Film Review: Star Trek The Motion Picture (1979)

review film star trek the motion picture 1979
the crew of the Enterprise

Als fan van science fiction had ik een tijdje terug nog nooit iets gezien van Star Trek. Schande! Inmiddels heb ik de schade ingehaald en ben ik vooral fan geworden van de originele serie en de oude films.

Ik had namelijk last van vooroordelen en dacht dat hard science fiction saai was. Totdat de 6 oude films, op tv werden uitgezonden, in één week tijd, een ouderwetse marathon dus. Dus besloot ik ze toch eens te bekijken. En goh, wat kan je er toch soms naast zitten, die vervelende vooroordelen toch ook altijd. Want na 5 minuten was ik al hooked. Viel dit ook onder de noemer Hard Science Fiction? Bij Hard Science Fiction ligt namelijk de nadruk op wetenschappelijke of technische details of wetenschappelijke accuraatheid of allen tezamen. Soft Science Fiction daarentegen richt zich voornamelijk op antropologie, sociologie, psychologie en politiek. Soft vs Hard wordt niet als binair gezien (de een of de ander) maar als een schaal. In mijn geval stond het schuifje van de science fiction schaal wat betreft Star Trek iets teveel naar rechts, want er blijkt genoeg aandacht te zijn voor de Soft kant van science fiction. Ik was namelijk gelijk helemaal weg van de karakters en hun interactie. De stoere Captain Kirk, de logische Spock, de eigenwijze Bones, de miracle-worker Scotty, de lieve Chekov, de energieke Sulu en de slimme, prachtige vrouw Uhura.

review film star trek the motion picture 1979
the Enterprise

Het verhaal 

In 2273 wordt er een buitenaardse kracht ontdekt die zich schuilhoudt in een wolk van energie, die op de Aarde afstevent. De Enterprise wordt er op afgestuurd om het te onderzoeken. Op de Enterprise ontstaan echter wat problemen waardoor Admiraal Kirk de Captain wordt en Spock de nieuwe science officer. De Enterprise onderschept de wolk van energie maar wordt aangevallen. Spock weet zich binnen het buitenaardse schip te werken en een telepathische link te leggen, waardoor hij erachter komt wat het buitenaardse schip werkelijk is; een levende machine die zijn creator zoekt op Aarde. Die levende machine was eerst de Voyager 6, een space probe van de Aarde die ooit verloren is gegaan. Nu behebt met een bewustzijn, is het een geheel nieuwe levensvorm die Kirk en Spock in goede banen moeten leiden.

Een echt science fiction thema

De film heeft een typisch jaren 70 thema, een thema dat nu in bijvoorbeeld ook hedendaagse series zoals Real Humans en Westworld ook weer wordt opgepakt. Het gaat om niet-levende materie dat door mensen of in deze film buitenaardse wezens tot een levend wezen is gemaakt met een bewustzijn. Dat dit complicaties geeft is duidelijk en blijkbaar iets dat met de komst van computers en robots de mens bezighoudt. Want wat als dat ooit echt werkelijkheid wordt? In deze film wordt de nadruk gelegd op dat dit niet per definitie slecht is, maar dat het ligt aan de manier waarop de mens met deze verandering omgaat. Deze eerste Star Trek film heeft een echt science fiction thema dat maatschappelijke problemen aanspreekt, terwijl het gegoten is in een ruimte avontuur met leuke en interessante personages.

review film star trek the motion picture 1979
Kirk, Bones and Spock

De franchise

Deze film is de eerste uit een lange reeks van zes films die allemaal gaan over de Enterprise en haar bekende crew, gebaseerd op de eerste originele Star Trek tv-serie. De films zijn gebaseerd op de serie die liep van 1966 en 1969. De films grijpen soms terug op al bestaande personages uit de serie, maar het zijn op zichzelf staande verhalen. Deze eerste film vind ik qua sfeer en het neerzetten van de personages en het avontuur een aparteling in de serie-reeks en de overige films. Terwijl de andere films in een heel andere decennium zijn gemaakt, namelijk van 1982 tot 1991 terwijl die films echt meer een jaren 80 sausje hebben met de vierde film The Voyage Home (1986) als hoogtepunt.

