Film Review: Candyman (1992)

review film candyman 1992
Candyman is a compelling story

Candyman is een nachtmerrie-achtige fairytale en een verfilming van het korte verhaal The Forbidden van Clive Barker.

Het is een legende verbeeld als een nachtmerrie die tot leven komt. Een film die meer op het gevoel inwerkt dan op logica of rationaliteit, in zekere zin is ook het afdalen tot madness of het niet kunnen ontwaken uit een nachtmerrie niet op enige logica gebaseerd. En dat is misschien wel wat het zo eng maakt.

Het verhaal

Helen Lyle wil haar scriptie schrijven over legendes. Wanneer ze hoort over een specifieke legende over Candyman die rondwaart in the Projects van Chicago, gaat ze op onderzoek uit. De zogenaamde Candyman zou verschijnen wanneer je zijn naam vijf keer voor de spiegel hardop zegt. Candyman was ooit een zoon van een slaaf, maar vrij en een goede portretschilder die verliefd werd op een blanke vrouw. Hierdoor werd hij door een boze menigte gelyncht en is zijn lichaam door bijen opgegeten. Een echte urban legend dus. Maar het verhaal gaat rond dat een vrouw door de Candyman in een appartement in the Projects is vermoord.

Helen doorzoekt het appartement en vindt een gat achter de spiegel waar hij zogenaamd doorheen is gekomen om de vouw te vermoorden. Ze vindt een soort schuilplaats met een graffity tekening van de Candyman, maar verder niets. Ze maakt wel kennis met een buurvrouw, genaamd Ruthie Jean die het hele gebeuren heeft gehoord en tevens bang is voor de Candyman en een babyzoontje  heeft en daarom weinig aan haar kwijt wil. Een jongetje uit het gebouw echter laat haar een plek zien, het gebouwtje van de openbare toiletten buiten waar een jongetje is vermoord door de zogenaamde Candyman. Wanneer ze dat gaat onderzoeken komt ze oog in oog te staan met de Candyman, een gangleider die daar de buurt terroriseert. Ze wordt door hem buiten bewustzijn geslagen, maar door haar getuigenis kan de politie de gang eindelijk oppakken, aangezien iedereen in the Projects zo bang voor hem is dat ze niets durven zeggen.

Hierop besluit Helen een proefschrift te schrijven over de mensen van de Projects en hoe hun wanhopige situatie hen gevoelig maakt voor uitbuiting en geloof in bizarre legendes. Maar juist door haar eigen ongeloof en na het vijf keer zijn naam in de spiegel gezegd te hebben, verschijnt de echte Candyman aan haar en hij is niet meer van plan om haar los te laten. Helen belandt in haar eigen nachtmerrie en lijkt waanzinnig te worden. Het enige wat ze hoeft te doen is in hem geloven om het te laten stoppen, en zo Candyman in werkelijkheid kan verschijnen.

review film candyman 1992
about a legend

Maatschappelijke kwesties en echte nachtmerries

Candyman is een legende, die zich als een nachtmerrie voor Helen ontvouwt. De opbouw van de film begint sober en realistisch. We zien de Projects die op zich al nachtmerries zijn om in te wonen. De mensen wonen daar in een wanhopige toestand met een gang die daar profijt van maakt om hen te blijven terroriseren. Een buurt waar de rechercheur misschien wel om geeft, maar het boven zijn pet gaat om er iets aan te doen. Het is alsof je het vuil onder het tapijt schuift omdat het zoveel is dat je niet weet waar je moet beginnen.

In die omgeving begint Helen haar onderzoek. Ook zij is van mening dat mensen in een hopeloze en uitzichtloze situatie meer beïnvloedbaar zijn en vatbaar voor geloof zowel in een boogyeman als in een religie. Het zijn, hoe vreemd ook, ankers, niet tastbare houvastpunten in een nare tastbare wereld. Dat is al schrijnend genoeg. De mensen bevinden zich in een vicieuze cirkel, waarin hun wanhoop, hulpeloosheid juist angst veroorzaakt en irrationaliteit. Het slechte heeft het altijd voorzien op de zwakken. Iets wat de fysieke candyman doet, maar ook de legendarische Candyman. Want juist door het geloof in hem, versterkt hem en geeft hem macht. Candyman is als het ware een Tulpa. Een entiteit die door gedachten wordt gecreëerd. Door die gedachten kan het een fysieke vorm aannemen.

