Film Review: The Omen (1976)

review film the omen 1976
the evil child Damien/ 20th Century Fox

The Omen is een horror klassieker die de tand des tijds zeer goed heeft doorstaan en daardoor een erg enge en goede horror is gebleven.

Aan sommige films is echt te zien dat ze uit een ander tijdperk stammen. Door oftewel een ouderwets verhaal of een ouderwetse manier van vertellen, oubollige ideeën, gedateerd camerawerk of een maatschappelijke boodschap die gedateerd is, of te zichtbare special effects. Maar sommige films zijn weliswaar al heel lang geleden geschoten, terwijl ze heel goed de tand des tijds hebben doorstaan. Bij The Omen is dat zeker het geval. De film doet niet ouderwets aan, eigenlijk op geen enkele manier en het idee is nog steeds van nu. De film behoeft ook niet gezien te worden in een bepaald tijdperk of bepaald perspectief. Dat er ooit een remake van is gemaakt in 2006 is dat ook een beetje overbodig, aangezien het bijna woord voor woord en scène voor scène is overgenomen. Het origineel daarentegen uit 1976 blijft echter vele malen beter en sterker.

Het verhaal

Robert Thorn is een diplomaat die in Rome woont met zijn vrouw Katherine. De film begint wanneer zij net is bevallen. Robert krijgt te horen dat het goed met haar gaat, maar dat hun zoontje is overleden. Hierop stuurt de priester in het ziekenhuis erop aan om een jongetje dat diezelfde nacht is geboren te adopteren. Zijn moeder is bij de geboorte gestorven en de priester stelt voor om deze adoptie op een onofficiële manier te doen, zodat Katherine er geen weet van heeft. Ze noemen hem Damien. Een paar jaar later wordt Robert aangesteld als de ambassadeur in Londen.

Als Damien 5 is geworden vieren ze zijn verjaardag met een groot feest in de tuin, waar ook de pers bij aanwezig is. Dit is wanneer de vreemde gebeurtenissen rondom Damien beginnen. Zijn nanny gooit zichzelf met een touw om haar nek van het dak ten overstaan van alle gasten. Een priester, Brennan, uit Rome zoekt Robert op om hem te waarschuwen voor Damien, maar Robert negeert hem. Totdat Katherine zich steeds onaangenamer begint te voelen in bijzijn van Damien en zelfs denkt dat hij niet menselijk is. Ze is bang voor hem. Terwijl de nieuwe nanny zich op een zeer obsessieve manier over Damien ontfermt.

Als Robert eindelijk toestemt om met priester Brennan te gaan praten, vertelt hij hem over de Antichrist en ook zegt hij dat Katherine zwanger is en dat Damien het ongeboren kind en Katherine kwaad wil doen. Eenmaal thuis blijkt ze inderdaad zwanger. Als Robert ondertussen wordt opgebeld door een nieuwsfotograaf Jennings, die vreemde beelden heeft gezien op zijn foto’s en nog veel vreemdere ontdekkingen heeft gedaan omtrent Brennan, en hij met hem afspreekt slaat het noodlot toe. Katherine valt door toedoen van Damien van de overloop op de eerste verdieping naar beneden. Ze belandt in het ziekenhuis en heeft een miskraam. Ook priester Brennan komt ongelukkig aan zijn einde. Hierop besluiten Robert en Jennings onderzoek te doen naar wie Damien werkelijk is en dat brengt hen naar Rome waar het allemaal begon en tenslotte naar Megiddo, om een manier te vinden om de Antichrist te verslaan. Maar zal Robert werkelijk in staat zijn om zijn zoon te doden?

review film the omen 1976
his nanny jumps to her death/ 20the Century Fox

Er is iets mis met Damien…

De film heeft een goede duidelijke opbouw en een verhaal dat goed in elkaar steekt. Het begint met de vreemde gebeurtenissen rondom Damien. De zogenaamde zelfmoord van de nanny. Dieren die heel vreemd en angstig op hem reageren. Terwijl de rottweiler die onderdak krijgt van de nieuwe nanny Mrs Baylock zich heel beschermend naar hem gedraagt, net zoals de nieuwe nanny. Maar ook de angstaanval die Damien krijgt wanneer ze naar de kerk toe rijden en hij niet uit de auto wil en Katherine aanvalt. Al die dingen duiden erop dat er iets mis is met Damien. Dat valt Katherine als eerste op. Robert daarentegen moet eerst overtuigd worden door tastbaar bewijs. De verhalen en gedichten van Brennan weten hem niet te overtuigen. Maar de foto’s en ontdekkingen die Jennings heeft gedaan in het kleine kamertje van Brennan, dwingen hem om actie te ondernemen om het in ieder geval te onderzoeken. Het eerste deel van de film gaat dan ook over Damien zelf. Het tweede deel heeft vooral Robert en Jennings in de hoofdrol die actief bezig gaan.

