Film Review: The Changeling (1980)

review film the changeling 1980
the changeling

The Changeling is een prachtig mooi ghost story drama dat zowel eng is als een goed verhaal heeft.

Niet alle horrors die in de jaren 80 zijn gemaakt steunen op synthesizer muziek en (matige) special effects en campy gore. Het idee dat ik in ieder geval vaak heb bij de jaren 80: luid, schreeuwerig, over de top en druk. Ook leuk, maar The Changeling heeft niets van dit alles en is een echte klassieke ghost story en haunted house verhaal, wat nog meer leunt op de jaren 70. In weinig is deze film te herkennen als een typische jaren 80 film en alhoewel al meer dan 35 jaar oud, eerder als een tijdloos verhaal dat nu enkel als klassiek aan zou doen dan als ouderwets.

review film the changeling 1980
John Russell composing his music

Het verhaal 

Als John Russell zijn vrouw en dochtertje verliest bij een ongeluk op weg naar hun vakantiebestemming, besluit hij een paar maanden later het roer om te gooien. Hij verhuist van New York naar Seatle om daar als muziekprofessor onderwijs te geven op de universiteit. Op aanraden van vrienden huurt hij een oud huis dat toebehoort aan de Historische Commissie en leert daar Claire kennen die hem het huis laat bezichtigen. Het is een oud landhuis met veel ruimte en een muziekkamer waar hij ongestoord muziekstukken kan componeren op de piano. Het lijkt erop dat hij zijn nieuwe draai heeft gevonden in Seatle en wordt ook door de studenten met open armen ontvangen.

Maar dan gebeuren er vreemde dingen in het huis. Vreemde bonkende ritmische geluiden, gefluister, deuren die zomaar open gaan. Uiteindelijk leiden alle vreemde dingen hem naar een verborgen kamertje op zolder. Er staat een rolstoel voor kinderen en hij vindt een dagboek gedateerd uit 1909. Als hij Claire hierover informeert weet zij van niks, maar een andere vrouw werkzaam bij de Historische Commissie lijkt meer te weten, al laat ze er niets over los. John besluit een medium in te huren en samen met onder andere Claire met wie hij inmiddels een goede band heeft opgebouwd, komen ze te weten wie rondwaart in het huis. Maar pas als John de taperecorder die hij heeft aangezet tijdens de seance, aanzet komt hij er echt achter wat er is gebeurd. En beseft hij dat hij degene is aan wie de geest om hulp vraagt. Samen met Claire wil hij de onderste steen boven krijgen.

Klassiek haunted house ghost story

Dit is zoals gezegd een echte klassieke ghost story in een haunted house. Er wordt de tijd genomen om het verhaal te vertellen, om de karakters te introduceren en om de sfeer langzaam op te bouwen. Ondersteunend hierbij zijn de spooky geluidseffecten en de mooie dramatische pianomuziek en strijkers met orkest. Sowieso aangezien de hoofdpersoon een componist is, speelt muziek een grote rol in de film. Zowel in de film zelf als ondersteunend.

Het landhuis is prachtig en groot, maar allesbehalve vervallen en juist goed verzorgd. Het indrukwekkende interieur wordt goed benut door het camerawerk dat zich door de grote lege gangen laat glijden of langs de enorme trappen naar boven of beneden gaat. Groot contrast is het kleine kamertje helemaal bovenin het huis, waar het drama zich lang geleden heeft afgespeeld. Met een kleine smalle steile trap is er toegang tot het kleine kamertje met een klein raam waar gekleurd licht van het glas in lood raam door schijnt. Ook van de steile trap en smalle deur is goed gebruik gemaakt door de camera die van verschillende kanten de griezeligheid benadrukt.

review film the changeling 1980
is this house haunted?