Madness makes you believe

Juist het feit dat Helen onderzoek doet naar Candyman maar eigenlijk niet in hem gelooft, maakt haar tot een prooi. Haar geloof in hem, een eigenlijk bij voorbaat ongelovige, iemand die het niet nodig heeft, die niet in een bizarre wanhopige situatie verkeert zal hem zeer waarschijnlijk nog sterker maken wanneer ook zij gelooft. Wanneer hij aan haar verschijnt is het dan ook niet zijn intentie om haar te doden, maar maakt haar zwak. Hij maakt haar langzaam krankzinnig door te doen voorkomen alsof zij niet alleen haar vriendin heeft vermoord, maar ook het babyzoontje van Ruthie Jean heeft ontvoerd. Langzaam maar zeker ziet de buitenwereld Helen steeds dieper vallen in een vreemde krankzinnigheid. Terwijl Candyman aan haar blijft verschijnen.

Haar verzet is bij voorbaat kansloos, net zo kansloos als de mensen in the Projects. Beide wanhopige situaties die niet door de autoriteiten serieus worden genomen zijn vergelijkbaar en komen daardoor in een neerwaartse spiraal terecht. Het enige wat Helen kan doen om verlost te worden van de greep van Candyman, is om in hem te geloven. Wat betekent hem nog machtiger te maken. Het is een paradoxale situatie waarin zij nooit zou kunnen winnen. Haar laatste daad is het enige dat ze nog kan doen. Tegelijkertijd een wanhoopsdaad, als een verlossing en tevens de vernietiging van Candyman zelf.

review film candyman 1992
and Helen

Zelfkant van de samenleving

De film is een rauwe schets van de zelfkant van de samenleving, zowel op fysiek als geestelijk gebied. Mensen die niet mee kunnen komen in de samenleving en daardoor onterecht als zwak worden bestempeld en niet meer te redden zijn. Dat dit niet het geval is bewijst Helen, niet alleen voor zichzelf, maar ook voor de mensen uit de Projects. De film is hiermee niet slechts een horror, maar een typering van een scheve maatschappij.

Met cinematografie die zich aanpast aan de opbouw van de film, van rauw en realistisch naar steeds vloeibaarder veranderend in een droom. We volgen Helen in wat zij meemaakt en wat haar overkomt. Wat zij niet weet hoe iets is gebeurd, zo ook weet je dat als kijker niet. Het gaat puur om de ervaring en haar machteloosheid en de steeds enger wordende gebeurtenissen. Wat als een legende begint, en verandert in een nachtmerrie, wordt uiteindelijk een dark fairytale. Het is een hefig en zielig verhaal dat mooi ondersteund wordt door de prachtige music score van Philip Glass. De wat melancholische pianomuziek (die doet denken aan het intro van de serie Haven, of eigenlijk andersom), maakt het des te sfeervoller.

Conclusie

Candyman is een nachtmerrie-achtige fairytale van een legende. Met prachtige muziek en sfeervolle cinematografie en sterke editing, verbeeldt het ook de nachtmerrie van de hoofdpersoon Helen. Naast dat er maatschappelijk kritische punten worden aangehaald is dit een enge horror waar de stijl van Clive Barker zeker in te herkennen is. De film is misschien door zijn vreemde manier van vertellen wat realistisch doet voorkomen, maar wat in feite meer een droombeeld is, niet heel toegankelijk en volgt niet de regels van de logica. Maar dat doen de maatschappelijke scheve kwesties ook niet.

Praktische info

  • Candyman (1992) 101 min
  • Directed by: Bernard Rose
  • Produced by: Steve Golin, Sigurjon Sighvatsson, Alan Poul
  • Screenplay by: Bernard Rose
  • Based on: The Forbidden by Clive Barker
  • Starring: Virginia Madsen, Tony Todd, Xander Berkeley, Kasi Lemmons,
  • Music by: Philip Glass
  • Cinematography: Anthony B. Richmond
  • Edited by: Dan Rae
  • Production company: Propaganda Films, PolyGram Filmed Entertainment
  • Distrubuted by: TriStar Pictures