Film Review: The Fog (1980)

review film the fog 1980
the crew of the Elizabeth Dane in the fog

Na het succes van Halloween (1978) maakte John Carpenter The Fog (1980) en wederom met Jamie Lee Curtis in één van de hoofdrollen.

Maar in plaats van een slasher, waarbij Jamie Lee Curtis de naam Scream Queen heeft gekregen, is haar rol dit keer iets bescheidener. Wederom werkte John Carpenter samen met Debra Hill aan het script. Ook was hij zelf weer verantwoordelijk voor de muziek in de film, net zoals bij Halloween. Maar verder gaat de vergelijking niet. Halloween en The Fog zijn twee heel verschillende films, die zich op verschillende gebieden van het horror genre afspelen. In Halloween is er een continue spanning veroorzaakt door een man die het op het personage van Jamie Lee Curtis heeft voorzien. De spanning van The Fog komt voornamelijk van een onheilspellende mist die zich heel langzaam maar zeker over een klein stadje verspreidt. Maar het is niet de mist op zich waar de bewoners voor moeten oppassen.

review film the fog 1980
they all watch and wait for the fog to come

Het verhaal

Het verhaal begint met een griezelverhaal rond een kampvuur dat een oude man vertelt aan een groep kinderen. Hij vertelt het verhaal van het schip de Elizabeth Dane dat ooit op de klippen is gelopen door een misleidend kampvuur. Diezelfde nacht gebeuren er vreemde dingen in het dorpje Antonia Bay. Alarms gaan af, honden balffen, klokken gaan stuk, en de pastoor vindt een eeuwenoud dagboek verstopt in de muur van zijn studeerkamer. Dat dagboek blijkt van zijn opa en doet verslag van een gruwelijk verhaal. In diezelfde nacht pikt Nick een lifster op, genaamd Elizabeth en zij brengt de nacht bij hem door. Op zee echter wordt een vissersboot met drie man aangevallen door een vreemd oud schip dat verschijnt in de mist en een spookachtige bemanning bevat. De volgende ochtend lijkt alles weer normaal, maar als Nick met Elizabeth opzoek gaat naar de vermiste vissersboot en daar een van de drie mannen dood aantreft, vertrouwt hij het niet. Ook Stevie de plaatselijke radio-dj en eigenaar van de vuurtoren heeft in die nacht een vreemde mist gezien die gloeide. Die avond echter wordt het 100 jarige bestaan van Antonia Bay gevierd, maar de pastoor ontdekt dat die viering besmet is met bloedvergieten. En hoe waar blijken zijn bevindingen als die avond, de mist opnieuw opkomt en zich over het gehele dorpje verspreidt en met zich meebrengt een onheilspellende crew die uit is op wraak.

Personages

Het is weliswaar een ghost story, maar dan eentje van de jaren 80 van de twintigste eeuw en niet van de negentiende eeuw. De film begint met een lange introductie van alle belangrijke personages, waarvan eigenlijk niemand eruit springt als hoofdpersonage. Nick is de onderzoekende handelende man in het verhaal, die de liftser Elizabeth oppikt die met hem naar bed gaat en nimmer meer van zijn zijde wijkt, zonder een enkele verklaring. Wat op zich al een geinig gegeven is, dat misschien te wijten is aan de jaren 80. Dan is er een grote rol weggelegd voor de radio dj Stevie en haar zoontje Andy. Zij is niet alleen degene die een goed overzicht heeft van de mist, maar ook van alle gebeurtenissen, door de weerinformatie die ze krijgt van Dan de weatherman, en van Nick. En is zij degene die alle puzzelstukjes omtrent het dreigende gevaar in elkaar legt. De pastoor heeft de rol van de verteller en ontdekker van wat er zich 100 jaar geleden heeft afgespeeld en wie de geesten in de mist zijn en waarvoor ze komen. Verantwoordelijk voor het feest is Kathy Williams met haar bijdehandte assistente Sandy. Kathy is eveneens de vrouw van een van de schippers die de afgelopen nacht werd aangevallen door de mist.

review film the fog 1980 can see the fog
Stevie

Opbouw

Dat neemt ongeveer al meer dan een half uur in beslag, zonder dat er nu eigenlijk al iets gebeurt, afgezien van de gebeurtenis op de vissersboot. Het volgende halfuur is vooral besteed aan de onthullingen omtrent de crew van de Elizabeth Dane, de ontdekking van de dode crew van de vissersboot en de voorbereidingen van het feest van die avond. Pas het laatste halfuur is het startschot voor echte spookachtige gebeurtenissen die worden begeleid door de dreigende muziek van Carpenter en een hoop lichteffecten die de mist ondersteunen. Het engste effect is het nuchtere maar dreigende kloppen van een spook uit de mist op de voordeur en de mist die langzaam een weg naar binnen vindt. Waarbij de grijpende handen van de spoken naar eventuele slachtoffers doen denken aan de Hammer horrors uit de jaren 50 tot 70.