Sterke sfeer en sterk personage

De sfeer die gecreëerd wordt is niet zozeer unheimisch of beklemmend, maar eerder hangt de lucht vol spanning. Wie wacht op jump scares zal ze niet krijgen, maar de film werkt langzaam maar zeker toe naar niet alleen een gruwelijk verhaal, via spooky  momenten, maar ook naar een bombastische finale.

In tegenstelling tot veel Victoriaanse Ghost Stories die vooral ingaan op de psyche van degene die het gespook ondergaat, is de John samen met Claire een onderzoekend type. Hij wil koste wat kost te weten komen wat er in dat huis is gebeurd. Misschien dat hij een soort gerechtigheid zoekt, ook om het verlies van zijn vrouw en dochtertje te verwerken, maar de film gaat daar niet verder op in. Wel worden zijn emoties getoond en is hij een rationeel, vastberaden man waarvan we zien dat hij verdriet heeft en ligt te huilen in zijn bed. Door die ene scène maakt het de hoofdpersoon net een stuk echter.

Mede doordat hij op onderzoek uit gaat in gemeente archieven en krantenarchieven met Claire is het ook een soort mysterie dat moet worden opgelost. Ook hierin is hij zeer rationeel en verstandig en doet hij niets onlogisch en wordt het verhaal niet ontwricht om er zo iets engs mogelijks van te maken. Maar dat het een horror film is, wordt niet vergeten en bevat dan ook een aantal enge en een dodelijke scènes. Echter in de film is geen spatje bloed te zien en de nadruk geheel op de haunting van de geest. Een getormenteerde geest weliswaar die na al die jaren niet meer zo heel vriendelijk is na al de tijd.

Wat dan wel weer een overeenkomst is met het typische Victoriaanse spookverhaal is het achtergrond verhaal van de haunting en de ghost. Daar is niet alleen veel aandacht voor, maar is in feite de eigenlijke horror van het verhaal. Hierdoor zijn dit soort spookverhalen eigenlijk altijd zielige verhalen veroorzaakt door de gruwelijkheden van de mens zelf. In deze film wordt dat heel mooi opgebouwd en komen we steeds meer achter de waarheid. Maar hoe verder John komt in zijn onderzoek, hoe gevaarlijker het wordt. De apotheose stelt dan ook niet teleur. 

review film the changeling 1980
John gets to the bottom of this mystery

Conclusie

The Changeling is een zeer goed uitgebalanceerd spookverhaal dat helemaal klopt. Er zijn geen vage dingen die er slechts in zijn gestopt om de kijkers te laten schrikken of bang te maken. Het is een goed verteld verhaal met prettige en geloofwaardige personages. Het is geen doodenge film waar je nachten van zal wakker liggen, maar het is een erg goede film. En zal ook zeker worden gewaardeerd door mensen die niet per se iets hebben met spookverhalen of horrors. Als klassieker is deze film misschien niet bekend bij het grote publiek en dat is jammer en onterecht. Want deze film zou niet misstaan in dat rijtje klassiekers.

Leuke weetjes:

  • Beide hoofdpersonages John (George C. Scott) en Claire (Trish Van Devere) waren in het echt met elkaar getrouwd.
  • De screenplay is gebaseerd op de mysterieuze belevenissen van toneelschrijver Russell Hunter toen hij in de jaren 60 in Henry Treat Rogers Mansion woonde in Denver.
  • Ondanks dat de film misschien niet zo bekend is gebleven heeft de film wel vele prijzen gewonnen.

Praktische info

  • The Changeling (1980) 109 min
  • Directed by: Peter Medak
  • Produced by: Joel B. Michaels, Garth H. Drabinsky
  • Written by: Russell Hunter, William Gray, Diana Maddox
  • Starring: George C. Scott, Trish Van Devere, Melvyn Douglas, John Colicos, Jean Marsh, Helen Burns, Madeleine Sherwood
  • Music by: Rick Wilkins
  • Cinematography: John Coquillon
  • Edited by: Lilla Pedersen, Lou Lombardo
  • Distributed by: Associated Film Distributors