Boek Review: Something Wicked This Way Comes (Ray Bradbury, 1962)

something wicked this way comes ray bradbury

‘And if it’s around October twentieth and everything smokey-smelling and the sky orange and ash gray at twilight, it seems Halloween will never come in a fall of broomsticks and a soft flap of bedsheets around corners. But one strange wild dark long year, Halloween came early.’ 

Ray Bradbury is net zoals Shirley Jackson een belangrijke schrijver geweest voor het horror en fantasy genre. Beiden laten zien dat verhalen met deze genres zeker gerekend kunnen worden tot de literatuur en niet altijd een minderwaardige vorm van schrijven hoeven te hebben. Ray Bradbury bewijst met zijn thematiek en poëtische teksten in Something Wicked This Way Comes, dat ook fantasy/horror een genre is met grote literaire waarde.

Het verhaal 

Will Halloway en Jim Nightshade, beiden dertien jaar oud, wonen naast elkaar en zijn een minuut na elkaar geboren, Will op 30 oktober en Jim op 31 oktober en zijn elkaars beste vrienden. Ze doen wat ze altijd doen deze week voor Halloween, Jim voorop en Will volgt. Het verhaal begint met een verkoopman van bliksemafleiders die hen er gratis eentje geeft, voor de aankomende storm, zo zegt hij. Maar in plaats van een storm, arriveert er een Carnival, midden in de nacht. Zo nieuwsgierig als Jim is, klimt hij uit het raam en rent de stomende trein achterna. En Will klimt uit het raam en rent Jim achterna.

Ze ontdekken een mysterieus Carnival met nog mysterieuze mensen. En een geheimzinnige draaimolen. Maar hun ontdekking gaat niet geheel onopgemerkt. En als ze nog meer over het Carnival ontdekken en beseffen dat Mr Dark, de eigenaar, een heel kwaad persoon is en die het op de inwoners van hun stadje heeft voorzien, moeten Will en Jim niet alleen vluchten voor Mr Dark, maar besluiten ze samen met de vader van Will, Charles, om de strijd aan te gaan met Mr Dark en hem en zijn Carnival niet alleen voorgoed uit hun stadje te verjagen, maar om voor eens en altijd met hem af te rekenen.

Coming of age van Will en Jim

De titelzin komt uit het toneelstuk Macbeth: By the pricking of my thumbs/something wicked this way comes, gesproken door drie heksen. Deze dichtregel is een aankondiging van dreigend onheil en Ray Bardbury gebruikt deze zin niet alleen om aan te kondigen dat het Carnival met zijn boosaardige Mr Dark en Mr Cooger eraan komen, maar gebruikt het ook als een metafoor voor de volgende levensfase van zowel Wil als zijn Vader Charles, beiden bewust van het feit dat hun leven en hun relatie op het punt staat te veranderen. Wat gelijk het thema is in het boek.

Het is een coming of age verhaal over met name Wil en in zekere zin Jim en hun overgangsrite naar het volwassen worden. Wil is degene die de tijd accepteert, hoe snel of langzaam hij ook gaat. Hij accepteert dat hij ouder wordt en tevens dat hij nog nu jong is. Ook accepteert hij dat zijn vader oud is, terwijl deze zelf moeite heeft met deze acceptatie. Jim daarentegen kan niet wachten totdat hij ouder is, totdat hij oud genoeg is om zelf de wereld te ontdekken. Hierdoor kan het personage van Jim gezien worden als een allegorisch element, niet zozeer een zelfstandig personage, maar als een diep verscholen deel van Wil zelf. Jim die altijd voorop loopt en Wil die altijd volgt. Wil is heel blond en Jim heeft donker haar, ze zijn afgebeeld zowel als innerlijke als uiterlijke tegenpolen. Een andere reden waarom Jim niet als een echt personage gezien hoeft te worden, is dat het perspectief vanuit Wil wordt gezien en beschreven, maar ook vanuit Dad, Charles. Twee perspectieven op het ouder worden, van jong naar volwassenheid, van volwassenheid naar bijna “afgedaan”.