Sindsdien zijn er naast de Original Series vele andere series verschenen met andere ruimteschepen en een andere crew. Nog steeds is Star Trek immens populair en verschijnen er nog meer nieuwe films. En dat is allemaal te danken aan Gene Roddenberry de oorspronkelijke bedenker van dit alles. Zonder hem zouden we toch heel wat ruimte avonturen armer zijn geweest.

review film star trek te motion picture 1979
discovering new things

Typsich jaren 70

Maar wat ik helemaal fantastisch vond aan de film was de typische jaren 70 vibe. De psychedelische special effects. De synthesizer geluidjes. En ook hoe de special effects worden geacteerd. Fantastisch! Het gaf me het gevoel naar een ‘echte’ science fiction film te kijken, zoals het genre bedoeld is. Alsof de toekomt nog mijlenver weg is, zo ver dat het nauwelijks nagebootst kan worden. Nu zijn de special effects zo goed (soms te goed) dat de toekomst wel heel dichtbij lijkt, ook al moet het zich honderden jaren later afspelen, waardoor het juist minder realistisch wordt in mijn ogen. Juist dat ‘neppe’ futuristische laat zien dat de toekomst nog te ver weg is om voorspelbaar te zijn. Daarbij worden er, zo lijkt wel, meer science fiction films gemaakt slechts voor de special effects in plaats van dat het echt over science fiction thema’s gaat en worden het dus eerder actiefilms.

review film star trek the motion picture 1979
hard science fiction

Verhaal belangrijker dan special effects

In deze Star Trek film is het verhaal het allerbelangrijkst, de special effects hebben een ondersteunende rol. Natuurlijk zullen ze hier in 1979 heel anders over gedacht hebben, want toen was dat op het toppen van hun kunnen qua special effects (ze konden gewoon niet beter, daarvoor ontbrak toen nog de techniek). Nu kijken we er geheel anders tegen aan. We kunnen het niet meer door de ogen vanuit dat jaartal bekijken. Maar dat maakt het nu des te interessanter. Dit is hoe men toen naar science fiction keek, bijna 40 jaar geleden. Maar ook zonder die tijdsgeestgedachte is de film erg leuk om te kijken.

Nu zijn de films in een nieuw jasje gestoken dat meer aansluit op het publiek van nu. Toch is deze film en ook de originele serie die liep van 1966-1969 ook erg vermakelijk om te kijken en leer je gelijk iets van de tv geschiedenis op science fiction gebied en pak je ook nog iets mee van de toen heersende denkbeelden.

review film star trek the motion picture 1979
really nice special effects

Conclusie

Star Trek The Motion Picture is een echte science fiction film met ditto thema die je weer helemaal mee terug neemt naar vroeger. De film straalt een en al jaren 70 uit en is heerlijk om naar te kijken. Wie de film heeft gezien zal zeker meer waardering voor de science fiction van Star Trek opbrengen dan wanneer je enkel naar de nieuwe films hebt gekeken.

Praktische info

  • Star Trek: The Motion Picture (1979) 132 min
  • Directed by: Robert Wise
  • Produced by: Gene Roddenberry
  • Screenplay by: Harold Livingston
  • Story by: Alan Dean Foster
  • Based on: Star Trek by Gene Roddenberry
  • Starring: William Shatner, Leonard Nimoy, DeForest Kelly, James Doohan, Walter Koenig, Nichelle Nichols, George Takei, Persis Khambatta, Stephen Collins
  • Music by: Jerry Goldsmith
  • Cinematorgraphy: Richard H. Kline
  • Edited by: Todd C. Ramsay
  • Production company: Paramount Pictures, Century Associates
  • Distributed by: Paramount Pictures