Cinematografie en vormgeving

De manier van filmen is voor de jaren 70 vrij gewoon. Er worden wel goed gekozen camerastandpunten gebruikt die net even die unheimische sfeer neerzetten. De scène waarin de nanny van het dak springt is bijzonder goed gefilmd. Wat opvalt voor die tijd is dat er een aantal scènes zich plaatsvinden in de auto en waarbij de camera naar buiten is gericht in plaats van naar binnen op de inzittenden. Die eerste manier van filmen zie ik vaker terug in de jaren 70 zoals bij Invasion of the Body Snatchers (1978) maar ook bij Halloween (1978), terwijl nu de camera in een auto altijd naar binnen is gericht. Dat de camera vanuit de auto naar buiten filmt, vindt ik een extra dimensie geven aan het verhaal en kijk je als het ware mee op een intieme manier, over de schouders van de personages.

Unheimische sfeer

Maar de film blijft gefocust op het verhaal, het idee, dat beangstigend is. Het scheppen van sfeer gebeurt door de heftige episcopale zangkoren die een onheilspellend gevoel geven en de indringende shots, die veelal op de ogen worden ingezoomd. Maar ook de kills zijn behoorlijk heftig, van de val van Katherine, eerst thuis en later in het ziekenhuis is heel intiem en intens gefilmd. Aan de dood van Brennan gaat een geheel onheilspellende scène aan vooraf. En de laatste man die het onderspit moet delven komt het meest bizar en heftigst voor de kijker aan zijn einde. Een scène overigens die net tegen het randje van camp aan schuurt, maar dat eigenlijk helemaal niet zo is en dat komt door de opbouw en aanloop naar die scène toe.

review film the omen 1976
Robert endangers himself while looking for answers/ 20th Century Fox

Tijdloos

De film is ‘voor een horror’ echt goed. Het verhaal zit goed in elkaar. De sfeer en opbouw vullen elkaar aan en het acteerwerk, zelfs van de rottweiler die in het echt iedereen telkens wilde likken en te lief was, is top. Eigenlijk is het een beetje onbegrijpelijk waarom er een exacte remake van is gemaakt. Zeker omdat de film niet specifiek aan dat tijdperk is gebonden. De film heeft een prachtige reli horror neergezet zonder het cheesy of camp of ranzig te maken. En ook al speelt Damien een grote rol, het draait immers allemaal om hem, doet hij vrij weinig in de film. En dat bedoel ik zeer positief, net zoals in een echte ghost story de ghost of niet bestaat of een hele kleine rol speelt. Het gaat om de gebeurtenissen, hoe de personages daardoor beïnvloed worden, mee om gaan en er uiteindelijk aan ten onder gaan. Het moment waarop Robert beseft dat hij Damien moet doden is natuurlijk nogal wat om te vragen. Wat daarop volgt in het laatste half uur van de film is zeer sterk neergezet. De strijd om Damien mee te nemen en de strijd van Robert zelf is goed neergezet zonder dat overdreven dramatisch te doen. Zo zijn trouwens alle spannende scènes neergezet.

Conclusie

The Omen is een zeer sterke horror, die gebruik maakt van een unheimische sfeer dat zich vrij klein en intiem afspeelt binnen de familie Thorn. Met een goede music score, duidelijk verhaal en goede cinematografie is dit echt een pareltje uit de jaren 70 die het zeker verdient om gekeken te worden, zelfs als je de remake al hebt gezien.

Praktische info

  • The Omen (1976) 111 min
  • Directed by: Richard Donner
  • Produced by: Harvey Bernhard
  • Written by: David Seltzer
  • Starring: Gregory Peck, Lee Remick, David Warner, Billie Whitelaw
  • Music by: Jerry Goldsmith
  • Cinematography: Gilbert Taylor
  • Edited by: Stuart Baird
  • Distributed by: 20th Century Fox