Film Review: Ghostbusters (1984)

review film ghostbusters 1984
the Ghostbusters/ Columbia Picures

Wie denkt aan Ghostbusters, denkt gelijk aan: There’s something strange in the neighbourhood. Who you gonna call?

Deze iconische film uit de jaren 80 is niet alleen een comedy fantasy horror geworden, maar geeft ook een heel goed beeld van cinema in de jaren 80. In een enorme chaos, scènes met hele mensenmassa’s bestaande uit een allegaartje, die op de been zijn, schreeuwen, dansen, juichen, lawaai maken. Terwijl de hoofdpersonen al even chaotische druktemakers zijn, met geweldige oneliners. Tegen een achtergrond van de typische jaren 80 stijl qua kleding, maatschappij en muziek. Waarbij politieke correctheid geen rol speelt, archetypes de normaalste zaak van de wereld zijn en de special effects van toen om te smullen zijn. Wie het gevoel en de sfeer wil vatten van die tijd (met als bonus alle losvliegende spoken en geesten), is met deze film aan het juiste adres.

Het verhaal

Parapsychologen Dr Peter Venkman, Dr Egon Spengler en Dr Raymond Stantz werken aan de universiteit totdat ze ontslagen worden wegens belachelijke theorieën en twijfelachtige methoden. Dus besluiten ze voor zichzelf te beginnen. Van de erfenis van Ray kopen ze een oude brandweerkazerne op, ze kopen een oude ambulance/lijkwagen, knutselen de meest bizarre en hoogstaande apparatuur in elkaar om geesten op te sporen, te bestrijden, te vangen en op te slaan in een kluis. Ze laten coole uniformen maken, bedenken een logo, noemen zichzelf de Ghostbusters en nemen Janine aan als secretaresse die voorlopig helemaal niets te doen heeft, ondanks alle reclame filmpjes die ze voor zichzelf maken op tv. Alleen een oude bibliothecaresse die spookt in de kelder van de bieb.

Totdat Dana Barret bij hen aanklopt. Zij meent dat het spookt in haar huis en dat er zich een andere dimensie schuilhoudt in haar ijskast. Wanneer Peter met haar mee gaat om het huis te inspecteren, vindt hij echter niks. Dat er wel degelijk iets aan de hand is, ondervinden ze niet veel later, wanneer het blijkt te wemelen van de spoken en geesten en ze het razend druk krijgen en mega populair worden. Als dan in het gebouw van Dana bizarre dingen gebeuren, zij ontvoerd wordt, bezeten wordt door Zuul, de Gatekeeper en haar nerdy buurman Louis bezeten wordt door de Keymaster en zij samen het portaal willen openen om Gozer the Destroyer toe te laten in deze wereld, wordt het pas echt menens. Peter is er op gebrand op zijn toekomstige vriendin Dana te redden en ook hebben ze de taak op zich genomen om de hele stad te redden van de naderende Apocalyps. Het zit hen niet mee door gemeente ambtenaar Peck die hen op de huid zit. Maar gelukkig krijgen ze versterking van Winston Zeddmore.

review film ghostbusters 1984
their first real ghost/ Columbia Pictures

Peter, Egon, Ray en Winston

Alhoewel de hoofdrol is weggelegd voor Bill Murray die in de huid kruipt van bijdehante eikel, vrouwenversierder en smartmouth Peter en hij veel grote grappen toebedeeld krijgt, zijn er ook subtiele grappen gegeven aan Ray (Dan Akroyd) en Egon (Harold Ramis), die beiden verantwoordelijk zijn voor het script. Peter mag dan wel de lolbroek zijn en degene met de grote mond, het zijn voor de hand liggende en simpele grappen. De fijnere grappen die subtieler zijn, komen voornamelijk van Ray. Hij is een beetje het sukkeltje van de groep, weliswaar erg slim in allerlei wetenschappelijke dingen, maar sociaal niet erg assertief of gevat. De manier waarop hij praat zorgt veelal voor de wat absurdere humor zoals wanneer hij zegt: ‘Listen! Do you smell something?’ Of wanneer hij dingen wat ondoordacht doet, zoals zijn nog ongeteste proton pack alvast aandoet om een geest te vangen en de andere twee voorzichtig een stap naar achteren doen. Of tenslotte wanneer Gozer is verschenen en vraagt of zij goden zijn en hij simpelweg en heel eerlijk ‘nee’ antwoord waardoor ze bijna van het dak worden afgeblazen.

Maar ook Egon heeft zijn eigenaardigheden. Compleet gefocust op het rationele, doordacht en weloverwogen voert hij dingen uit, en zo praat en gedraagt hij zich ook. Hij heeft een oogje op Janine en zij op hem, maar hij heeft dat eigenlijk niet eens in de gaten. Tenslotte is Winston de nuchtere van de vier. Als enige niet met een graad van de universiteit, is hij bepaald niet dom. Hij is dan ook door zijn streetsmart wijsheid en gewone mensen kennis een aanwinst voor de groep, omdat hij net even iets anders denkt dan zij, wat ook zorgt voor een paar leuk geplaatste opmerkingen van zijn kant.

