Boek Review: Burnt Offerings (Robert Marasco, 1973)

burnt offerings robert marasco

‘Each of the photographs was the same size, with the same thin silver frame – and, as Ben had indicated, exactly the same view of the house: looking toward the front from halfway across the wide field.’

Het boek Burnt Offerings geschreven door Robert Marasco is een klassiek haunted house verhaal dat zeer goed in staat is om een echt unheimisch gevoel neer te zetten. Het verhaal uit 1973 is niet veel later in 1976 verfilmd met de gelijknamige titel. Zowel qua verhaal als qua sfeer wijken beide vertellingen niet veel van elkaar af. Alhoewel het in de jaren 70 is geschreven, is dat alleen nog af te leiden aan de typische man-vrouw verhouding, maar de manier van vertellen en het scheppen van een horror sfeer voelt nog steeds zeer modern aan met een dito schrijfstijl. Het is geen in your face horror, maar een subtiel creepy verhaal dat langzaam bezit van je neemt en onder je huid gaat zitten.

Het verhaal

De familie Rolfe, bestaande uit Ben, Marian en hun zoontje van acht, David, wonen in New York in Queens, waar de drukke, hete, kleffe zomer voor de deur staat. Al is Marian trots op haar appartement, ze is minder blij met de luidruchtige buren, de inkijk, de drukte op straat waar David niet veilig kan spelen en zou ze dolgraag de zomer op het platteland doorbrengen. Daarom doorzoekt ze de advertenties in de krant en stuit op een prachtig aanbod van een groot huis en belt gelijk voor een afspraak. Ben is wat terughoudend, maar vastbesloten om niet nog een zomer in de drukke stad te moeten verblijven, dringt Marian aan en maken ze er een picknickweekend van. Wanneer ze de lange beboste oprijlaan oprijden van het huis uit de advertentie, doemt een enorm landhuis voor hen op. Ben meent gelijk dat dit te mooi is om waar te zijn en dat ze ofwel het niet kunnen betalen, of dat het kleine huisje langs de laan het huurhuis moet zijn.

Ze worden echter hartelijk ontvangen door de familie Allerdyce, Roz en haar broer, Brother. Marian is gelijk verrukt van het prachtige huis, dat alhoewel enigszins vervallen, vol staat met allerlei prachtige antieke verzamelingen. De huur is 900 dollar voor de twee zomermaanden. En op aandringen van Marian stemt Ben toe. Er is echter een kleinigheid, moeder, hun darling, die in een speciale vleugel van het huis woont, zal daar gedurende de afwezigheid van de Allerdyces blijven en het enige wat de Rolfes moeten doen is haar iedere ochtend, middag en avond een dienblad met eten brengen en klaarzetten voor haar in de kleine salon. Maar geen zorgen, want moeder is heel zelfstandig, je zal geen last van haar hebben en waarschijnlijk zal je haar gedurende jullie verblijf niet eens zien. Roz drukt Marian daarbij ook op het hart dat ze het huis enkel liefde hoeft te geven, en wat zorg, en dat het dan allemaal vanzelf goed komt.

Het huis is ideaal, het heeft een zwembad, een kleine baai en strandje een groot gazon en een prachtig terras, een mooi zitkamer, een bibliotheek, een orangerie en het is groot genoeg om de tante van Ben, die in de zeventig is, maar nog heel kwiek, mee te nemen. De deal is gesloten, Marian is uitzinnig van blijdschap en de Allerdyces geven hun expliciete zegen. Wanneer aan het begin van de zomer, Ben, Marian, David en Aunt Elizabeth aankomen in hun nieuwe zomerhuis, is de hele voorraadkast volgepakt met voedsel voor de hele zomer. Marian kan haar geluk niet op en vervult gelijk al haar taken om het huis en Mrs Allerdyce zo goed mogelijk te verzorgen. En al gauw bloeit het huis op in hun aanwezigheid. Het is alles wat Marin ooit had gewild en ze is niet van plan om dat ooit nog op te geven, voor niets en niemand.

Sterke schrijfstijl en opbouw

Burnt Offerings is erg beeldend en op een speelse manier geschreven met een losse schrijfstijl, waarbij er gefocust wordt op de personages en dan meer op hun belevenissen dan op hun beleving. Wat niet wil zeggen dat de psychologische kant van het spookverhaal niet wordt belicht. De manier waarop de personages aan de lezer worden voorgesteld, en dan met name Ben en Marian, is op een vrij indirecte manier, waarbij de lezer getuige is van hun onderlinge verhouding en hun manier van omgang met elkaar, en dit spreekt vooral uit hun conversaties en gedrag.

