Film Review: Poltergeist (1982)

review film poltergeist 1982 carol ann steven diane
Carol Ann talks with the tv

Poltergeist is een van de bekende klassiekers uit de jaren 80 en niet enkel door de vermeende vloek die op de film ruste.

De roemruchte film, heeft die zogenaamde vloek te wijten aan de vele opmerkelijke sterfgevallen van verschillende cast en crew leden. Maar dat mag echter niet de reden zijn waarom deze film zo bekend is geworden en nu tot één van de klassiekers behoort. De film heeft een zeer aparte sfeer die niet echt te vergelijken is met andere films uit die tijd. In de jaren 80 waren vooral de body horrors populair en ook de vele vervolgen van de slashers uit de jaren 70 met een mystiek tintje bevolkten het horror genre. Poltergeist echter is een horror die zich niet alleen op het occulte/mystieke richt, maar dat op een fantasy achtige manier brengt, waardoor het een dark fantasy vibe krijgt. Waarin de innemende familie Freeling heel wat te verduren krijgt. 

poltergeist 1982 (2)
frightened Robbie, Steven, Diane and Dana

Het verhaal

De familie Freeling is net in een nieuwbouwwijk komen wonen. Vader Steven, moeder Diane, oudste dochter Dana, zoontje Robbie en jongste dochter Carol Anne vormen een normaal gezin dat gelukkig is en met de alledaagse dingen te maken heeft. Dat verandert al snel wanneer er zich vreemde dingen in het huis voordoen. Zoals een stoel die uit zichzelf over de keukenvloer schuift. In eerste instantie vindt Diane het vrij interessant en grappig, maar haar houding verandert wanneer de vreemde gebeurtenissen steeds driegendere vormen aannemen. Dana houdt zich als puber een beetje afzijdig van de rest van het gezin, terwijl Robbie erg bang is van een enge clownspop in zijn kamer en doodsbang wordt als het onweert en een enge boomtak steeds tegen zijn raam beukt. Niet geheel zonder reden, want als Robbie aangevallen wordt door de boom in de tuin en Carol Anne zomaar spoorloos verdwijnt, wordt het menens. Diana blijkt met Carol Anne te kunnen communiceren via de tv en met de hulp van een medium komen ze erachter dat Carol Anne door gevaarlijke entiteiten in een andere demon dimensie vast wordt gehouden. Samen proberen ze haar eruit te krijgen. Dat is zeker niet zonder gevaar en het vergt alle moed van Diane om haar dochter te redden.

review film poltergeist 1982 carol anne
Carol Anne

Op en top dark fantasy

De dark fantasy komt vooral tot uiting door de manier van filmen. In plaats van een unheimische sfeer te creëren, waarbij de spanning zich langzaam opbouwt, richt de film zich meer op fantastische gebeurtenissen. Hierbij ligt de focus zowel op de benadering van Diane, vrij onbevangen, en op die van de jongste twee kinderen, die hier erg angstig op reageren. De cinematografie is in het begin daarom wat eenzijdig. De enge scènes worden vooral eng gemaakt door bliksemschichten en andere special effects die met het licht spelen. De film is daarom absoluut niet geschikt voor mensen met epilepsie, want de scènes waarin het op de tv sneeuwt zijn zelfs voor niet epileptici vrij heftig. Ook het gebruik van vliegende en bewegende objecten horen bij het bang maken van de kijkers. De focus is dan eerst op Robbie die overal bang voor is, voor onweer, de enge clownspop waar hij steeds een deken overheen gooit, en de enge oude boom met zijn enge takken die vlak voor zijn raam staat. Enge onschuldige kinderangsten die bijna iedereen als kind wel gehad heeft. De film lijkt dan ook te beginnen als een paranormaal fantasy avontuur met die typische jaren 80 sfeer, denk enthousiaste personages vol energie met een verwonderlijke en avontuurlijke manier van het verhaal in beeld brengen. Maar dan blijkt de film uiteindelijk uit te monden in een echte horror.

De film is geschreven en geproduceerd door Steven Spielberg en dat is te merken. De film doet me namelijk in sommige scènes denken aan de laatste scène van (Indiana Jones and the)Raiders of the Last Ark (1981), waarin de geesten uit de Ark des Verbonds komen en de Nazi’s doden. Het heeft dezelfde sfeer en vibe en ook de manier waarop het in beeld is gebracht met special effects lijkt er erg sterk op.

review film poltergeist 1982 robbie clown
Robbie

Met humor

Ook de humor ontbreekt niet. En die zit hem voornamelijk in de dynamiek van het gezin, vader Steven en moeder Diane Freeling gaan heel leuk speels en liefdevol met elkaar en de kinderen om. Ook de kinderen, Dana, Robbie en Carol Anne, die als echte broer en zussen met elkaar omgaan, wat zowel plagerig, als verzorgend kan zijn, zorgen voor een heel dynamisch gezin dat al even dynamisch in beeld wordt gebracht. Dana is de opstandig puber die veel buitenshuis is, Robbie is het bangige zoontje en Carol Anne is het engelachtige kleine dochtertje. Ik vind dat de film ook erg sterk maken; een normaal gezin zonder een problematische achtergrond die toevallig in een bezeten huis gaan wonen. Opvallend genoeg een nieuwbouwhuis en geen oud huis waar het spookt. Dit is zowel origineel en leuk bedacht, maar maakt het op zich ook enger doordat de suggestie wordt gewekt dat je ook voor geesten en demons niet veilig bent in een geheel nieuw huis. 

