Serie Review: Dark Seizoen 1

review series dark season 1
dark

Dat de Duitse serie Dark zijn naam eer aandoet is een feit. Zowel qua uiterlijk als sfeer als de filosofische boodschap is deze serie inktzwart.

De serie wordt wel vergeleken met Stranger Things, maar ik kan er geen enkele gelijkenis mee treffen. Dark heeft geen “Goonies” groepje of een “losers club.” Geen zichtbare monsters of vijanden te bevechten. Geen dark fantasy science fiction achtige vibe, boordevol nostalgie en bij tijd en wijle dat euforische epische gevoel. Wie de serie Dark dan per se met iets wil vergelijken komt misschien het dichts in de buurt bij de Franse serie Les Revenants. Maar ook hier houdt de vergelijking met eenzelfde soort donkere mysterieuze sfeer al snel op. Dark is een op zichzelf staande serie, die weliswaar gebruik maakt van veel al bestaande filosofische en science fiction concepten, maar daar een eigen draai aan probeert te geven. Dat zegt echter nog niet veel over de kwaliteit van de serie. Want alhoewel de serie een paar sterke punten heeft, heeft het ook een aantal zwakke punten.

review series dark season 1
Jonas investigates the caves of Winden

Het verhaal

Het is het jaar 2019. In het dorp Winden pleegt op 21 juni een man zelfmoord en laat een brief achter die op 4 november na 22:13 pas geopend mag worden. Na deze scène maken we een sprong in de tijd en is het 4 november 2019. We volgen Jonas, die de zoon blijkt te zijn van de man (Michael) die zelfmoord heeft gepleegd. Na 2 maanden absentie is Jonas weer terug in Winden en ontdekt gelijk dat het dorp in de ban is van een vermiste jongen, Erik. Die avond wanneer de dorpelingen op de school bijeenkomen om over de vermissing te praten, gaat Jonas met zijn beste vriend Bartosz, Magnus en Martha en kleine Mikkel, broertje van Magnus en Martha naar de grotten van Winden om de drugs stash van de vermiste Erik te zoeken. Precies om 22:13 komen er vreemde geluiden uit de grotten en de vrienden worden bang en vluchten, waarbij Mikkel spoorloos verdwijnt. Op die dag worden allemaal gebeurtenissen in werking gesteld die zijn weerslag hebben op vier families in Winden. Gebeurtenissen uit het heden, verleden en toekomst lijken onlosmakelijk met elkaar verbonden. Wordt zo het lot van die families vastgelegd of is Jonas in staat om alles te veranderen? En wat heeft de kerncentrale in Winden te maken met dit alles?

review series dark season 1
Ines opens Michael’s letter

Personages

De serie heeft een groot aantal personages, die pardoes worden neergezet, zonder echt te worden voorgesteld. Dat kan een pluspunt zijn, om niet gelijk de kijker bij de hand te nemen, en iedereen netjes, maar misschien ook erg eentonig aan de kijker voor te stellen. Maar in Dark pakt dat minder goed uit. Juist omdat het om de personages gaat en om welke rol zij spelen, want het blijken allemaal pionnen in een al bepaald spel te zijn (zie beneden), is het wel van belang dat je al snel als kijker weet wie wie is. Daar moet je echter best wat moeite voor doen. Dat iedereen blank, te verdelen is in drie leeftijdscategorieën, pubers, ouders van in de veertig en grootouders van in de zeventig zijn, zonder eigen kenmerkende eigenschappen, helpt al niet mee om niet alleen te bepalen wie wie is, maar ook wie bij wie hoort. De familiefoto’s op de schouwen, dressoirs etc van de verschillende gezinnen, is het enige dat er een beetje bij helpt. Als dat nog niet ingewikkeld genoeg was, blijken ze niet alleen verhoudingen met elkaar te hebben en hebben ze een hoop geheimen, maar maken we ook sprongen in de tijd van 2019 naar 1986 en 1953, waar telkens 33 jaar tussen zit. In die tijden maken we dus weer kennis met dezelfde personages, maar in een andere tijd en wanneer ze een stuk jonger waren. Vreemd genoeg, ondanks de tijdswisselingen, is er weinig sprake van dynamiek binnen een personage. Hun gevoel is zeer intern en niet voelbaar, waardoor betrokkenheid bij het personage moeilijk wordt en ze afstandelijk blijven.