Marian is de typische passief agressieve huisvrouw en Ben de man die weet dat hij gemanipuleerd wordt waar hij bijstaat, maar zijn specifieke battles kiest. Het geeft een echt ouderwets jaren 70 man-vrouw verhouding weer. Zonder deze hoofdpersonages hun eigen specifieke stem te geven, wordt er toch heel duidelijk een beeld van het stel geschept en voelt de lezer zich al gauw met hen vertrouwd.

Dat Robert Marasco er voor kiest om David als een bijpersonage, een gegeven te zien, maakt dat dit een echte haunted house verhaal is, duidelijk vanuit een volwassen perspectief. Zelfs Aunt Elizabeth is weliswaar aanwezig en is haar aandeel op de achtergrond groot en functioneel, maar blijft een bijpersonage, alhoewel tegen het einde van het verhaal zij meer aandacht krijgt.

Moderne madness

De echte hoofdpersonen zijn Ben en met name Marian. Geschreven vanuit hun perspectief, in derde persoon, volgen we hun belevenissen in het huis, hun reactie op het huis en elkaar. Dat zij reageren op het huis, maakt van het huis zelf en daarbij de onzichtbare Mrs Allerdyce, waar Marian een grote verantwoordelijkheid voor voelt, net zoals voor het huis, ook een personage. Zoals gezegd is de schrijfstijl los en speels, en neemt de kijker net zoals het nietsvermoedende gezin langzaam mee in hun verval. Die opbouw is langzaam, subtiel en erg sterk neergezet. Soms zelfs tussen neus en lippen door, zodat de lezer net zo min bewust dat door heeft als Ben of Marian zelf.

Terwijl hun reacties op het huis steeds angstaanjagendere vormen gaat aannemen zijn David, Aunt Elizabeth en de lezers de slachtoffers die enkel toe kunnen zien. Dat geeft een zeer onderhuids creepy gevoel tijdens het lezen. Maar ook de wat explicietere enge scènes blijven altijd aanspreken op dat onbewuste niveau, waarbij dat unheimische gevoel een grote rol speelt. Wat er precies mis is met het huis, blijft net onder de oppervlakte drijven, voelbaar, net niet zichtbaar en onaanraakbaar.

Terwijl Marian langzaam afglijdt in een soort madness waarin het huis haar doet verkeren, gebeurt er met Ben er iets insgelijks, maar uit dat zich op een geheel andere manier. De klassieke vorm van madness uit de klassieke ghost stories krijgt hiermee een moderne wending, waarbij de psychische aftakeling spreekt uit gedrag, conversatie en enkele belevingsbeschrijvingen, in plaats van gedachten en contemplaties op de klassieke manier. De combinatie van het bovennatuurlijke dat altijd op de achtergrond blijft en die afglijding van Ben en Marian is erg goed in balans.

De suggestie begint al bij Roz en Brother die weliswaar vreemde figuren zijn, maar die niet als erg gevaarlijk overkomen. Die opzet blijft in het achterhoofd van de lezer aanwezig, zodat elk klein detail van de vervreemding van Marian van Ben, de vreemde hallucinaties van Ben, zijn verontrustende gedrag en dat van Marian, opgemerkt wordt, subtiel en misschien meer onbewust, maar gaat daardoor des te sterker nestelen in dat unheimische gevoel dat het huis geeft. Tot de huiveringwekkende finale, waar dan pas het bovennatuurlijke echt tot uiting komt en zichtbaar is als tastbaar, zowel voor de lezer als de familie Rolfe. 

Conclusie

Burnt Offerings is een modern haunted house verhaal, dat toch die psychologische elementen goed benut en tot zijn recht laat komen als ook de bovennatuurlijke ontwikkelingen heel subtiel in het verhaal brengt. De personages die in waanzin vervallen vertegenwoordigen de unheimische sfeer die voelbaar is door het hele boek. Dat is iets mis is met het huis, dat er iets verschrikkelijks gaat gebeuren, staat vanaf het begin al vast, maar hoe dit gebeurt, de manier waarop is op een zeer losse manier beschreven, waardoor het misschien wel des te beangstigender wordt. Burnt Offerings is een erg goed spookverhaal dat ze lezer met zich meezuigt op een subtiele wijze en net zoals het huis, je niet meer loslaat.

Praktische info

Burnt Offerings (1973), 218 bladzijden. Auteur: Robert Marasco. Oorspronkelijke taal: Engels. Nederlandse vertaling: niet beschikbaar.

→ Lees ook het review van de verfilming: Burnt Offerings (1976)