Peter is wat dat alles betreft misschien ook wel het minst likeable personage. Zeker wanneer hij een date heeft met Dana en zij bezeten blijkt te zijn, en zij hem wil verleiden en hij de boot afhoudt, met weliswaar een dubieus motief, blijkt hij haar uiteindelijk verdoofd te hebben met valium en laat de camera een shot zien van een stapeltje kleding. Het is dan ook twijfelachtig of hij seks met haar heeft gehad terwijl ze bezeten was en nog twijfelachtiger is het om valium mee te nemen op je date… Waarschijnlijk hoef je hier geen kwaads in te zoeken, want dit soort vreemde oplossingen voor een ‘logisch’ verloop en voortgang van het verhaal is wel weer typisch jaren 80.

review film ghostbusters 1984
a possessed Dana/ Columbia Pictures

Typisch jaren 80

Het gebruik van soorten MacGuffins, redenen uit het niets die het verhaal in gang brengen en verder nooit worden verklaard is een element die je wel vaker terug ziet komen in dit soort jaren 80 films. Soms is de opeenstapeling van gebeurtenissen totaal onlogisch of onverklaard, maar dient slechts de voortgang van het plot. Dat is in deze film volop aanwezig.  Toch past dat ook wel in de chaos en drukke manier van vertellen. De kijker krijgt een opeenvolging van scènes voorgeschoteld die wanneer je er met een heel kritisch oog naar kijkt niet bepaald logisch zijn, maar die gevoelsmatig wel aanvaardbaar zijn. Wat daar nog eens extra aan bijdraagt is het gooi- en smijtwerk van allerlei semi wetenschappelijke paranormale termen die je om de oren vliegen. Evenals de hoeveelheid aan namen en termen van de andere dimensie van Gozer en Zuul waar ze mee te maken krijgen. Dit geeft een leuk en chaotisch effect aan de film.

Deze onlogica komt vooral tot uiting in de personages van Dana en Louis. Waarom Dana juist bezeten wordt en haar buurman Louis, blijft onbeantwoord, maar hun scènes zijn goed gekozen pilaren in de film waardoor de actie verder kan gaan. Waarom Dana, ondanks dat ze Peter in eerste instantie een eikel vindt, hem toch leuk gaat vinden is eveneens een raadsel, maar komt wel volledig als verwacht. Dat zijn de trucs die dit soort films perfect onder de knie hebben en waardoor het zowel leuk als verrassend blijft om te kijken. Net als de vraag waarom juist nu Gozer naar onze wereld komt, die onbeantwoord blijft of wat hij/zij hier überhaupt komt doen, maar waar wel de hele film uiteindelijk om draait.

Dat Peck de boel op stelten komt zetten om alles nog even een tikkeltje erger te maken en daarmee ook gelijk de verbinding is tussen de gemeente en de Ghostbusters is al eveneens een slimme zet om nog even bij te dragen aan nog meer chaos en problemen, waardoor we ook een leuke scène in de politiecel krijgen, waarin ze uitvogelen (want ze hadden de bouwplannen gewoon meegenomen) dat het gebouw waarin Dana woont gemaakt is om als portaal te dienen door de aanbidders van Gozer, en de overige gevangenen meekijken over hun schouders.

review film ghostbusters 1984
Gozer/ Columbia Pictures

Fantasy, geesten, het bovennatuurlijke en andere dimensies

De film is een heerlijke mashup van allerlei genres met hun eigen regels die nu overboord worden gegooid en in een leuke mix bij elkaar worden gebracht. We zien allerlei soorten geesten, monsters, spoken, ghouls, wezens, hellhounds, bezetenheid à la The Exorcist (1973) en andere dimensies à la Poltergeist (1982). Wederom typisch jaren 80 en eigenlijk eerder nog jaren 70 waarin David Bowie de ultieme androgyne figuur was als Ziggy Stardust, blijkt Gozer geen man te zijn maar een vrouw, alhoewel erg futuristisch androgyn.

Maar we zien meer jaren 80 types zoals punkers terug in de film onder de mensenmassa die de Ghostbusters aanmoedigen, maar ook priesters die aan het zegenen zijn, rabbijnen, jongeren, een heel allegaartje aan alle soorten en figuren uit die tijd, die bij elkaar tijdens de eindcredits veel weg hebben van een muziekvideoclip uit die tijd.

Ook de special effects die er, vooral de animatronics en sommige geesten, goed uitzien, zeker toen en nu nog vrij acceptabel zijn. Met als hoogtepunt natuurlijk de eindbaas The Destroyer die in de vorm komt waar je aan denkt. En laat het nu net weer Ray zijn die denkt aan de Stay Puft Marshmallow Man die als een enorm monster vervolgens verschijnt.

Conclusie

Ghostbusters is een erg leuke mashup van comedy, fantasy, supernatural, andere dimensies, het einde van de wereld en een hoop humor en een vleugje jaren 80 romantiek. De film is een nostalgische klassieker die stand houdt, mede vanwege een aantal goede oneliners en een tijdsbeeld dat door de film heen schemert.

Praktische info

  • Ghostbusters (1984) 105 min
  • Directed by: Ivan Reitman
  • Produced by: Ivan Reitman
  • Written by: Dan Akroyd, Harold Ramis
  • Starring: Bill Murray, Dan Akroyd, Harold Ramis, Sigourney Weaver, Rick Moranis, Annie Potts, Ernie Hudson
  • Cinematography: László Kovács
  • Edited by: David E. Blewitt, Sheldon Kahn
  • Production company: Delphi Films, Black Rhino Productions
  • Distributed by: Columbia Pictures