De families:

  • Familie Nielsen: vader Ulrich, moeder Katharina, zoon Magnus, dochter Martha, zoon Mikkel. Vader en moeder van Ulrich: Tronte en Jana Nielsen.
  • Familie Kanhwald: vader Michael, moeder Hannah, zoon Jonas. Moeder van Michael: Ines.
  • Familie Doppler: vader Peter, moeder Charlotte, dochter Franziska, dochter Elisabeth. Vader Peter: Helge
  • Familie Tiedemann: vader Alexander, moeder Regina, zoon Bartsoz. Moeder Regina: Claudia. Opa Regina: Egon Tiedeman
review series dark season 1
lots of secrets

Ook qua teksten en gedrag lijken de personages erg op elkaar. De een is misschien wat fysiek agressiever, maar de passief agressieveling is misschien wel net zo gevaarlijk. Dit zijn ‘normale’ eigenschappen die voorbij komen in de serie. Hierdoor wordt het de kijker wel moeilijk gemaakt om enige feel te hebben met de personages. Op Jonas en Mikkel na zijn ze totaal niet likeable. Maar dat is niet het enige probleem met de personages. De teksten die ze uitspreken lijken niet alleen regelrecht uit een literair boek te komen als de gedachten van de alwetende schrijver, maar zijn vaak te nadrukkelijk symbolisch bedoeld om het hele thema van heden, verleden, toekomst, determinisme etc te benadrukken. De dialogen worden hierdoor een beetje onrealistisch en prozaïsch. Het “tik-tak” bijvoorbeeld, dat de demente Helge steeds zegt, is niet bepaald realistisch. Ook lijkt het zo alsof de kijker niet serieus wordt genomen of te dom wordt geacht om het te begrijpen. Dat gaat irriteren. Niet in het minst door de voice over die telkens eenzelfde soort riedeltje over dit thema opratelt, wat op gegeven moment eerder aandoet als pretentieus filosofisch geneuzel. En dat is jammer. Want de boodschap zonder al deze nadrukkelijkheden was ook wel overgekomen. De kunst van het weglaten, had meer indruk gemaakt.

review series dark season 1
nuclear power plant

Sprongen in de tijd, 2019, 1986, 1953

Die sprongen in de tijd, verbinden het mysterie van wat er nu gebeurt met het verleden, maar verklaart ook een paar dingen die nu gebeuren in het heden. Symbool, dat de geschiedenis zich altijd herhaalt, staat het gezin van Ulrich. In 1986 raakte zijn broertje Mads vermist en is nooit gevonden. Zijn vader Tronte, had op dat moment een verhouding met Claudia. Nu in 2019, raakt Mikkel het zoontje van Ulrich vermist, op dezelfde dag 33 jaar later en heeft Ulrich een verhouding met Hannah. Qua verhaal had het er allemaal niet in gehoeven, maar symbolisch gezien, versterkt dit het gevoel van determinisme. Want juist deze sprongen in de tijd laten duidelijk zien dat de personages geen vat hebben op de gebeurtenissen, waardoor ze marionetten worden niet alleen in hun eigen verhaal, maar ook evenzo fungeren in het plot. Dat maakt deze serie plot-driven. 

Cinematografie

De serie ziet er echter wel prachtig uit. Er is aandacht besteed aan mooie shots en beelden en de vele middle of frame shots geven net dat beetje meer mysterie. De split screens, wanneer we heden en verleden in een oogopslag kunnen zien, zijn niet alleen mooi en treffend, maar ook verhelderend. De serie zet een erg sterke sfeer neer die niet alleen donker is maar ook zeer somber. Dat wordt nog eens versterkt door de muziek die een foreboding effect heeft. De grotten, op zich al creepy genoeg, worden erg unheimisch in beeld genomen en zijn een sterk terugkerend beeld in de serie. Toch blijft de sfeer en de beelden, net zoals het gedrag van de personages te veel hetzelfde, alsof alles in herhaling blijft vallen. Prima voor de symboliek, maar dat zorgt er wel voor dat het weinig dynamisch is en weinig spanning is in de vertelwijze. De toon blijft hetzelfde, en wordt daardoor soms een beetje monotoon.

