen. De film doet, zelfs wanneer je hem nu voor het eerst kijkt niet zo ouderwets aan als sommige andere films uit die tijd.

Cinematografie

Alhoewel er dus geen gebruik wordt gemaakt van allerlei surrealistische beelden, kleuren en editing, wordt er wel goed gebruikt gemaakt van de camerastandpunten om de vervreemding die plaatsvindt op straat en onder de mensen goed weer te geven. Het is dus puur functioneel in plaats van kunstzinnig. Vooral wanneer de camera Matthew schuin van onderaf filmt en de mensen in een andere hoek aan hem voorbij ziet gaan is een zeer sterk stuk dat goed verbeeldt hoe hij zich een vreemdeling voelt, verloren tussen de mensen die geen mensen meer zijn. Als er tussendoor ook de talloze telefoontjes die hij pleegt in telefooncellen naar instanties en de overheid om hulp te vragen wat telkens tot hetzelfde leidt en hij tenslotte enkel de conclusie kan trekken dat iedereen erbij betrokken is, geeft dat een immens gevoel van machteloosheid en hulpeloosheid.

Maar ook een scène in het begin waarin Elizabeth en Geoffrey in de weerspiegeling van het raam van de serre worden gefilmd, is een prachtig shot een voorbode. Ook de scène waarin Elizabeth en Matthew op straat achtervolgd worden en je enkel hun voeten en benen ziet is een zeer sterk beeld, wat niet alleen mooi is om te zien, maar ook weergeeft dat de Body Snatchers geen individualiteit meer hebben, het zijn slechts lopende mechanismen die hen achtervolgen. En dan zijn er ook nog telkens vuilniswagens die continu een vreemd soort vuil ophalen een soort stofzakken die uit een enorme stofzuiger afkomstig lijken te zijn. De hoofdpersonages lijken de vuilniswagens niet op te vallen, maar op subtiele wijze worden ze steeds voor de kijker in beeld gebracht. De scènes echter waarin op deze manier gebruik wordt gemaakt van de impressie van de camera die de emotie van die scène weergeeft, worden zeer specifiek gebruikt. Het is een aanvulling en heeft tot doel om het verhaal te versterken.

review film invasion of the body snatchers 1978
the discovery of a new body/ United Artists

Psychologisch

Want het gaat allemaal om hoe de personages met de bedreigende gebeurtenissen omgaan. Er wordt eerst gesuggereerd door Matthew en David dat het psychisch is. Dat de mensen allemaal aan een soort massale hallucinatie lijden. En dat het slechts een uiting is van het punt waarop een huwelijk niet meer werkt. Dat je op een dag de ander ziet en hem of haar niet meer herkent. David legt dit uit als het uit elkaar drijven in een relatie. Maar Elizabeth geeft niet op. Ze is niet gek en ze weet wat ze heeft gezien. Ze vertrouwt op haar intuïtie en wanneer Jack en Nancy het vreemde lichaam vinden, en Matthew waarschuwen, geloven ook zij dat er iets is dat de mensen verandert. Of beter gezegd, iets dat de mensen vervangt. Die waarheid komt langzaam aan het licht. De spanning die zich daar naartoe opbouwt is erg goed gedaan zodat het zeer geloofwaardig is.

De hoofdpersonen reageren ieder op hun eigen manier, maar zeer realistisch. Zowel rationeel als emotioneel, onderzoekend als willen vluchten. De film richt zich qua thema als qua manier van vertellen op emoties en de psyche van de mens. Zo speelt ook de paranoia een rol, alhoewel zeer klein en lijken ze eerder van vertrouwen te zijn dan dat ze niemand meer kunnen of willen vertrouwen. De film heeft het letterlijk over emoties, en dat de Body Snatchers van mening zijn dat ze de mensheid een gunst bewijzen door de emoties weg te nemen. Dit suggereert dat de mens zijn individualiteit en wensen en afgunsten verkrijgt door middel van zijn emoties die voor iedereen anders zijn. Wanneer je deze weg haalt blijft er niets anders over dan een omhulsel. Die wetenschap echter doet Matthew en Elizabeth beseffen dat ze van elkaar houden en erkennen juist hun emoties. Maar juist de truc om je te verbergen tussen de Body Snatchers is om je emoties te verbergen.

Special effects

Het lichaam van de man, die een volwassen vorm heeft, maar nog niet volledig is volgroeid ziet er mooi en creepy uit. Maar dat is nog niets vergeleken van wat komen gaat. De scène waarin Matthew in de tuin zit en niet in slaap probeert te vallen is werkelijk echt heel mooi gemaakt. We hebben al een glimp op kunnen vangen van de echt goede special effects in het begin van de film wanneer we een vreemde substantie op een blad vorm zien krijgen en uiteindelijk uitgroeit tot een bloem. Maar nu krijgen we te zien hoe de Body Snatchers te werk gaan en zien we de geboorte van de dubbel van Matthew. Die groei is niet alleen zeer organisch, maar ook langzaam in beeld gebracht waarbij de verschillende frames echt heel vloeiend in elkaar overlopen. Het bijna volgroeide duplicaat van Matthew ziet er ook nog eens heel vervreemdend en vies en bizar uit, wat niet alleen die uitwerking heeft op de kijker, maar ook op Matthew. Dat is echt een topscène wat voor de nodige body horror zorgt in de film.

Maar ook het gedrag van de Body Snatchers wat eerst nog vrij passief lijkt, verandert als ze jacht gaan maken op de overgebleven laatste vier mensen. Wanneer ze hun mond wagenwijd open doen en wijzen en er een bizar geluid uit hun mond komt, is dat een angstaanjagend beeld. 

Tenslotte is de hond met het mensengezicht nog even een goede shocker.

Muziek en geluid

De muziek is vrij sporadisch gebruikt, net zoals de bijzondere cinematografie als aanvulling en om de scène te benadrukken. De muziekstijl en soort past zich daarom aan bij datgene wat er gebeurt. Maar de muziek en de geluiden van de Body Snatchers zijn het meest opvallend in de film en erg sterk. Ook aan het einde wanneer Amazing Grace klinkt en Matthew tot de conclusie komt dat er geen hoop meer is, is zeer goed gekozen. Het is de vraag op wie die tekst slaat, de mens of de Body Snatchers.

Conclusie

Invasion of the Body Snatchers is een psychologische science fiction horror en een zeer sterke film die heel goed is uitgevoerd. De spanning is goed opgevoerd en opgebouwd. De vervreemding en het psychische aspect komt zeer goed aan bod zonder de horror en de vervreemding te overschaduwen. Samen met de goed uitgekozen cinematografie en muziek en special effects die zeer functioneel op de juiste plek en in de juiste mate in de film worden gebruikt, maakt van deze film een echte klassieker die nog jaren mee kan.

Praktische info

  • Invasion of the Body Snatchers (1978) 115 min
  • Directed by: Philip Kaufman
  • Produced by: Robert H. Solo
  • Screenplay by: W.D. Richter
  • Based on: The Body Snatchers by Jack Finney
  • Starring: Donald Sutherland, Brooke Adams, Leonard Nimoy, Jeff Goldblum, Veronica Cartwright
  • Music by: Denny Zeitlin
  • Cinematography: Michael Chapman
  • Edited by: Douglas Stewart
  • Production company: Solofilm
  • Distributed by: United Artists