Boek Review: The Fisherman/ De Visser (John Langan, 2016)

book review the fisherman john langanThe Fisherman is een mooi epos dat rouw als onderliggend thema heeft, verpakt in een weird fiction verhaal dat doet denken aan Lovecraft. Het is een verhaal in een verhaal, gebaseerd op een legende en folklore, van horen zeggen en zelf ervaren. Een verhaal over vissen, vriendschap, liefde, verlies en rouw en groot verlangen.

Het verhaal

Dit is het verhaal van Abe en het verlies van zijn jonge vrouw Marie. Hij vertelt het verhaal van hun ontmoeting, hoe ze verliefd werden en niet veel later trouwden. Hun geluk en hun toekomstdromen werden al gauw verstoord door de ziekte van Marie, kanker en zij stierf nadat ze pas 6 maanden getrouwd waren. Abe verdrinkt zijn verdriet, verliest bijna zijn baan, totdat hij op een ochtend denkt; ik ga vissen. Vissen wordt zijn redding, maar zal uiteindelijk ook bijna zijn ondergang worden.

Vele jaren later verliest een jongere collega, Dan op een noodlottige dag zijn vrouw en tweeling in een auto-ongeluk dat hij zelf op wonderbaarlijke manier overleeft. Aangezien Abe kan invoelen wat hij doormaakt, krijgen ze contact en het duurt niet lang voordat Abe hem mee vraagt om te gaan vissen. Het blijkt dat Dan vroeger veel heeft gevist en de twee worden vismaatjes en vrienden. Het lijkt beter te gaan met Dan, maar onder zijn façade, ziet Abe barstjes. Wat die barstjes precies betekenen, komt hij pas achter wanneer Dan op een dag voorstelt om bij Dutchman’s Creek te gaan vissen.

Als ze die ochtend onderweg zijn naar Dutchman’s Creek en ze onderweg stoppen bij een Diner om wat te gaan eten, krijgen ze de legende te horen over Dutchman’s Creek. Howard de kok vertelt hen het verhaal van Lottie Schmidt en het verhaal van de oorsprong van Dutchman’s Creek. Het is een bizar en fantastisch verhaal, dat Abe afdoet als een verzinsel. Maar onder de oppervlakte van Dutchman’s Creek schuilt een vreselijke waarheid.

Het verhaal van Howard

Het is een verhaal in een verhaal. Het boek begint met de vertelling van Abe die zijn verlies van Marie beschrijft en zijn redding, het vissen. Dat eerste gedeelte dat ongeveer 1/5 in beslag neemt, is een vrij somber gedeelte. Het is een persoonlijke vertelling, dat een memoire zou kunnen zijn, maar dat niet direct uitnodigt om verder te lezen. Maar doe dit alsjeblieft wel. Want hoe dit verhaal begint, zegt helemaal niks over het verdere verloop. Als je eenmaal voorbij het ietwat zwaardmoedige en wat saai verhalende stuk bent, dan beland je pas in het echte verhaal.

Dat echte verhaal is weliswaar opgetekend door Abe, maar woord voor woord opgeschreven naar het hele verhaal van Howard. Het interessantste van dit opgetekende verhaal is dat Abe zich allerlei details kan herinneren van dat verhaal, wat Howard niet letterlijk zo heeft gezegd. Het is als het ware alsof het verhaal een soort collectief geheugen is, of een verhaal dat zich opdringt om verteld te worden, precies zoals het is gebeurd. Het verhaal dat Howard aan Abe en Dan vertelt, is het verhaal dat de Dominee aan hem heeft verteld. En dat van origine het verhaal is van Lottie Schmidt die dit verhaal aan het einde van haar leven aan de dominee heeft verteld.

Het verhaal van Lottie

Het is het verhaal van haar familie, van haar en haar zussen, haar vader Rainer en haar moeder Claire. Van Duitsland afkomstig en naar Amerika gekomen, omdat Rainer zijn baan als professor bij de Universiteit is kwijtgeraakt. Ze kunnen in Amerika werken bij de zus van Claire die ook hun overtocht heeft betaald, maar wanneer Rainer hoort dat hij een baan kan krijgen als bouwvakker bij het maken van een dam, vertrekt het gezin naar de plek waar later het Reservoir zou komen en ook Dutchman’s Creek.

