The Ritual (2017) Film vs The Ritual (2011) Boek

review film the ritual 2017
eOne Films/ Netflix

Het boek The Ritual van Adam Nevill uit 2011 vond ik een erg enge en sterke horror, die horror van verschillende kanten laat komen en een onderliggend maatschappelijk thema heeft. Nu is dit boek verfilmd. In dit artikel kan je lezen hoe de film en het boek zich tegenover elkaar verhouden. Welke is enger, beter, of meer de moeite waard?

book review the ritual adam nevillHet verfilmen van een boek is niet altijd gemakkelijk. Je moet niet alleen het verhaal, de personages, de sfeer, maar ook de essentie neerzetten. Aangezien een boek daar ruim de tijd voor kan nemen en wel 500 of meer bladzijden kan beslaan, is er voor een film minder tijd, vaak 1,5 uur of iets meer. Dat betekent dat er gekort moet worden, in het verhaal, achtergrond, of dat men er voor kiest om het boek als basis idee te gebruiken en de film er losjes op te baseren.

Maar het is ook niet altijd even makkelijk om na een boek te hebben gelezen waar je vrij enthousiast over was, om dan de film onbevooroordeeld te gaan bekijken. Je komt er dan niet onderuit om de film met het boek te vergelijken. Dat is soms niet altijd even eerlijk tegenover de film. Dus wees gewaarschuwd, puur objectief is mijn oordeel natuurlijk niet meer. Het is mij tijdens het kijken niet helemaal gelukt om het boek los te laten.

Een boek verfilmen kan goed uitpakken of het boek zelfs overtreffen, maar in het geval van The Ritual, was ik redelijk teleurgesteld. Niet alleen hebben ze veel stukken overgeslagen, maar zijn ze ook te gehaast te werk gegaan met de stukken die ze uit het boek wel wilden behouden.

Het verhaal gaat over vier (vroegere) vrienden, Luke, Hutch, Dom en Phil, die na een lange tijd, (15 jaar) elkaar vrijwel niet gezien te hebben en waarvan hun paden uiteen liepen, een reünie organiseren om te gaan hiken in Zweden. Tenminste, in het boek.

In de film zijn er vijf vrienden die tijdens (waarschijnlijk hun zoveelste) avondje stappen plannen maken om een trip te maken met z’n vijven. Wordt het Las Vegas of Ibiza, Berlijn, Amsterdam of hiken in Zweden? Maar wanneer twee van hen bij een avondwinkel iets willen halen, blijkt dat die winkel wordt overvallen en één van hen, Rob wordt gedood, terwijl de ander, Luke, zich (als een lafaard, het is maar hoe je het bekijkt) verschuilt en hem niet durft te helpen. Zes maanden later zijn ze dan toch in Zweden om te hiken en om Rob te herdenken. Maar als Dom zijn knie verstuikt, besluiten ze om een kortere route door het bos te nemen. Wat ze echter niet weten is dat er een heel oud wezen in die bossen schuilt en hen al gauw opjaagt en wordt het een survival tocht met een wel erg letterlijke betekenis.

review film the ritual 2017
eOne Films/ Netflix

De hele premisse die in het boek ten grondslag ligt aan de hike en de onderlinge verhoudingen van de vier vrienden is daardoor heel anders. In het boek zijn Dom en Phil getrouwde, te dikke burgermannetjes geworden, terwijl Luke de vrijbuiter nog steeds in een klein appartement woont, allerlei baantjes heeft en volgens Phil en Dom niet meedoet in de maatschappij en niet volwassen is geworden. Hutch, degene die de hele hike heeft uitgestippeld, staat een beetje tussen hen in. De struggles onderling in het boek komen dan ook voort uit een hele andere levensstijl die ze van elkaar niet begrijpen en moeilijk kunnen accepteren. Dat Dom zijn knie verstuikt omdat hij te dik en ongetraind is, is dan ook een extra obstakel en reden om een shortcut te nemen, terwijl Luke en Hutch hem zowel willen helpen als zich aan hem ergeren. 

Terwijl in de film Luke door hen en voornamelijk Dom, wordt beschuldigd niets te hebben gedaan om Rob te helpen tijdens de overval. Hierdoor staan de verhoudingen heel anders op scherp. In het boek worden die onderlinge verhoudingen langzaam duidelijk en worden kleine irritaties steeds groter terwijl ze steeds verder verdwalen. In de film word al gelijk alles duidelijk op scherp gezet en hoeft de kijker daar niet meer achter te komen.

Dat was juist de kracht van het boek. Ze krijgen het niet alleen te stellen met elkaar, maar ook met allerlei ontberingen van de natuur. Het feit dat ze verdwalen, praktisch zonder eten, drinken en een tent komen te zitten, maakt het erger. En dan hebben we het nog niet eens over het monster dat op hen jaagt, terwijl ze vreemde bizarre en enge ontdekkingen doen. Die spanning wordt in het boek heel duidelijk opgevoerd en is zowel beklemmend al eng, terwijl je de onderliinge irritaties van de pagina’s voelt spatten.