Spooky

De film heeft prachtige shots van de omgeving, de zee en de woeste kliffen. Die een mooie setting vormen voor een spookverhaal, maar waar tijdens de spookachtige gebeurtenissen te weinig mee is gedaan. De mist is enkel van ver op zee te bewonderen of van heel dichtbij. Het laten omsluiten van het landschap door de mist is een gemiste kans, maar ligt misschien ook aan gebrek van budget. Toch weet de film de vibe van het dorpje goed vast te leggen door shots die de afgelegenheid van het dorpje weergeven.

Om het verhaal meer kracht bij te zetten wordt het hele achtergrondverhaal uit de doeken gedaan, waardoor het mysterie al snel wegebt, maar de mist echter niet. Wat overblijft is de angstaanjagende vlucht voor de mist zonder dat er ook maar iets tegen te doen valt. Dat er geconcentreerd wordt op een klein groepje mensen dat zich eerst verspreid bevindt over het plaatsje zorgt ervoor dat de focus klein wordt gehouden op het spookverhaal zelf. En dat maakt het spannend.

Op cinematografisch gebied is de film wel echt top gemaakt, net zoals in Halloween, kiest Carpenter voor speciale originele shots, zoals bijvoorbeeld wanneer Stevie bovenop de vuurtoren is geklommen. Maar ook de manier waarop de scènes zijn gefilmd en in elkaar zijn gezet is zowel prettig om naar te kijken, als wekt een zekere spanning op. Zo is de stijl van Carpenter goed zichtbaar. Al doet de film vreemd genoeg wat oubolliger aan dan Halloween.

review film the fog 1980
Stevie’s son Andy is in danger

Open vragen

Maar alhoewel qua spookverhaal niets meer te raden overlaat, blijven er echter wel een paar vraagjes hangen, soms betreft dat de logica van personages; waarom blijft Elizabeth bij Nick hangen. Maar ook gesteld kan worden; waarom niet? Een andere open vraag betreft het tot leven komen van een van de vissersbootslachtoffers. Het lijkt een verloren scène, ware het niet dat hij het cijfer drie op de grond kraste. Waarschijnlijk heeft dat te maken met de originele zes samenzweerders die de Elizabeth Dane en zijn bemanning op de klippen hebben laten lopen. Want waar de pastoor achter komt is dat hij één van de nakomelingen is van die samenzweerders en het ware verhaal. Op een eilandje niet ver van Antonio Bay was een leprakolonie gesticht. Echter een van die lepralijders was een erg rijk man en wilde met zijn kolonie vlak nabij het dorpje gaan wonen in ruil voor een hoop goud. De samenzweerders wilden dit voorkomen, maar ook rijk worden, dus stemden zij toe en lieten het schip opzettelijk op de klippen lopen. En nu komen ze wraak nemen. En zonder enige verklaarbare logische reden is iedereen ervan overtuigd dat ze met een spookmist te maken hebben die gevaarlijk is, tenminste Stevie is degene die Dan vermoord hoort worden door de telefoon nadat hij zei dat hij in de mist ging kijken. Het is misschien iets te kort door de bocht, maar het doet geen afbreuk aan het verhaal zelf en de spanning. En tenslotte vraag ik me dan altijd af, als het hele dorpje onder de mist zit, waar alle andere inwoners zijn gebleven die even tevoren nog allemaal op het plein waren bij de feestelijke plechtigheid. Maar een kniesoor die daar op let, want de film is inmiddels een cult klassieker geworden, wat misschien wel meer aan het idee ligt dan aan de perfecte uitvoering.

Conclusie

The Fog is een ghost klassieker van John Carpenter geworden. Het is een leuke sfeervolle film die zich richt op een aantal personages, de ontdekking van een gruwelijk verleden van het dorpje en de creepy mist die door het dorp kruipt en vooral datgene wat zich in de mist bevindt. Wie van klassieke horrorfilms houdt, mag deze niet overslaan. De film is in meerdere opzichten de moeite van het kijken waard, al is het niet direct de beste klassieker van Carpenter. Wat wel erg leuk is dat we niet alleen Jamie Lee Curtis voorbij zien komen als bekende, maar ook Nancy Kyes weer van de partij is evenals Charles Cyphers uit Halloween (1978) en Tom Atkins die in Halloween III: Season of the Witch (1982) de hoofdrol speelt.

Praktische info

  • The Fog (1980) 89 min
  • Directed by: John Carpenter
  • Produced by: Debra Hill
  • Written by: John Carpenter, Debra Hill
  • Starring: Adrienne Barbeau, Jamie Lee Curtis, Tom Atkins, John Houseman, Janet Leigh, Hal Holbrook
  • Music by: John Carpenter
  • Cinematography: Dean Cundey
  • Edited by: Charles Bornstein. Tommy Lee Wallace
  • Production company: Embassy Pictures, EDI, Debra Hill Productions
  • Distributed by: AVCO Embassy Pictures