Het verhaal van de dominee

Maar voordat het verhaal van Lottie en haar familie verteld kan worden, heeft dominee Mapple eerst de geschiedenis van die plek onderzocht. Op de plek waar het Reservoir moest komen, bevond zich een nederzetting rondom een ‘station’, waar allerlei dorpjes werden gevestigd. Op een dag kwam er een vreemdeling naar dat gebied, een visser, een soort magiër. Hij werd ontvangen als gast van de rijkste man aldaar Cornelius en trok bij hem in het Dort Estate. Wie de visser precies was, wist niemand, maar dat er vreemde dingen gebeurden sinds hij is gekomen, ging al gauw de ronde. Na het overlijden van Cornelius, werd het Dort Estate nagelaten aan de vreemdeling. En nu jaren later, alles moet wijken om het Reservoir te maken, staat het Dort Estate er nog, en lijkt de vreemdeling nog niet te zijn vertrokken. En lijkt de geschiedenis zich te herhalen. Alleen Rainer en vier andere mannen, staan in de weg van de gruwelijke waarheid die de visser van plan is om te ontrafelen.

Schrijfstijl en perspectieven

Door de vertelstijl van verschillende perspectieven die telkens verschuift, wordt een verhaal dat vrij simpel verteld had kunnen worden, niet alleen complexer, maar ook een stuk interessanter. Het is ook echt geschreven als een vertelling. De vertelstijl van Abe, verschilt met de vertelstijl van Howard. Maar ook het verhaal dat Howard vertelt, verschuift van het ene naar het andere perspectief. Het zijn de ervaringen die zijn doorverteld door verschillende personages die bij elkaar worden genomen en zo één verhaal vormen. Wat de ene verteller niet zelf heeft meegemaakt, wordt opgevuld door een ander personage. Hierbij is niet alleen het perspectief anders, maar ook de manier van kijken op een situatie, waardoor het een levendige vertelling wordt. Die veranderingen in perspectief zijn daarom ook erg goed gekozen, waardoor het verhaal niet alleen meer gaat leven, maar ook nooit een saaie vertelling of opsomming van gebeurtenissen wordt.

De legende vs het verhaal van Abe

Maar ook de gebeurtenissen zelf, trekken genoeg aandacht naar zich toe. Het verhaal en het idee, de legende is intrigerend, het is niet alleen beangstigend en een eng verhaal, maar ook een idee dat tot de verbeelding spreekt en meer is dat een gewoon kampvuur- of spookverhaal. Het achterliggende idee heeft alles te maken met het thema van het boek: (rouw)verwerking. Het boek begint hier vrij letterlijk mee. Maar wanneer eenmaal het echte verhaal begint, verdwijnt dat naar de achtergrond, maar blijft altijd net onder de oppervlakte aanwezig, want ook dit verhaal heeft hier mee te maken.

Het einde van het boek, wanneer we daadwerkelijk met Abe en Dan mee gaan naar Dutchman’s Creek zal dan ook geen verrassingen meer hebben voor de lezer. Het verhaal, heeft vanaf het begin altijd al hier naar toe gewerkt. Dat neemt echter niet weg dat het een mooi verhaal is, met een spannende finale. Het allerlaatste gedeelte van het boek, is jammer genoeg net weer zo langdradig als het eerste begin. Het had niet per se gehoeven. Het is een verhaal dat op deze manier lijkt te zoeken naar een einde. En in feite hebben we nu al drie eindes gelezen. Het allerlaatste einde was net wat overbodig en laat minder aan de verbeelding over dan het eigenlijke verhaal, de legende, het verhaal dat Howard hen vertelt.

Dat verhaal van Howard is zo goed geschreven, met simpele vertelzinnen en mooie zinnen, erg afwisselend, waar je als lezer helemaal wordt ingezogen dat het persoonlijk verhaal van Abe, misschien voor sommigen alleen maar afleidt. Het is als een koekje waarvan de buitenkant net iets minder lekker is dan de romige binnenkant. Maar dat zegt meer over het verhaal van Howard dan het verhaal van Abe. Want het verhaal van Abe houdt het thema bij elkaar, is de reden waarom überhaupt Howard het verhaal aan hen vertelt en geeft aan dat de legende echt is en nooit zal verdwijnen.

Conclusie

The Fisherman is een moderne weird fiction geheel in een Lovecraft of M.R. James stijl. Een verhaal met inhoud, een echt thema met een hart en onverklaarde gebeurtenissen, vreemde monsters en wezens, oude magie en een vreemde wereld, die doet denken aan een verhaal van Lovecraft. De kracht van dit boek ligt dan ook bij het verhaal van de legende, het grootste gedeelte en middenstuk. De zeer eigen stijl met verschillende perspectieven, leest niet alleen prettig, maar is erg interessant en sleurt je mee als het getij en voordat je het weet verdrink je je in het bizarre verhaal.

Praktische info

The Fischerman (2016), 263 bladzijden. Auteur: John Langan. Oorspronkelijke taal: Engels. Nederlandse vertaling: De visser.