review series dark season 1
Jonas finds his father’s maps

Sfeer

De serie Dark doet zijn naam eer aan. Om te beginnen spelen de meeste scènes zich af in het donker. Of dat nu de donkere grotten zijn, de slecht verlichte kamers, een donkere bunker of een donker bos. Maar ook zijn er veel scènes die zich afspelen in de avond of nacht. En wanneer het dag is, dan zorgt de continue regen en de hoosbuien er wel voor dat het erg allemaal erg donker uitziet. De zon zal zich geen een keer laten zien in deze serie. Dat zet niet alleen gelijk de donkere sfeer, maar werkt ook erg symbolisch door. Want de serie is behoorlijk somber. De grauwe, bruine filters, de donkere kleding, de vale gezichten, laten precies zien hoe de personages zich voelen en gedragen. Dat straalt een zekere somberheid uit, maar vooral ook hopeloosheid en hulpeloosheid. De personages zijn niet in staat om boven zichzelf uit te stijgen, maar blijven hangen in egoïstisch zelfmedelijden gedrag waardoor hun daden alleen maar in negativiteit toenemen. Zo lijkt iedereen zich te bevinden in een neerwaartse spiraal, waarbij niemand in staat is dat te overkomen. Niemand? Jonas, lijkt de enige die weerstand kan bieden aan het deterministische waarbij iedereen zich heeft neergelegd. Hij is dan ook zeer symbolisch, de enige die kleur draagt, een helder gele regenjas. Jonas is het enige personage waaruit daadkracht, wilskracht en positiviteit en hoop uitstraalt. Hij is ook de enige die met de juiste, onzelfzuchtige motieven op onderzoek uit gaat om alles recht te zetten, ook al betekent dit zijn eigen ondergang.

review series dark season 1
what lies in the bunker?

Determinisme: Spoilers

Maar de acties van Jonas zijn tevergeefs. En dat maakt deze serie nog zwaarder en donkerder dan al het bovenstaande. Met de juiste motieven, opofferingsgezindheid, handelt Jonas tevergeefs. In plaats van dat hij denkt dat hij Winden heeft gered, blijkt hij uiteindelijk degene te zijn die alle ellende in werking heeft gezet. Door zijn acties in de toekomst, werd het verleden mogelijk gemaakt, waardoor alles in werking werd gezet, wat uiteindelijk zou leiden tot zijn onzelfzuchtige acties in de toekomst. Een mega paradox, van een immense deterministische aard. Wat de serie hier laat zien, is dat het niet alleen een illusie is dat heden, verleden en toekomst van elkaar gescheiden zijn, maar ook de illusie dat de mens een eigen vrij wil heeft. En wat is nu donkerder en somberder dan dat? De serie heeft door zijn toon, het neerzetten van de personages en de uiteindelijke plot, dan ook een zeer negatief mensbeeld. Humor ontbreekt dan ook volledig in deze serie.