Dit komt helaas niet zo over in de film, waarin met grote hinkstapsprongen ze al snel de grote enge ontdekkingen doen en ze daarbij ook een aantal overslaan. Alhoewel sommige stukken wel goed en eng zijn gedaan. Vooral het moment waarop Luke voor het eerst een glimp opvangt van het monster is een creepy scène, maar ook de ontdekking op de zolder in het boshutje en hoe ze elkaar daar de volgende ochtend aantreffen is vrij eng.

review film the ritual 2017
eOne Films/ Netflix

Het boek bestaat uit twee delen. Waarin beide delen als thema hebben; ontsnappen uit de harde maatschappij. Luke dit doet door een soort einzelgänger die zijn eigen weg gaat. In het tweede deel komen we echter nieuwe personages tegen die zich op een wel heel wrede manier afzetten tegen de maatschappij. Het is een verrassende twist die de horror naar een hoger level trekt, en mens vs monster in een ander perspectief zet. Luke, de enige overlevende van de vier wordt namelijk gevangen gehouden door een paar jongeren, soort black metal band Bloody Frenzy, die het wel geinig vonden om een heidens ritueel uit te voeren, om de oude Noorse goden op te roepen omdat ze zichzelf een soort Vikingen wanen. Ze worden daarin bijgestaan door een hele oude heks. Dat is een keerpunt dat je niet verwacht.

Dat tweede deel in de film is geheel anders, want alhoewel we de oude heks even zien, is Bloody Frenzy afwezig. In de film zien we een functionerend dorpje van mensen die de godheid in het bos aanbidden. Geen halve psychopaten die verveeld zijn in de maatschappij en er tegen aan willen schoppen. Juist dat contrast tussen de echte ontberingen in het bos, het echte overleven en zijn vrienden één voor één afgeslacht zien worden, tegenover die jongeren is voor Luke een heftige ontdekking. Dat hij in staat is om de jongeren met een shotgun neer te schieten verbaast hem nog meer. 

De film negeert dit thema compleet en maakt van het tweede deel een vreemd en erg kort door de bocht heidens verhaal dat het boek geen eer aandoet, maar ook geen verlossend einde heeft. Het is vrij zwak en het gevecht om te willen (over)leven ontbreekt.  Wat de film doet is het tegenovergestelde neerzetten. Luke als lafaard die het zonder slag of stoot overleeft. Hij moet buigen voor de godheid en weet te vluchten. De razernij, de wil om te vechten en te leven ontbreekt in de film, of is althans veel te zwak neergezet.

review film the ritual 2017
eOne Films/ Netflix

The Ritual is een prachtig boek, dat verschillende soorten horror in zich heeft. Veel enge momenten en ontdekkingen en sterk neergezette onderlinge verhoudingen van de personages, met een hele goed opgebouwde spanning, die steeds ondraaglijker wordt. Het is een werkelijke strijd op leven en dood geworden.

De film heeft mooie shots van de natuur, maar wordt nooit zo indringend of beangstigend als in het boek. De wanhoop, verlorenheid en verslagenheid spat niet van het scherm, wel van de bladzijden. Het monster of godheid daarentegen ziet er prachtig uit en verbeeldt heel mooi hoe het in het boek wordt beschreven. En ook het creepy huisje in het bos is precies zoals in het boek, net als de dromen die ze daar hebben. Om in de film de personages een achtergrond te geven hebben ze voor deze (de overval) insteek gekozen, wat het toegankelijker maakt. Ook geeft het ruimte geeft voor de lucid nachtmerries. Maar uiteindelijk is deze insteek wel veel minder interessant.

De film op zichzelf staand is niet slecht, maar ook geen hele sterke enge horror, alhoewel sommige scènes best creepy zijn. Maar de algehele aanhoudende enge sfeer ontbreekt. Wie het boek niet heeft gelezen zal de film best kunnen waarderen. Maar wie het boek wel heeft gelezen kan bijna niet anders dan teleurgesteld zijn.

Dus ga de film kijken en daarna het boek lezen. Of lees het boek en laat de film links liggen, of wees voorbereid op een niet al te letterlijke verfilming en probeer het boek los te laten tijdens het kijken.

Wil je een apart review lezen van het boek of de film, klik dan op onderstaande links:

Boek: The Ritual (2011), 418 bladzijden. Auteur: Adam Neville.

Film: The Ritual (2017), 94 min. Directed by: David Bruckner. Written by: Joe Barton. Starring: Rafe Spalle, Arsher Ali, Robert James-Collier, Sam Troughton. Music by: Ben Lovett. Cinematography: Andrew Shulkind. Production company: Imaginarium Productions, eOne Films. Distributed by: eOne Films, Netflix.