En de humor ligt ook aan de manier waarop vooral Diane in eerste instantie met de paranormale fenomenen in hun huis omgaat. Fris, onbevangen en playfull. Maar dat verandert allemaal als plotseling Carol Anne verdwijnt en de paranormale fenomenen die eerst onschuldig leken, steeds kwaadaardiger worden en de familie uiteindelijk de hulp van een medium moeten inschakelen. En ook daar komt dan weer de humor om de hoek kijken.

review film poltergeist 1982 tangina barrons
Tangina Barrons does her magic

Wel degelijk een horror

Nu is het beslist geen comedy. Het is een horror die heel veel fantasy elementen bevat en naarmate de film vordert ook steeds enger wordt. Toch wordt de humor nooit vergeten. De opbouw van de film is zeer sterk, waardoor je als kijker eerst kennis maakt met de familie en langzaamaan met hen meegezogen wordt in de steeds engere gebeurtenissen. De film begint dan ook vrij rustig en voert het leuke gezin en hun dynamiek en de humor de boventoon, maar dan verandert de film langzaam in een echte horror. Van een film die drijft op fantasy elementen en waarbij de enge elementen vooral toespitsen op kinderangsten, verandert deze in een horror en gore, waarbij niet alleen de kinderen doodsangsten meer uitstaan maar ook hun ouders en de andere betrokken volwassenen. Pas wanneer Carol Anne plotseling verdwijnt ontdekken ook de volwassenen dat er echt iets niet pluis is. En dat is nogal zwakt uitgedrukt.

review film poltergeist 1982 diane skeletons swimming pool
a lot of skeletons in the swimming pool

Met behulp van een paranormaal deskundige komen ze erachter dat ze te maken hebben met een zogenaamde poltergeist. Het is dan dat er daadwerkelijk geesten verschijnen en de onschuldige trucjes uit monden in een een goede gore scène, een vortexdraaikolk in het plafond, en een doorgang in de kast in de slaapkamer naar een andere heldimensie waar een vreselijke demon Carol Anne gevangen houdt. De parapsychologe, van de universiteit en haar twee mannelijke assistenten kunnen dan ook bijna niet geloven wat ze zien. Aangezien de parapsychologe hun probleem niet kan oplossen schakelt zij de hulp in van een echt medium en petite dame Tangina Barrons, die weer voor een extra fantasy element zorgt, zowel hoe ze er uit ziet als hoe ze het verhaal over poltergeisten vertelt. Haar aandeel is zeer opmerkelijk en van grote toegevoegde waarde. Terwijl de paranormale gebeurtenissen in het huis steeds verder toenemen, wordt de mix tussen fantasy en horror wederom steeds sterker met als toppunt The Beast, wat een sterke fantasy vibe heeft. Maar ook allerlei lijken die uit hun net uitgegraven zwembad komen drijven waar Diane in terecht komt wat weer voor een goed horror moment zorgt.

review film poltergeist 1982 diane
Diane is attacked

Cinematografie

Ook hier ligt de focus duidelijk op het fantasy element, waarbij verwondering en kinderangsten de boventoon voeren en de enge sfeer pas later aan bod komt, wanneer ze daadwerkelijk Carol Anne uit de andere dimensie terug moeten halen en direct te maken krijgen met The Beast. De special effects zien er weliswaar prima uit, zeker in het begin, maar verraden duidelijk aan het einde van de film dat het een echte jaren 80 film is, waarbij de techniek van de special effects niet altijd even hoogstaand is. Maakt dat The Beast minder eng of dreigend? Dat niet, want daarvoor zijn de struggles en de angsten van de volwassenen en het familiedrama te goed in beeld gebracht. De film heeft een aantal inventieve en vermakelijke enge scènes, waarbij de tot leven gekomen boom er toch bovenuit springt.

De film is dynamisch in beeld gebracht met veel sfeer en zeker de jaren 80 vibe is heel herkenbaar. De manier waarop de film is opgebouwd is heel subtiel. Het begint wat grappig en onbevangen, maar de sfeer wordt steeds dreigender en de film daarmee steeds enger. Dat komt niet alleen door wat de familie Freeling meemaakt, maar ook hoe ze erop reageren. De kern van het verhaal is het gezin en de kracht van de ouders en overige kinderen en tenslotte de ultieme moederliefde die Carol Anne redden uit de heldimensie. Zelfs de hond is een actieve deelnemer aan het verhaal en een echte acteur.

review film poltergeist 1982 the beast steven
The Beast

Conclusie

Poltergeist is als horror niet echt eng en bevat ook maar één echte gore scene. Maar zo zit de film ook niet in elkaar. De foucs ligt op de hele goede en leuke mix van fantasy en horror en humor. Maar de focus van het verhaal is de familie Freeling die een heel avontuur beleeft, wat een hoop spektakel oplevert en dat is het meest aantrekkelijke van de film. Poltergeist is inmiddels een klassieker geworden en met recht. Liefhebbers van paranormale horrors met veel fantasy elementen en humor kunnen hun hart ophalen met deze film. 

Praktische info

  • Poltergeist (1982) 114 min
  • Directed by: Tobe Hooper
  • Produced by: Frank Marshall, Steven Spielberg
  • Screenplay by: Steven Spielberg, Michael Grais, Mark Victor
  • Written by: Steven Spielberg
  • Starring: JoBeth Williams, Craig T. Nelson, Beatrice Straight, Dominique Dunne, Oliver Robins, Heather O’Rourke, Zelda Rubenstein
  • Music by: Jerry Goldsmith
  • Cinematography: Matthew F. Leonetti
  • Edited by: Michael Kahn
  • Production company: SLM Production Group, Metro-Goldwyn-Mayer
  • Distributed by: MGM/UA Entertainment Co.