Coming of age van Charles

Het derde personage, of eigenlijk het tweede hoofdpersonage, is Dad, de vader van Wil, Charles Halloway, een oude man van 54 die zichzelf als oud en stoffig ziet zoals de boeken in de bibliotheek waardoor hij als conciërge van de bibliotheek dag en nacht door is omgeven. Hij heeft eigenlijk de hoop om zich jong te voelen opgegeven en het aanzicht van zijn zoon Wil doet hem niet alleen nog ouder voelen, maar ook wensen dat hij nog jong was en met hen mee kon rennen, Jim voorop daar achter aan Wil en hij achter Wil aan. De contemplaties van Charles in zichzelf en van vader op zoon zijn geschreven in poëtische taal, vol symboliek en niet geschreven in spreektaal of hoe een vader daadwerkelijk tegen een zoon van dertien zou praten.

Prachtige schrijfstijl en symboliek

Deze poëtische taal vol met metaforen en symboliek vind je terug door het gehele boek en dienen het thema. In surrealistische beschrijvingen wordt de enge maar fascinerende verwezenlijking van het kwaad Mr Dark, de mensen zelf en wat er in hen kan schuilen, gemixt met werkelijke fantasie elementen, waardoor dit boek zowel een fantasy/horror is, als een symbolische overgangsrite.

Het is een mooi verhaal over de band tussen twee opgroeiende jongens die zich eigenlijk afvragen hoe hun vriendschap verder zal gaan als ze ouder worden en ieder hun eigen kant opgaan, terwijl ze nu denken voor altijd vrienden te blijven en voor altijd bij elkaar te zijn.

Maar het is ook een mooi verhaal over de band tussen vader en zoon, die bang zijn elkaar door het ouder worden te verliezen, maar uiteindelijk elkaar beter leren kennen en meer begrip voor elkaar krijgen en nader tot elkaar groeien, zowel geestelijk als gevoelsmatig fysiek.

Strijd tussen goed en kwaad

Een tweede thema dat door het hele verhaal loopt is de allegorische strijd tussen goed en kwaad, zowel tussen mensen en mensen tegen figuren als Mr Dark (een idee) als wat zich afspeelt binnen de mens zelf. The Carnival van Mr Dark heeft zoveel vat op mensen omdat het inspeelt op de angsten en de daaruit voorkomende wensen van de mens. Daardoor kan hij controle over hen uitoefenen en dat is waar hij op teert. De enige manier om daaruit te ontsnappen is simpelweg plezier maken, niet de angst te laten overnemen, maar je richten op de leuke dingen in het leven.

Magisch boek

De schrijfstijl is erg jaren 50/60 van de vorige eeuw en daar moet je wel van houden. Het boek kost moeite om te lezen. De schrijfstijl is niet alleen erg poëtisch en vol met prachtige metaforen en symboliek, maar is ook erg ritmisch verteld. Waardoor je je op de cadans van de woorden mee kan laten voeren en jezelf in het ritme kan verliezen zodat je niet meer de afzonderlijke woorden leest, maar gevoelsmatig op het ritme mee wordt gevoerd en je het gevoel hebt in een magische droom te zijn beland. Maar het loont wel de moeite om die zinnen woord voor woord terug te lezen en op je in te laten werken, omdat het te mooi is om te missen. Het verhaal is ook met humor geschreven en hoopvol en met een positief einde, waardoor het absoluut niet zwaarmoedig wordt, ondanks een wat dieper thema en juist lichtvoetig blijft. 

Conclusie

Something Wicked This Way Comes is een prachtig verhaal en een perfecte mix tussen fantasy/horror. Met een mooie schrijfstijl komt de symboliek samen met een heel mooi poëtische vertelling en met serieuze contemplaties en het filosoferen over het ouder worden. 

→ Het boek is in 1983 verfilmd onder de gelijknamige titel. Lees hier het review van de film Something Wicked This Way Comes (1983).

Praktische info

Something Wicked This Way Comes (1962), 263 bladzijden. Auteur: Ray Bradbury. Oorspronkelijke taal: Engels. Nederlandse vertaling: Aan het prikken van mijn duimen.