Onbeantwoorde vragen: Spoilers

Alhoewel het einde van de serie, zowel een cliffhanger kan zijn, als een einde dat aansluit op het deterministische thema van de serie, zijn er nog wel een aantal vragen onbeantwoord die in een eventueel tweede seizoen behandeld kunnen worden. Want komt Ulrich ooit weer terug naar het heden en wat gebeurt er met hem? Welke rol speelt Claudia Tiedemann? Waar is Jonas terecht gekomen? Worden de moordzaken van de jongens nog opgelost? Maar de belangrijkste vraag is: Wie is Noah en wat wil hij en waarom? Het is vaag duidelijk dat hij de mensheid wil overheersen door middel van tijdreizen. Maar waarom precies, wat is zijn uiteindelijke doel? En waarom heeft hij de jongens (en geen meisjes) nodig om te experimenteren op zijn tijdmachine? Wie is hij echt en waar komt hij vandaan, of liever gezegd wanneer komt hij vandaan? En waarom heeft hij Helge nodig als een soort Renfield? Alles hieromtrent blijft erg vaag en zo lijkt Noah een Mcguffin om de gebeurtenissen in werking te stellen. Want als Erik niet vermist was geraakt, en er geen jongen vermoord in het bos was gevonden, hoe had dan de zoektocht naar Mikkel verlopen? Was de urgentie minder geweest? Of had het hele Noah gebeuren ook weg gelaten kunnen worden? Want Mikkel was immers niet door hem ontvoerd, maar door de tijdrift in de grot in 1986 terecht gekomen. Hierdoor zou Jonas later de brieven en mappen van zijn vader (Michael/Mikkel) vinden en de grotten in gaan, net zoals Ulrich die op zoek was naar Mikkel en zo in 1953 terecht kwam. Het lijkt er eerder op dat Noah bij toeval ontdekte dat de bunker in verbinding staat met de grotten en zo een tijdrift heeft, waardoor hij en tijdmachine kan maken, maar wanneer dat geheel was weggelaten, had je hetzelfde verhaal met de tijdrift in de grotten gehad, alleen zonder vermoordde jongens.

review series dark season 1
Charlotte is none the wiser

De serie wil te veel

Dat is echter niet het enige wat misschien overbodig was. De vele personages, hebben namelijk niet alleen hun rol in de rode draad van net verhaal, waarbij zij als marionetten fungeren om het verhaal te vertellen en plaats te laten vinden. Want alhoewel ze nauwelijks ontwikkeling meemaken, is er wel een hoop met hen aan de hand. Liefdesperikelen onder de jongeren, relatieproblemen, vreemd gaan, een knobbeltje op de borst, het zijn allemaal bijzaken die er niet per se toe doen in het verhaal en het alleen maar onnodig veel maken. Dat is wel een beetje kenmerkend voor deze serie. Het wil teveel. Het wil veel doen met veel personages, waardoor juist die diepgang onmogelijk wordt. Het wil filosofisch doen met tijdreizen en determinisme. Het wil een crime zijn en mysterie en drama en science fiction, maar legt nergens echt de focus op. Paradoxaal genoeg is hierdoor de serie zowel overweldigend als onderweldigend. Het laatste juist door niet te kiezen en de juiste balans te vinden, wordt het hier en daar te veel en slaat het soms dood. Het te nadrukkelijk te vertellen, mist hierdoor uiteindelijk zijn doel.

Conclusie

Dark is op zowel letterlijk als figuurlijk gebied een donkere serie. Vol mysterie en geheimen, waarbij filosofie en science fiction met elkaar zijn verweven. De serie ziet er prachtig uit, maar de vele personages maken het soms te onnodig ingewikkeld. Het verhaal verloopt vrij traag en weinig dynamisch, wat niet wegneemt dat de mysteries door geoefende kijkers al eerder worden ontrafeld dan dat ze in het verhaal wordt getoond. Vanaf de zesde aflevering komt er echter wat meer afwisseling in de manier van vertellen en het gedrag van de personages. Hier neemt de serie een positievere wending, al blijft de serie en het mensbeeld zeer negatief en wordt niet voorkomen dat de sfeer erg somber is.

Wil je alle gebeurtenissen met alle personages op een rijtje lezen? Klik dan op:

Dark seizoen 1: Wie, Wat, Waar, Waarom en Wanneer en hoe zat het ook al weer.

Praktische info

  • Dark (2017)
  • Season: 1
  • No. of episodes: 10
  • Running time episode: 45-59 minutes
  • Created by: Baran bo Odar
  • Starring: Oliver Masucci, Karoline Eichhorn, Jördis Triebel, Louis Hofmann, Maja Schöne, Daan Lennard Liebrenz, Deborah Kaufmann, Lisa Vicari. Paul Lux, Tatja Siebt, Hermann Beyer, Moritz Jahn, Walter Kreye, Peter Benedict
  • Composer: Ben Frost
  • Cinematography: Nikolaus Summerer
  • Production company: Netflix, Wiedemann & Berg Television
  • Original Network: Netflix

Een gedachte over “Serie Review: Dark Seizoen 1

Reacties zijn gesloten.